Bossen in Nederland, de Zesde Nederlandse Bosinventarisatie

Door Robin93 gepubliceerd in Dieren en natuur

e157349dcd736cd523dc26d471f12f42_medium.De ontwikkeling van de bossen in Nederland wordt in de gaten gehouden. In de eerste plaats zijn daar natuurlijk de boswachters van Staatsbosbeheer die oog hebben voor ziekten, schade of andere veranderingen aan boom en struik. Daarnaast valt een gedeelte van het bos onder de houtwinning waarbij vanzelfsprekend scherp wordt gelet op de kwantiteit en kwaliteit van het productiehout. Maar er is nog een andere controle: de Bosinventarisatie.

Grootscheepse inventarisatie van het bos in Nederland

Nederland ondersteunt verschillende internationale natuurregelingen zoals onder andere de UNFCCC (United Nations Framework Convention on Climate Change). De Nederlandse overheid heeft zich daarbij verplicht om met regelmaat te rapporteren over de stand van zaken in onze bossen. Om de paar jaar wordt er dan ook een grootscheepse inventarisatie van de bossen georganiseerd en uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken.

De voorlaatste of Vijfde Nederlandse Bosinventarisatie werd uitgevoerd van 2001 tot 2005. Waar toen specifiek naar werd gekeken blijkt uit de projectnaam van deze inventarisatie: Meetnet Functievervulling Bos.

De Zesde Bosinventarisatie

5aad2782cb05067cad64a866966db126_medium.Bij de meest recent bosinventarisatie werd vooral gekeken naar de aantallen bomen en struiken. Hoeveel bos hebben we nog? Hoeveel bos is door welke omstandigheden dan ook weggevallen en/of bijgegroeid sinds vorige metingen? Welke soorten bomen staan er vooral en waar?

Vijf mensen  gingen een jaar lang op pad om deze gegevens zoveel mogelijk bijeen te sprokkelen.

Met de voorbereiding van de inventarisatie werd gestart in 2012, het veldwerk werd gedaan in 2013. Ruim 3.000 plekken in Nederland werden bezocht, meer dan 85.000 bomen werden opgemeten. In 2014 werd de rapportage afgerond en was de Zesde Bosinventarisatie een feit.

Waar vinden we de bossen in Nederland?

Bosland in Nederland is door de eeuwen heen steeds kleiner geworden. De bevolking nam toe en bossen werden gekapt voor het hout als brandstof of als bouwmateriaal. Steeds grotere stukken grond werden voor land- of tuinbouw gebruikt, dorpen groeiden uit tot steden. Waren de lage landen in de tijd van de Batavieren misschien wel geheel met bossen bedekt, nu is dat nog maar 11 % van het totale grondoppervlak.

a364832ee708a3fee973968b86245b1d_medium.

De verspreiding van bossen is verschillend per provincie en hangt natuurlijk af van een aantal voorwaarden, zoals de mate van bevolking, agrarisch gebruik en de bodemgesteldheid. Volgens de Zesde Bosinventarisatie is de bosverdeling per provincie als volgt:

  1. Gelderland, met 98.853 hectare
  2. Noord-Brabant, met 76.744 hectare
  3. Overijssel, met 38.620 hectare
  4. Drenthe, met 35.350 hectare
  5. Limburg, met 34.599 hectare
  6. Utrecht, met 20.182 hectare
  7. Flevoland, met 16.437 hectare
  8. Noord-Holland, met 15.843 hectare
  9. Friesland, met 12.646 hectare
  10. Zuid-Holland, met 10.875 hectare
  11. Groningen, met 8.622 hectare
  12. Zeeland, met 4.710 hectare.

Veel bosgebieden zijn opengesteld voor het publiek en dienen als recreatie. Er zijn er echter ook vele die niet toegankelijk zijn. Bossen of landgoederen kunnen in bezit zijn van particulieren en bedrijven, van de Staat (bijvoorbeeld voor houtwinning of als militaire oefenterreinen), natuurorganisaties (kwetsbare natuurgebieden), provincies of gemeenten.

Welke bomen komen het meest in de Nederlandse bossen voor?

d547853fb43f13b1e26d916c71019b14_medium.De meest voorkomende boom in de zogenaamde loofbossen is de inlandse eik. Ongeveer 1 op de 6 bomen is een inlandse eik. Verder zul je veel aantreffen: de beuk, de es, de populier, de esdoorn, de berk, de wilg, de Amerikaanse eik en de zwarte els. In de typische naaldbossen is de grove den met bijna 30% opvallend aanwezig. Andere naaldbosbomen zijn de fijnspar, de Japanse lariks, de Corsicaanse den, de Oostenrijkse den en de Douglasspar.

Verschillende soorten bossen

We kennen in Nederland 3 verschillende soorten bossen:

  • Loofbossen. In loofbossen staan uitsluitend loofbomen en loofstruiken. Deze zijn allemaal bladverliezend in de winter. Je vindt ze in gebieden met een duidelijke seizoenswisseling zonder al te extreme temperaturen. Loofbossen hebben het hele jaar door regen nodig en groeien alleen op een humusrijke bodem. Aan die humuslaag werken zij overigens zelf mee door in de herfst hun blad te verliezen. De ontstane laag van afgestorven blad vormt een voedingslaag voor diverse soorten schimmels en bacteriën, die haar afbreken tot een voedzame humuslaag.
  • Naaldbossen. Naaldbossen bestaan uit naaldbomen die het kenmerk hebben in de winter hun blad of naalden te behouden. Ze komen vooral voor in streken met koude winters. Over het algemeen vind je naaldbossen op een bodem, die niet vruchtbaar genoeg is voor een loofbos.
  • Gemengde bossen. In een gemengd bos komen zowel loof- als naaldbomen voor. Het bos moet minstens 5% van de ene of van de andere soort bevatten voordat van een gemengd bos wordt gesproken.

Nederland heeft jonge bossen

Voor wat betreft de leeftijd zit er duidelijk verschil tussen de bossen. Een loofbos in Nederland heeft een gemiddelde leeftijd van 58 jaar, terwijl een naaldbos gemiddeld wel 67 jaar oud is. Toch is dit erg jong als we kijken naar hoe oud bomen eigenlijk kunnen worden. Een inlandse eik kan bijvoorbeeld wel 300 jaar oud worden, een beuk wel 200 jaar en een zwarte els met gemak 120 jaar. Naaldbomen kunnen nog veel ouder worden. Een grove den van 350 jaar is geen uitzondering, een Japanse lariks kan zelfs de 600 jaar halen.

Houtwinning in Nederland

224fe64a147819268e0ad041de18b43a_medium.Ook in Nederland vindt commerciële houtwinning plaats. Zowel bij particuliere boseigenaren, houtwinningsbedrijven als bij Staatsbosbeheer wordt jaarlijks een gedeelte weggekapt. Sommige stukken bos zijn voor dat doel aangeplant (zogenaamde productiebossen), in andere gedeelten worden sommige bomen weggekapt om de andere meer licht en ruimte te geven. Momenteel ligt de houtproductie in Nederland op 1,3 miljoen kubieke meter. De aanplanting en aangroei van de bossen ligt – zo bleek tijdens de bosinventarisatie – gelukkig hoger: er groeit jaarlijks ongeveer 2,5 miljoen kubieke meter hout bij.

Doelen van de bosinventarisatie

Wordt  zo'n grootscheepse inventarisatie alleen maar op touw gezet om te weten hoeveel bomen er in de bossen staan? Hoeveel bosgebied er is? Of hoeveel er van welke soort zijn? Nee. Er zitten nog andere kanten aan de zaak. De metingen zijn ook belangrijk voor bijvoorbeeld de koolstofvastlegging (ook wel bekend als het Kyoto Protocol) en de rapportage aan verschillende andere internationale enquêtes zoals bijvoorbeeld de Forest Resource Assessment  van de FAO (Food and Agriculture Organisation) van de Verenigde Naties. Zo weten we door de bosinventarisatie tenslotte ook nog of we op die gebieden wel of niet aan bepaalde regeltjes en normen voldoen.

 

Copyright: Robin93.

e58d3aa3fed8d39f971ef3700d8accf5_medium.(2014) Foto's: Robin93, Wikimedia Commons.

 

Zie voor andere artikelen ook:

Schadelijke-exoten-graven-zich-in

Zure-regen-hoe-staat-het-daarmee?

Versteend-hout-van-boom-tot-fossiel

of via:

https://tallsay.com/robin93

https://robin93artikelen.wordpress.com/

17/08/2016 07:53

Reacties (3) 

1
17/08/2016 08:36
Mooi artikel!
1
17/08/2016 08:32
Goed dat aan de bossen toch deze aandacht aan wordt besteed.
1
17/08/2016 07:58
Interessant artikel. Ik had geen idee van deze bosinventarisaties.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert