Relikwie van vroegere armoede is thans gewilde handel.

Door Leonardo gepubliceerd in Samenleving

           

Relikwie van vroegere armoede is thans gewilde handel.

 

Wie ooit wel eens met de auto, motor of  fiets het Franse land in de zuidelijke Auvergne of de Provençe heeft doorkruist, heeft vast wel eens de merkwaardige ronde steenhopen gezien die vaak de resten vormen van een vroegere landarbeiderswoning. Een tastbaar bewijs van het enorme verschil in leven tussen arm en rijk wat zich met name in de negentiende eeuw op het Franse land openbaarde. De idyllische Franse dorpen van heden ten dagen waren halverwege de negentiende eeuw heel vaak troosteloze boerengemeenschappen waar soms diepe armoede overheerste. Wie zelf geen land had werd vaak noodgedwongen boerenknecht, hulpje van de plaatselijk hoefsmid of,  indien men echt geluk had, dienaar van de plaatselijke baron of arts. Ook vertrokken in die jaren mensen massaal naar de steden en emigreerden veel Franse keuterboeren naar de toenmalige Franse gebiedsdelen over zee. Van een vorm middenstand was in die negentiende eeuwsetijd in de Franse campagne eigenlijk geen sprake. Men was eenvoudigweg gewoon; rijk of arm. Een tussenweg was er niet.

 

            e97684cbc7da81485921dc58fdfaa9ec_medium.

                                                      Chibotte in de Auvergne

Maar soms lukte het een dakloze dagloner wel eens om een klein stukje land te pachten van de gemeente of van een grondeigenaar waarop men een koe en een paar kippen kon houden en zelf een primitieve stenen woning kon bouwen. Geld was natuurlijk niet voorhanden, dus werden de benodigde bouwmaterialen in de natuur gezocht. Uit de grote wouden werden boomstammen en takken gehaald, uit de rotsen hakte men leisteen en vulkanische stukken bazalt. Meestal werd er droog gebouwd, dat wil zeggen zonder gebruikmaking van metselspecie doch na de eeuwwisseling, in de eerste helft van de twintigste eeuw, werd er soms toch ook metselspecie gebruikt. Die specie werd overigens in voorkomende gevallen van leem met kalk gemaakt dat meestal gewoon in de natuurlijke omgeving voor handen was en uitsluitend gebruikt voor een bouw op een plek waar ook op korte afstand water aanwezig was. Op die wijze werd een woninkje gebouwd. Geen groot, statig huis, doch een zeer eenvoudig optrekje waarin alleen de allernoodzakelijkste levensmogelijkheden van toepassing waren. Soms lag er zelfs geen eens een echte vloer in zo’n  onderkomen en waren er geen fatsoenlijke mogelijkheden om kleding en levensmiddelen op te bergen. Koken deed men veelal op een kleine houtkachel die tevens als verwarming dienst deed. Voor baden moest men naar het badhuis en de was deed men op de dorpswasplaats. Overigens moet men deze cabanes niet vergelijken met soortgelijke, soms veel grotere bouwsels, die door herders ooit als schuilhutten op de causes in de Cevennen zijn gebouwd. Die bouwsels hadden een andere functie en bij de bouw van die opstalletjes werd absoluut geen metselspecie gebruikt. Droog bouwen deed men trouwens vooral op plaatsen waar geen water voorhanden was, zoals op de causes. We kunnen ons vaak niet meer voorstellen dat die oude tijd dat men zo leefde nog maar zo’n 120 jaar achter ons ligt… Tegenwoordig treft men op sommige plaatsen in de zuidelijke Auvergne, als ook in de Provençe, nog resten van dit soort primitieve woningen aan, of wat daarvoor moest door gaan. Vaak waren die zogenaamde Chibottes, kleine ronde woninkjes  in de vorm van een soort van stenen koepels waarvan onderstaand enkele voorbeelden te zien zijn...

 

 

           6006b64962d184267f10fd44c567b5eb_medium.

Soms vervallen die oude bouwsels tot een ruïne, maar tegenwoordig worden ze vaak weer opgeknapt en opnieuw bewoonbaar gemaakt. 

 

                          fe556eb7c588626bfd331bbe8bbb6a45_medium.

Oude postkaart uit begin van de twintigste eeuw. Deze Chibotte werd toen kennelijk nog bewoond. Later, in de dertiger jaren van de twintigste eeuw, werden veel Chibottes als tijdelijke schuilhut gebruikt voor landarbeiders en vooral geitenhoeders.

 

In veel gevallen dienden die huisjes als onderkomen voor zogenaamde dagloners. Omdat men toen geen ondersteuning van de overheid kende voor mensen die geen werk hadden, was het vaak diepe armoede onder de bewoners van deze kleine rotskoepels, die men in het Frans laatdunkend Chibotte noemt. Meestal was in zo een huisje slechts ruimte voor een zelf getimmerd houten bed dat men vrijwel altijd van de grond moest zetten omdat bij een stevige regenbui water over de vloer van het onderkomen kon lopen. Toch heeft men zo geleefd, al kunnen we het ons misschien niet meer voorstellen. Alhoewel: in Nederland, met name in Friesland en Drenthe, kende men in die jaren de zogenaamde plaggenhutten. Een vergelijkbaar soort woning, alleen dan wel meestal van hout, takken en graszoden opgetrokken. Trouwens, dit soort woningen kende men in  het Frankrijk van de negentiende eeuw ook wel, vooral in de Loire streek in Centraal Frankrijk.

            e88f3eb3ad1230b1c33a4c56bea6c9ad_medium.

    Combinatie van plaggenhut en grotwoning in de omgeving van  Farges, dep. Puy de Dôme. 

Maar tijden veranderen.  De nog overgebleven resten van zulke stenen woonkoepels worden door de huidige eigenaars in sneltreinvaart  gerestaureerd en in oorspronkelijke, zij het wel gemoderniseerde staat, terug gebracht. Er is tegenwoordig namelijk veel vraag naar dit soort woninkjes. Met name vanuit kringen van natuurminnaars die een primitieve wijze van natuurlijk kamperen ambiëren boven een luxe vakantiewoning gedurende hun vakanties. Vooral in de omgeving van de in de Zuidelijk Auvergne gelegen stad Le Puy zijn nog verschillende Chibottes aan te treffen. Sommige bouwsels verkeren nog altijd in een desolate vervallen staat terwijl andere Chibottes keurig zijn gerestaureerd. Er wonen tegenwoordig soms zelfs  weer mensen in deze vochtige stenen schuurtjes. Meestal zijn deze onderkomens verstoken van alle moderne comfort zoals, water, licht en riool. In enkele gevallen worden gerestaureerde huisjes aangesloten op de waterleiding en op een septiktank.

Zelfs worden enkele van deze gerestaureerde Chibottes door Gîtes de France als vakantiewoning verhuurd. Je kunt je alleen wel afvragen wat nu precies dat genot van vakantie vieren moet zijn in zo’n klein primitief vochtig onderkomen. Ik zie me er in elk geval zelfs in de vakantie niet in zitten met vrouw, kinderen en de honden…  Maar goed. Mensen verschillen in hun denken en wijze van leven. Want toch zijn er kennelijk steeds meer mensen die deze vorm van zich, in de vakantie terugtrekken in de natuur, geweldig vinden. Vaak zijn dat mensen uit de grote steden. Mensen uit Parijs of Lyon. Mensen die soms driehoog in een oud stadspand zitten en misschien uit een zekere vorm van nostalgie zich een dergelijke soort cabane op het land van een boer of landheer wensen aan te schaffen of te huren.

 

           2d4da1422b2cb2c8e6e5289532ed4331_medium.

                                               Chibotte uit de omgeving van Le Puy

 

Misschien zijn het soms zelfs wel mensen die van oorsprong vanuit dit deel van het land afkomstig zijn en wiens grootouders vroeger zo hebben gewoond. Wie zal het zeggen? Wellicht kopen ze zo een klein krotje om, net als hun grootouders vroeger, weer precies als toen op uiterst primitieve wijze een te zijn met de  natuur. Om weer dat vermetele, zogenaamd, heerlijke sfeertje van vroeger te mogen ervaren... ‘Terug naar de tijd waarin eenvoud een zegen was,’ zeggen de nieuwe eigenaars vaak. ‘Nu eens geen televisie, computer, Ipad  en andere moderne verslavende techniek om ons heen. Gewoon leven met, en in, de natuur. Weer eenvoudig leven zoals ons grootouders dat ook deden.’  Over de trieste levensomstandigheden en de vaak diepe armoede, die de  basis was voor de ontwikkeling van dit soort stenen opstallen in die negentiende eeuw, wordt uiteraard niet gesproken. Die herinneringen, voorzover die nog bij de nieuwe eigenaars aanwezig zijn, worden verdrongen. ‘Dat  zijn gedachten welke voer zijn voor geschiedkundigen en linkse vakbondsdrammers,’ zegt men dan nog al eens als dat onderwerp in een gesprek met die nieuwe eigenaars/bewoners wordt aangesneden.

 

              7b84937d1b9a3077ebdb9abcb1c37f6e_medium.

                                                Nog een Chibotte in de omgeving van Le Puy
 

De tijd bepaald het lot van de mens, zei ooit eens een bekende Franse filosoof. Wijze woorden  die in elk geval in deze moderne tijd ook nog altijd  van toepassing zijn. Want er gebeurd nog al veel in onze 21e eeuw. Wie weet waar het naar toe gaat. Misschien is het aanschaffen van zo een Chibotte als tweede huisje, helemaal zo gek nog niet...

 

©  Leonardo – 16 augustus 2016/ update 17 augustus 2016

 

 

16/08/2016 00:54

Reacties (8) 

1
16/01/2017 23:30
Ziet er knap uit maar voor geen geld van de wereld kruip ik in zo'n donker hol...
1
29/08/2016 12:31
Ik snap wel dat er vraag naar dit soort oude Chibotte plaggenhutten enz is ,want hou je van de natuur dichterbij kan je denk ik niet komen
En als zo een Chibotte wordt opgeknapt om het bewoonbaar te maken is toch prachtig
1
21/08/2016 09:52
Heel mooi geschreven, dankjewel.
1
16/08/2016 14:02
De Franse versie van de trulli. Mooi!
1
16/08/2016 12:20
mooi om te zien hoe mensen vroeger woonde, lijkt me wel klein voor een gezin.
1
16/08/2016 11:22
Oh prachtig om te zien.
1
16/08/2016 11:08
Ach, voor een kort weekendje...met bbq, koelbox, veldbed en slaapzak?
Als je maar een mooi uitzicht en goed weer hebt.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert