Geologische gaten: oudste inslagkrater ooit ontdekt in Groenland

Door Robin93 gepubliceerd in Wetenschap en onderwijs

e296f3a5626abe98eb4256189b138e57_medium.Hoewel het nog niet door alle vakbroeders en –zusters is bevestigd en erkend, gaan een aantal internationale geologen er al vanuit de grootste en oudste inslagkrater van een meteoriet op aarde te hebben gevonden. Een bijzonder detail: de krater is zo oud en intussen zo weggesleten dat er met het blote oog eigenlijk niets meer van is te zien. De bevindingen van de wetenschappers werden enige tijd geleden gepubliceerd in het wetenschappelijke blad Earth and Planetary Science Letters.

Vondst van de inslagkrater

In juli 2012 maakte een groep wetenschappers van onder andere de Deense geologische onderzoeksdienst (Geologiske Undersøgelser for Danmark og Grønland of GEUS), de Universiteit van Cardiff in Groot-Brittannië, de Universiteit van Lund in Zweden en het Instituut van Planetologie in Rusland bekend een enorme en tot dan nog onbekende inslagkrater op Groenland te hebben gevonden. Tijdens specialistisch bodemonderzoek aan de westkust van Groenland naar natuurlijke grondstoffen (met name nikkel en platina) troffen de onderzoekers in het gesteente sporen aan van wat niets anders dan een fikse meteorietinslag kan  zijn geweest.

Maniitsoq, Groenland

c2c82ac2ad15e43b901b192703d145a2_medium.De gevonden inslagkrater bevindt zich op ongeveer 55 kilometer ten zuidoosten van Maniitsoq. Deze plaats ligt in het zuidwestelijk kustgebied van Groenland.

Groenland dat ten oosten van Canada ligt en vroeger gold als een Deense kolonie is sinds 1953 officieel een autonoom land binnen het koninkrijk Denemarken. Het land heeft een oppervlakte van ruim 2,1 miljoen m2, maar ongeveer 80% daarvan ligt onder een dikke, permanente ijslaag. Alleen langs de kusten is een strook van 15 tot 55 km land in de zomer ijs- en sneeuwvrij en daardoor geschikt voor bewoning en onderzoek. De opwarming van de aarde en de algemene klimaatsverandering zorgen de laatste decennia voor meer afkalven en wegsmelten van gletsjers en ijsdek waardoor deze strook met de jaren breder wordt.

Grootte en ouderdom van de inslagkrater van Maniitsoq

De diameter van de inslagkrater -die met het blote oog overigens niet meer als zodanig is te herkennen - is bepaald op ongeveer 100 kilometer. Geschat wordt dat hier 3 miljard jaar geleden een meteoriet insloeg en de krater dus even zovele jaren oud is. Hoe komt men hierbij?

Gekeken is naar de opbouw en eigenschappen van het gesteente op de kraterbodem. Door eeuwenlange erosie na de inslag is het deel van de aardkorst  dat vòòr de meteorietinslag – en elders nog steeds – op 25 kilometer diepte lag hier namelijk aan het oppervlak komen te liggen.

9158e61ef38a6ab0adb88f62dbda2c33_medium.

Gebergte in Groenland.

Dit gesteente op de bodem van de inslagkrater vertoont een aantal hoogst ongebruikelijke, geologische eigenschappen. Er zijn talloze vreemde vervormingen, breuken en magnetische afwijkingen in te vinden die niet het gevolg kunnen zijn van 'normale' aardse tektonische bewegingen, maar wel van een inslag van buitenaf met de enorme schok, luchtdruk en intense hitte die hiermee gepaard gaat.

Geologen à la Sherlock Holmes

Geologisch bewijs op een diepte van 25 kilometer in de aardkortst was tot nu toe nog nergens op aarde aan het oppervlak gevonden. De geologen zijn dan ook - met alle kennis van het aardoppervlak die zij hadden - via deductie tot hun conclusie gekomen. Eerst werden alle natuurlijke, aardse processen en tektonische verschuivingen in het gesteente bestudeerd om de eigenschappen van de kraterbodem te verklaren en uiteindelijk geëlimineerd. Wat als enige mogelijke verklaring voor de feitelijke veranderingen overbleef, was een meteorietinslag.

Inslagkraters op aarde

Op aarde zijn tot op heden officieel ongeveer 180 inslagkraters ontdekt. Ongeveer 30% van die kraters bevat belangrijke natuurlijke grondstoffen (bijvoorbeeld nikkel, goud, olie en natuurlijk gas). De meeste kraters worden tijdens zoektochten naar nieuwe grondstoflagen ontdekt en zijn vaak door een kraterring nog zichtbaar. De omvang van grote kraters zijn echter alleen te herkennen op foto's die vanaf grote hoogten zijn genomen.

d01d7a09241dadbcb7616d680cc95c52_medium.

Gebergte in Groenland.

De krater op Groenland is waarschijnlijk veroorzaakt tijdens de meteorietenregen, die ongeveer 3 tot 4 miljard jaar geleden heeft plaatsgevonden. Van die periode stammen bijvoorbeeld veel kraters op de maan en het is dan ook denkbaar dat de aarde in die tijd ook menig inslag te verduren heeft gekregen. Intussen zijn op aarde veel van die inslagkraters door erosie weggesleten of onder andere afzettingen van steen of slib bedolven geraakt.

Maniitsoq niet de grootste, maar wel de oudste inslagkrater

05e2dea937f70b461f18ac5c0d9c9c12_medium. Met een kraterdoorsnee van circa 100 kilometer is de inslagkrater van Maniitsoq zeker niet de grootste op aarde. De toegeschreven leeftijd van tenminste 3 miljard jaar maakt het echter wel met afstand de oudste inslagkrater die tot op heden op aarde is ontdekt.

Tot de ontdekking bij Maniitsoq gold de Vredefort-krater in Zuid-Afrika, met een kraterdoorsnee van maar liefst 300 kilometer en een geschatte leeftijd van 2 miljard jaar, tot de grootste èn oudste ter wereld.

Als we deze nieuw ontdekte krater van Maniitsoq in de lijst van 7 grootste inslagkraters op aarde opnemen, verschijnt het volgende lijstje:

 

Naam:

Plaats:

Land:

Diameter krater:

Vredefort-krater

Vrijstaat

Zuid-Afrika

300 kilometer

Sudbury-krater

Ontario

Canada

250 kilometer

Chicxulub-krater

Yucatán

Mexico

180 kilometer

Maniitsoq-krater

Maniitsoq

Groenland

100 kilometer

Popigai-krater

Siberië

Rusland

90 kilometer

Acraman-krater

Zuid-Australië

Australië

90 kilometer

Manicouagan-krater

Quebec

Canada

80 kilometer

 

585807634ba6ad496f77d455a98130db_medium.Rechts: voorbeeld van een van grote hoogte zichtbare krater: de Manicouagan-krater in Canada.

Interessant detail: de meteorietinslag die de Chicxulub-krater veroorzaakte zou naar verluid het einde hebben betekend voor de tijd van de dinosaurussen op aarde.

Kijken we naar de geschatte leeftijd per krater dan verschijnt een ander lijstje:

 

Naam:

Plaats:

Land:

Ontstaan krater:

Maniitsoq-krater

Maniitsoq

Groenland

3 miljard jaar

Vredefort-krater

Vrijstaat

Zuid-Afrika

2 miljard jaar

Sudbury-krater

Ontario

Canada

1,8 miljard jaar

Shoemaker-krater

West-Australië

Australië

1,6 miljard jaar

Keurusselkä-krater

West-Finland

Finland

1,5 miljard jaar

Yarrabubba-krater

West-Australië

Australië

1,2 miljard jaar

Ameliacreek-krater

Northern Territory

Australië

1,1 miljard jaar

 

Er zijn echter over de hele wereld nog een aantal geologische studies gaande naar gebieden met mogelijke inslagkraters die de genoemde rijtjes nog danig overhoop zouden kunnen gooien. Voorlopig lijkt de krater van Maniitsoq nog verzekerd van zijn plaats als de oudste inslagkrater op aarde.

 

Copyright: Robin93.

3c664604ef7163a9cc83ae0b49adc2f9_medium.(2015) Foto's: Wikimedia Commons.

 

Zie voor andere artikelen ook:

Versteend-hout-van-boom-tot-fossiel

Wat-als-de-poolkappen-smelten?

Zwabberende-polen-en-poolverschuivingen

of via:

https://tallsay.com/robin93

https://robin93artikelen.wordpress.com/

24/08/2016 10:48

Reacties (7) 

2
24/08/2016 15:30
Mooi overzicht, helder geschreven. Ik kende inderdaad tot nu toe de Vredenfort-krater als de oudste.
2
24/08/2016 12:30
Goed artikel.
Zo'n ding op Nederland, en ze houden er een enorme swimmingpool aan over.
(de anderen dan, want wij, behalve Nescio, zullen het niet kunnen navertellen).
1
24/08/2016 12:40
2
24/08/2016 15:29
Nescio zal dan wel vieze stoffige neerslag krijgen in zijn schone Balinese water. Maar daar valt mee te leven. ☻☻
1
24/08/2016 11:48
Leerzaam, dit artikel.
1
24/08/2016 11:44
Bijzonder, dat na al die tijd er nu nog sporen van de toenmalige inslag in het landschap te vinden zijn.
1
24/08/2016 11:31
Interessant artikel. Wie weet wat er onder nog met ijs bedekte gebieden schuilgaat?
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert