Zure regen, hoe staat het daarmee?

Door Robin93 gepubliceerd in Dieren en natuur

Ongeveer 30 jaar geleden kregen we de schrik van ons leven. Het nieuws stond er bol van: onze bossen waren op sterven na dood door zure regen! Als er niet snel wat aan zou worden gedaan, zouden volgende generaties amper meer een boom zien en vast niet meer weten wat een bos was.

47492022d9bddd4db691b6b4e88fe8dc_medium.

Kolencentrale.

Wat is zure regen?

Zure regen ontstaat doordat regen een aantal fijne chemicaliën die al in de lucht zweven, oplossen in regenwolken en met de regen weer worden teruggevoerd naar de aarde. Zure regen bevat deeltjes  ammoniak, stikstofoxiden (stikstofmonoxiden en –dioxiden) en zwaveloxiden. Ammoniak kwam destijds in het milieu terecht onder andere door het veelvuldig besproeien van landerijen met mest, stikstofoxiden zaten volop in de uitlaatgassen van auto's en zwaveloxiden werden vooral uitgebraakt door dieselmotoren, kolencentrales en olieraffinaderijen.

d3c91b3ca84c6ba58204128b88acbafd_medium.

Toenemend verkeer en files.

Toch is het niet alleen regen die de viezigheid terugbrengt naar het aardoppervlak. In Nederland is bijvoorbeeld juist de droge toevoer van vervuilende stoffen uit de atmosfeer vele malen groter dan de natte.

Zure regen en pH-waarden

Zure regen verzuurt de bodem en het oppervlaktewater waardoor planten- en dierenleven met uitsterven worden bedreigd. Ook tast zure regen gebouwen en beeldhouwwerken van kalksteen aan waardoor deze beschadigd raken en/of verloren gaan (bijvoorbeeld de Acropolis in Athene). Natuurlijke regen is overigens ook enigszins zuur met een pH-waarde van ongeveer 6 (pH 7 is neutraal). Onder een pH-waarde van 5 spreken we echter van zure regen. De zuurste regen ooit gemeten was in 1983 in een gebied in Schotland; de pH-waarde was daar toen 1,87, lager dan die van maagzuur of citroensap (pH-waarde 2).

Wie heeft de term 'zure regen' bedacht?

De term 'zure regen' is niet een bedenksel uit de 20e, maar al uit de 19e eeuw. In 1852 bedacht de Britse scheikundige Robert Angus Smith de term voor het beschrijven van de toenmalige luchtverontreiniging in de stad Londen. Die luchtverontreiniging was toen een direct gevolg van de explosief groeiende bevolking en daarmee hand-in-hand gaande kolengestookte industrie en woonhuizen die - in combinatie met een hoge luchtvochtigheid - Londen berucht maakte om zijn ongezonde 'smog'.

Zure regen is de term waarmee in het algemeen de verzuring van het milieu wordt aangeduid.

Term 'zure regen' wordt internationaal overgenomen

In de jaren 1950 en 1960 had Zweden te kampen met massale vissterfte in meren en beken. De Zweedse onderzoeker Svante Odén publiceerde in 1967 zijn bevindingen en nam de oude kreet 'zure regen' opnieuw in gebruik. Hij wees de zure regen en daaruit voortvloeiende verzuring van het milieu aan als de grote boosdoener in het geval van de massale vissterfte. Het begrip kreeg nieuwe bekendheid en een nieuwe inhoud; het ging niet alleen meer om de lucht-, maar ook om de waterkwaliteit.

b846822d1a0676f5d4f2c27a1c88b970_medium.Zure regen op de internationale agenda

Vanaf de jaren 1980 stond de zure regen in heel West-Europa volop in de belangstelling van zowel de kant van natuuronderzoekers als van politici. Nadat de invloedrijke Duitse bodemdeskundige Bernhard Ulrich een ecologische ramp voorspelde als gevolg van de milieuverontreiniging van dat moment leek vooral de politiek wakker te worden. Een massale sterfte van onze bossen, een grootschalig 'Waldsterben', daar zit immers niemand op te wachten.

Nationale campagne tegen zure regen

04afa77add1c36b7006b5c64ff0f86bb_medium.De Nederlandse overheid voerde volop campagne om iedereen bewust te maken van de schadelijke gevolgen van zure regen. Er werden in 1985 huis-aan-huis stickers verspreid (een rood stopbord met in witte letters: Stop zure regen), de mensen kregen de schrik van hun leven bij het idee dat hun kinderen en kleinkinderen in kale vlakten of woestijnen zouden moeten leven omdat de bossen zouden zijn verdwenen.

Nederlandse ministers bezochten de door zure regen geteisterde bossen, bekeken de verzuring van bodem en oppervlaktewater en bezonnen zich op maatregelen. Volgens toenmalig minister van landbouw Gerrit Braks was het niet alleen een kwestie van 'tot de dood ons scheidt', maar ook één van 'tot de schijt ons doodt'. Klare taal die iedereen begreep en de milieumaatregelen begonnen van stapel te lopen.

Maatregelen tegen zure regen

In luxe auto's werd de (drieweg-) katalysator die een groot deel van de giftige stoffen in uitlaatgassen onschadelijk maakte een verplicht onderdeel. Alleen door deze maatregel bevat de lucht vandaag de dag ongeveer 40% minder stikstofoxiden dan in 1980, dus dat was een schot in de roos.

Boeren werden verplicht hun mest voortaan in de grond te injecteren, hetgeen de ammoniakuitstoot bijna halveerde. Echter, het probleem ging nu ondergronds en voor de bodem was dat niet per definitie een succes.

Diesel werd ontzwaveld. Elektriciteitscentrales gingen veelal over op het stoken van gas in plaats van kolen, huizen kregen gasgestookte centrale verwarming. Daarnaast werden zowel de elektriciteitscentrales als de industrie verplicht om hun rookgassen te ontzwavelen. Hierdoor liep de hoeveelheid zwaveldioxiden in de lucht in Nederland met bijna 90% (!) terug.

1ca48b357e9013b629cfd106a7a21cdd_medium.

Olieraffinaderij.

In 2010 werd bekend dat de milieuverontreiniging in het algemeen in Nederland sinds 1980 met 50% is gedaald. Als er niet zoveel auto's op de wegen zouden zijn bijgekomen, was dat percentage zelfs nog een stuk hoger geweest. Het is allemaal niet voor niets geweest dus.

Was die zure regen nu zo erg als men ons deed geloven? Ja en nee

Ja. De bodem-, lucht- en waterverontreiniging nam 30 jaar geleden zeer verontrustende vormen aan die zeker door de genomen maatregelen de kop werden ingedrukt. En hoewel de natuur een sterk herstellend vermogen heeft, zijn de gevolgen van de toenmalige vervuiling nog niet verdwenen. Sommige soorten van nuttige planten, insecten, schimmels en paddenstoelen zijn dat helaas wel. Gelukkig hebben onze bossen het niet afgelegd tegen de zure regen en doen ze het op dit moment zelfs goed, maar dat is mede dankzij de tegen de zure regen genomen maatregelen.

Nee, er is flink op de collectieve angst ingezet om de boodschap over te brengen. De foto's die we van kale naaldbomen in de sneeuw en stervende bossen in Tsjechië, Duitsland en Polen te zien kregen, hadden lang niet altijd te maken met de effecten van zure regen. Bij de kale bomen in de sneeuw ging het vaak om lariksen; die verliezen gewoon elke winter hun naalden. Bij de dode bossen ging het vaak om aangeplante fijnsparren in een gebied dat wat de bodem betreft voor deze bomen ongeschikt was. Verkeerde bomen op de verkeerde bodem levert uiteindelijk dode bossen op. De Duitse bodemdeskundige Bernhard Ulrich wiens dramatische geluid zo sterk klonk begin jaren 1980 heeft dan ook in 2011 zijn excuses aangeboden, omdat hij zijn eerdere uitlatingen nooit wetenschappelijk heeft kunnen bewijzen. Hij heeft toegegeven dat er ook andere, natuurlijke redenen waren waarom de bossen in de genoemde gebieden zo massaal stierven.

Internationale pogingen tot milieubeleid, het Kyotoverdrag

Internationaal probeerde en probeert men de verzuring, de broeikasgassen en de klimaatsveranderingen die daardoor ontstaan aan banden te leggen door internationale verdragen te sluiten. In 1997 werd in de Japanse stad Kyoto een verdrag opgesteld dat de uitstoot van broeigassen internationaal moest regelen. Vele landen ondertekenden het verdrag en deden verwoede pogingen de regels na te leven.

2f7d381f2fc27eb102ecdfdff63a2d4e_medium.

Echter, juist het land met de grootste uitstoot en de meeste vervuiling - de Verenigde Staten - onthield zich van medewerking. Inmiddels is het Protocol van Kyoto dat maar 15 jaar actief zou zijn al op 31 december 2012 verlopen. De wereld is als geheel in feite nog geen stap dichter bij een alomvattend milieuakkoord gekomen. 

 

Copyright: Robin93.

(2014) Foto's: Office.microsoft.com, Pixabay.com, Wikimedia Commons.

 

a9e6dc3978a5da45ee138dae28c384fb_medium.Zie voor andere artikelen ook:

Klimaatverandering-blijkbaar-niet-voor-iedereen-slecht

Schadelijke-exoten-graven-zich-in

Schadelijke-exoten-rukken-op

of via:

https://tallsay.com/robin93

https://robin93artikelen.wordpress.com/

15/08/2016 08:59

Reacties (3) 

1
15/08/2016 09:32
Er zijn duidelijk andere zaken, die als 'nieuws' worden gezien. Zure regen is als begrip echt iets van de jaren 1970. Maar daarom is het natuurlijk niet minder ernstig.
1
15/08/2016 09:26
Je hoort er inderdaad niet meer veel over. Zou de industrie de uitstoot voldoende hebben beperkt?
1
15/08/2016 09:22
Er zijn wel weer nieuwe milieuconferenties en internationale verdragen geweest, maar de impact daarvan laat nog even op zich wachten.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert