Herfst in Holland, een impressie

Door Asmay gepubliceerd in Dieren en natuur

d8c8f6a9faee808d9a5cff8d68b16935_medium.De grootste trekpleister van de herfst is toch wel de verkleuring van de bladeren aan bomen en struiken. Het verdwijnen van het groen in het blad, waardoor er geel, oranje, rood tot donker- of zelfs paarsrood overblijft, is elk jaar weer een prachtig schouwspel in de natuur. Elk jaar kijk ik weer met veel genoegen naar de verkleurende bladeren van bomen en planten. Dus waarom er niet gewoon een keer met het fototoestel op uit trekken, om een aantal van die mooie, herfstachtige verkleuringen van de plaatselijke flora op de gevoelige plaat vast te leggen? En vandaar deze kleine reportage met herfstbeelden uit mijn directe omgeving, voor het nageslacht bewaard.

Wisseling der seizoenen door ashelling of obliquiteit

d753c564ad10578e3b6d366ce0932574_medium. De draaiing van de aarde en de stand van de zon bepalen waar en wanneer er specifieke seizoenen op aarde plaatsvinden. Daarnaast is er ook de stand van de aarde voor wat betreft haar as, die van doorslaggevend belang is bij het ervaren van de seizoenen.

Foto links: linksboven en linksonder zie je de aarde tijdens de lente- en herfstequinox; rechtsboven en rechtsonder de aarde tijdens respectievelijk de zomer- en de winterzonnewende.

De aarde draait namelijk niet recht om haar as; integendeel. De aardas gedraagt zich als een tol, die aan de bovenkant licht overhelt en een een grotere draaiing maakt dan aan de onderkant. Die variatie in de stand en draaiing van de aardas noemt men ook wel ashelling of obliquiteit. Deze laatste kreet is een astronomische term, die de hellingshoek of inclinatie van de evenaar ten opzichte van de baan om de zon van de aarde weergeeft.

cd447b89604d9e99ac001558886ce2bb_medium. Bijzonder is, dat de aardas tweemaal per jaar zogezegd ‘loodrecht’ staat; op die momenten staat namelijk de zon loodrecht op de evenaar van de aarde. We kennen deze momenten als de lente-equinox en de herfstequinox. Het fenomeen wordt ook wel dag- of nachtevening genoemd, omdat op dat moment de dag en de nacht op aarde – zelfs op de Noord- en de Zuidpool – even lang duren. Vervolgens wordt de ‘wobbel’ van de aardas (ashelling) weer sterker en schuift de zon op naar een ander punt.

Voor de zomer en de winter zijn de zogenaamde keerkringen van belang. Dit zijn denkbeeldige cirkels om de aarde op respectievelijk 23,5° Noorderbreedte (de kreeftskeerkring) en 23,5° Zuiderbreedte (de steenbokskeerkring). Op het exacte moment dat de zon loodrecht boven één van deze punten staat, begint op die helft van de aarde – bijvoorbeeld de noordelijke helft – de zomer. Daaruit volgt dan automatisch, dat op dat moment tegelijkertijd de winter begint op het zuidelijk halfrond (en vice versa).

Ervaring van de verschillende seizoenen

De vier seizoenen hebben in onze beleving van het plantenrijk alles te maken met groei (lente), bloei (zomer), oogst (herfst) en rust (winter) in die specifieke noordelijke of zuidelijke zones op aarde.

77cf6c1d6622f1c28aa4eff643b9bda5_1350568 Op onze breedtegraad in de gematigde zone gaat het wisselen van de driemaandelijkse seizoenen gepaard met een duidelijk zichtbare verandering in de natuur. De natuur maakt in de gematigde tot de hogere breedtegraden de grootste, merkbare veranderingen in seizoenen door en dan misschien wel vooral in de overgang van de winter naar de lente en van de zomer naar de herfst. In het lenteseizoen komt alles, na de winterrust, weer tot leven, in het herfstseizoen sterft alles af en trekt de natuur zich voor de winter terug.

158a394a55d5c3f1ca1c9e3a0ce49dc8_1350568 Persoonlijk hou ik van die verandering in de natuur, die door de verschillende seizoenen wordt aangestuurd. Elk ervan heeft voor mij zijn eigen charme; de prachtige verkleuringen van de herfst, de verstilling en frisse kou in de winter, de explosie van nieuw leven in de lente, de rijping en volle bloei in de zomer. Ik weet dat dit niet voor iedereen het geval zal zijn, maar ik zou die wisseling van de seizoenen beslist missen, wanneer ik (in een hypothetisch geval) naar een tropische zone zou dienen te verhuizen.

Spektakel van de bladverkleuring

8eeae6c0402389f0850286c513afc6d1_1350568Het verkleuren van het blad aan bomen en struiken is toch eigenlijk elke keer een wondertje. In feite komt het echter alleen voor bij bladverliezende bomen en struiken.

De lagere temperaturen en de kortere dagen van de herfst ten opzichte van de voorafgaande zomer zijn er debet aan. Zij zorgen er namelijk voor, dat het chlorofyl in het blad wordt afgebroken. Chlorofyl is de stof, die in de bladgroenkorrels, het blad zijn groene kleur geeft.

5b745b3c5f89e7412f5ef68941fbd63d_1350569

Wanneer de groene kleur verdwijnt, worden de andere pigmenten in het blad tijdelijk even zichtbaar. Dit zijn dan de – zoals wij die noemen – typische gele, oranje, rode en bruine herfsttinten, maar in feite zitten deze kleuren altijd in het blad onder het groen. Uiteindelijk sterven de blaadjes dan af en vallen van de boom, struik of plant.

Bij de ene boom zal het geel overheersen, bij de andere struik is het juist het oranje. De klimplant de wilde wingerd (zie foto rechtsonder) staat bijvoorbeeld juist weer bekend om zijn diepe roodverkleuring.

Verschillende reacties van het plantenrijk op de seizoenen

De plantenwereld benut de verschillende seizoenen en seizoensveranderingen zeer individueel. Er zijn vroege groeiers en bloeiers in de overgang van winter naar lente, en er zijn late exemplaren, die pas aan het eind van de zomer en in de herfst op hun top zijn, zoals bijvoorbeeld klimop, dahlia's en herfstasters.

ee1501e5592a7238eab2bfac060323a5_1350569fecfb29e47338a02abca992318caf3d3_1350569

 

 

 

 

 

 

Links: Klimop. Rechts: bloeiende Dahlia's.

Hortensia's staan er ook om bekend nog een tijd in de herfst door te kunnen bloeien, evenals rozen, die nog in (een zachte) november bloemen kunnen produceren.

b46888b4ebb52af3ee22405c9d7ad64d_1350569ec4691221cb9d323bc731107e3d456cb_1350569

 

 

 

 

 

Links: Hortensia. Rechts: Herfstaster.

dad59253938b35292f9c1fa759e0ee7f_1350569 Eén van mijn klimrozen lijkt dit jaar in dubio te staan: één tak is bezig met afsterven en het vormen van rozenbottels, de andere maakt nieuwe bloemknoppen aan.

En waar de ene plant verkleurt en afsterft, om in de volgende lente weer opnieuw de kop op te steken, blijft de ander wintergroen en koppig de winter trotseren.

Tot slot

Voordat de dagen nog korter worden en de klok de wintertijd weer aan zal geven, wil ik nu iedere droge en (liefst) zonnige dag dan ook maar waarnemen om van die mooie herfstkleuren te genieten. Even nog, nu het nog kan. Het is immers zo weer winter. En ook dat seizoen heeft weer zijn eigen charme.

 

ASMAY.

© 2012 Foto's: Asmay, Wikimedia Commons.

 

4304717fc627f069991ec78a2cdf53a5_1350569Zie ook:

 

Bomen-over-bossen-en-bomen

Lentekriebels-en-zomertijd

Zomerse-tuin-met-vaste-planten-en-struiken

Najaar-en-een-stormachtige-strandwandeling-een-impressie

Wonderlijke-winterse-witte-wereld

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

24/08/2016 14:54

Reacties (3) 

1
24/08/2016 16:16
Altijd mooi al die verkleurde bladeren.
1
24/08/2016 16:06
Mooie foto's. Vind zelf de herfst en de lente de mooiste seizoenen.
1
24/08/2016 15:51
Dit is eigenlijk mijn favoriete seizoen, de herfst.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert