Rozen (4): In geuren en kleuren

Door Asmay gepubliceerd in Huis en tuin

c3d6c5a87955a90d906b0f163fe3fb8b_medium.De roos is één van de sterkst geurende bloemen, die wij kennen. Behalve dat de geur van rozen voor mensen zeer aangenaam ruikt, kan zij ons in een romantische stemming brengen (rozengeur en maneschijn), ons doen ontspannen en opbeuren. Rozengeur staat ook symbool voor: de tijd nemen om te genieten, om je heen kijken en de schoonheid van de natuur, de aarde, alles wat leeft, daadwerkelijk in je op te nemen.

Rozen en het onthaasten

Walter Hagen (1892-1969), een succesvolle Amerikaanse golfer, die er in slaagde 25 jaar op topniveau te blijven spelen, schreef in 1956 in zijn autobiografie:

931aa1a5a09da896389afae7f5f19f33_medium. "You’re only here for a short visit. Don’t hurry, don’t worry. And be sure to smell the flowers (roses) along the way."

(Vrij vertaald: Je bent hier maar voor een kort bezoek. Haast je niet, maak je geen zorgen. Zorg er voor dat je de bloemen (rozen) ruikt, die je onderweg tegenkomt.)

Een andere Amerikaanse golfspeler, Ben Hogan (1912-1997), zei het volgende:

"As you walk down the fairway of life you must smell the roses, for you only get to play one round."

(Vrij vertaald: Als je op het speelveld van het leven loopt, moet je beslist de tijd nemen om de rozen te ruiken, want je mag maar één ronde meespelen.)

De geur van de roos

Rozen onderscheiden zich, behalve door hun mooie bloemvorm, vaak door hun heerlijke geur. Vooral de oude, historische rozen ruiken heerlijk; zij worden dan ook veel gebruikt in de parfum- en cosmetica-industrie. In de regel geldt:

  • 7c7a7089ac765a394975d8ff1d6700ba_medium.Hoe donkerder de kleur, hoe sterker de geur
  • Hoe gevulder de bloem, hoe sterker de geur
  • Hoe zwaarder de grond (waarin de rozen groeien), hoe sterker de geur
  • Echter, hoe meer de roos is bemest, hoe minder de geur.

Bij het ontwikkelen van nieuwe, moderne rozen (cultivars en hybriden) is echter vaker de nadruk gelegd op het verkrijgen van bepaalde kleuren dan op het behoud van de oorspronkelijke geur. Vele moderne rozen ruiken dan ook niet of nauwelijks.

Mede onder invloed van de Engelse rozenkweker David Austin, is men daar op teruggekomen. Nu worden er (vooral in Engeland) gelukkig steeds meer rozen weer voor hun oorspronkelijke geur gekweekt.

Rozenolie

259923e101d86990c8c615be2ba39d87_medium.Rozenolie wordt verkregen door het bewerken, persen en destilleren van grote hoeveelheden rozenblaadjes. Het is van oudsher gebruikt voor vooral medicinale, maar ook voor vele cosmetische doeleinden.

Rozenolie is een etherische olie en is oranje-groen van kleur. De olie mag nooit puur worden gebruikt, omdat de concentratie daarvoor veel te sterk is. Een paar druppels rozenolie kan worden toegevoegd aan bad- of waswater, worden gebruikt in een verdamper of worden toegevoegd aan lotion of crème.

Geneeskracht van de roos

fea4e6f0f824cfabead072f60b50cea5_medium.In vroeger tijden had de roos een vaste plaats in de kruidentuin. Het ging hierbij dan wel om de oude geurende rozenrassen, zoals de Damascener roos, de Apothekersroos (Rosa gallica officinales), de Centifolia-roos en de Alba-roos.

De rozenblaadjes en rozenbottels werden allemaal gebruikt en verwerkt (gedroogd, vermalen, geperst, gefilterd, gekookt, gedestilleerd enz.), waarna de diverse eindproducten als geneeskruid werden ingezet. Rozenazijn was bijvoorbeeld de eerste keus bij hoofdpijn en rozenhoning bij keelpijn. Rozenwater werd gebruikt bij acné en andere huidproblemen, rozenolie (een etherische olie) werd ingezet bij angsten en depressies.
 
5f790824f1a59056c12e86bfa75dd6ca.jpgVan de vitamine C-rijke rozenbottels werd thee, siroop of jam gemaakt. Hierbij gaat het eveneens om bottels van speciale rozensoorten. De Rosa haematodes is bijvoorbeeld veruit kampioen en bevat ongeveer 2900 mg vitamine C, zo'n vier keer de hoeveelheid vitamine C van een sinaasappel.
De Rosa rugosa is nog goed voor ongeveer 940 mg, de Rosa moyesii voor 850 mg. De bottels van de meeste gecultiveerde rozenrassen, die wij in de tuin hebben staan, bevatten helaas nog maar weinig vitamine C.

Gebruik van rozen in de keuken

Behalve de rozenbottels, waarvan thee, siroop of jam werd gemaakt, gebruikte men vroeger ook de bloemblaadjes van vooral de geurende rozenrassen in salades, gebak en desserts. De blaadjes werden in het gerecht verwerkt of, gesuikerd, als garnering gebruikt. Ook werd er wel wijn of likeur van gemaakt.

Cosmetische industrie en de roos

055857ea569da583266d2209f93870c3.jpg Rozenolie wordt tegenwoordig vooral en veelvuldig gebruikt in de cosmetische industrie. Zo vormt de olie de basis voor onder andere diverse parfums, zeep, crèmes, lotions en poeders, maar ook voor schoonmaakmiddelen en luchtverfrissers. Voor de winning van rozenolie worden eigenlijk nog maar twee rozensoorten gekweekt: 

  • De ('dertigbladige') Damascener roos; hieruit wordt de duurste en fijnste Bulgaarse rozenolie geproduceerd (ook wel 'Attar' genoemd). Voor één druppel rozenolie heb je 30 rozen nodig, voor 1 kilogram rozenolie wel 3000 kilogram rozen!
  • De ('honderdbladige') Centifolia-roos; deze wordt vooral in Zuid-Frankrijk, in de omgeving van Grasse, geteeld voor de aldaar gevestigde parfumindustrie. In Grasse worden de specifieke parfums van een aantal gerenommeerde Franse modehuizen (zoals bijvoorbeeld Chanel, Dior, Yves Saint Laurent en Kenzo) ontwikkeld en geproduceerd.

De kleur van de roos

9ed436a5b8ca02a7ee1199395acfd9c8_medium.De bloemkleuren van rozen zijn heel gevarieerd: van wit, via geel naar roze en rood tot violet. Puur blauwe of zwarte rozen bestaan van nature echter niet.

De meeste rozen hebben één kleur, maar door kruising en veredeling bestaan er inmiddels ook rozen met twee of meer kleuren en zelfs gestreepte bloemen. Ook zijn er veel rozen die, naarmate de bloei vordert, van kleur veranderen. Een voorbeeld daarvan is de klimroos 'New Dawn'; de knop is roze, zodra de bloem zich opent wordt het roze lichter en bijna uitgebloeid is de roos helemaal wit.

Blauwe of zwarte rozen

a106bc12821ccb5bfd0f95b1ce392cb4_medium. Uniek en daarom zeer gewild in bloementinten zijn de kleuren blauw en zwart. Dit zijn ook van oudsher droomkleuren voor iedere rozenkweker, maar helaas vooralsnog onbereikbaar. Er is weliswaar een natuurlijk blauw pigment in rozen vastgesteld, maar dat is helaas aan een rood pigment gebonden, zodat in het beste geval een min of meer lichte of diepe tint lila kan worden bereikt. De voor echte blauwe bloemen noodzakelijk factor, het purperpigment 'delphidin', komt in de familie der roosachtigen namelijk niet voor.

In de 19e eeuw was er ooit het bericht dat in de Arabische wereld rozen met een donkerblauwe, lapis lazuli-kleur bestonden.

ad6f97ea30c172fdfade5b456f34419c_medium.Het ging hier echter om kleurmanipulatie; er werd een deel van de wortelschors van de roos voorzichtig losgemaakt en vervolgens werd er een kleurstof, indigopigment, overheen gegoten.  Daarna werden wortels en schors weer verbonden en de plant weer in de aarde gezet. Het resultaat was inderdaad een blauwe roos.

Of de roos ook het volgende jaar blauw bleef bloeien vertelt het verhaal niet. Toch bestaan er een paar zogenaamde blauwe rozen, waarvan de kleur het beste kan worden omschreven als lavendel, violet, mauve of purper.

Evenmin is de droom van de zwarte roos uitgekomen. Volgens enkele vooraanstaande rozenkwekers zou de natuur zich verzetten tegen zulke (onnatuurlijke) kweekmanipulaties, omdat donkere bloemen door insecten worden gemeden en dus niet in staat zouden zijn zich te vermenigvuldigen en als soort te overleven. Er zijn echter wel enkele rozensoorten met een diepe, donkerrode kleur. Deze komen van nature het dichts bij de droom van het kweken van een zwarte roos.

Kunstmatig gekleurd - Regenboogrozen

Sinds een aantal jaren vormen regenboogrozen een nieuw fenomeen. Bij regenboogrozen wordt de stengel een aantal keren ingesneden. De verschillende stengeldelen worden ieder in water met een andere kleurstof gezet, zodat dit gekleurde water via de stengel wordt opgezogen en getransporteerd naar de bloembladeren. Het resultaat is een artistieke, grillig gekleurde bloem.

daa19679cd1a06032810680941665d13.jpg

Het procedé is niet nieuw, maar werd wel vervolmaakt, gepatenteerd en succesvol op de markt gebracht door de Nederlandse kweker Peter van de Werken. In 2005 kwam hij met zijn eerste geslaagde regenboogrozen in de publiciteit. Deze kunstmatig gekleurde, maar wel levensechte, natuurlijke rozen sloegen wereldwijd in als een bom. Mooi of niet? Het is maar net wat je er van vindt en over smaak valt niet te twisten. Behalve rozen, worden inmiddels ook andere bloemen, zoals chrysanten, orchideeën en anjers, op dezelfde manier gekleurd en verkocht.

Tot slot

3ac0109aec6287a280a93b8bb9b65add_medium.Een toepasselijk citaat van Gerrit Komrij (1944-2012), Nederlands dichter, schrijver, criticus en polemist:

"Men kan parfum in dozen ruiken - of rechtstreeks in de rozen duiken."

En nog één van Johan Daisne (1912-1978), Vlaams schrijver en dichter:

"Rijken hebben honderd rozen nodig voor één druppel parfum. Dat is luxe. Het ware geluk bestaat erin doorns te verzamelen en een roos te vinden."

 

ASMAY.

© 2012 Foto's: Asmay, Geograph.org.uk.

 

fb8ff209bf084324e57635f4945ea638_medium.Zie ook:

Rozen-1-van-anatomie-tot-ziekten-een-korte-introductie

Rozen-2-een-korte-blik-in-de-geschiedenis

Rozen-3-in-vele-soorten-en-maten

Lathyrus-de-zoetgeurende-siererwt

Zomerse-tuin-met-vaste-planten-en-struiken

Of lees verder via:

 

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

Stap over naar Oxxio

Help deze website en onze schrijvers, stap over naar Oxxio als energieleverancier.
11/08/2016 11:42

Reacties (4) 

1
11/08/2016 12:13
Schitterend die kleuren. Rozengeur is evenmin te versmaden.
1
Asmay tegen Robin93
11/08/2016 12:14
Dat is zeker waar.
1
11/08/2016 12:10
Niets lekkerders dan de geur van een roos, echt heerlijk!
1
11/08/2016 12:06
Heel apart, die donkere kleuren en die regenboogrozen.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden. Tallsay.com is onderdeel van Plazilla Ltd.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert