Rozen (1): van Anatomie tot Ziekten, een korte introductie

Door Asmay gepubliceerd in Huis en tuin

38b0f1bb5e868dffe862510edfe7e488_medium.Rozen zijn van oudsher zeer populair bij tuinliefhebbers. Het zijn misschien wel de belangrijkste en mooiste tuinplanten, die we kennen. Toch komt er wel wat bij kijken, voordat je met succes een mooie rozentuin hebt aangelegd. Een korte introductie.

De anatomie van de roos

Zoals de meeste planten, bestaat ook de roos uit onder andere: wortels, takken, bladeren en bloemen. Rozen zijn bovendien in het bezit van doornen. Toch laten we ons hierdoor niet weerhouden om van rozen te genieten.

d1358f3b8ed266e2d7f7ebb78a14e11f_medium. Anne Brontë (1820-1849), Brits schrijfster, zei het al:

"But he who dares not grasp the thorn, should never crave the rose."
(Vrij vertaald: Maar hij, die de doorn al niet durft vast te pakken, zou nooit mogen hunkeren naar de roos.)

Wortels van de roos

De wortels regelen enerzijds de opname van water en voedingsstoffen en anderzijds de houvast van de roos. De wortels groeien eerst uit in de lengte, waarna zij zich gaan vertakken. Door verloop van tijd kunnen de wortels meterslang, dik en ijzersterk worden.

Occulatieplek van de roos

De dikke knobbel aan de wortelhals, waar de roos uit de grond tevoorschijn komt, wordt de occulatieplek genoemd. Het is een soort achilleshiel van de roos. De occulatieplek moet altijd met aarde zijn bedekt, vooral in de winter, om te voorkomen dat de roos doodvriest.

  c73e578306af205258bc86e9a36ac7f4_medium.Takken van de roos

Hiermee wordt alles van de roos bedoeld, dat bovengronds groeit. Dit zijn zowel de jonge scheuten als de verhoute (hoofd)takken.

De hoofdtakken komen bij veredelde rozen direct uit de occulatieplek. Zij vertakken zich in de zomer (het zogenaamde jaarschot) en ontwikkelen de bladertooi, waartussen uiteindelijk de bloemen tevoorschijn komen. De hoofdtakken worden ieder jaar dikker.

Ogen of knoppen van de roos

Dit zijn de bladknoppen, die gelijkmatig over de takken zijn verdeeld. Aan de uiteinden van de takken zijn de knoppen dik en hieruit groeien in de regel de nieuwe bladscheuten en (uiteindelijk) de bloemen. De overige ogen of knoppen blijven kleine puntjes (slapende ogen), die eventueel het volgende jaar actief kunnen worden en waaruit nieuwe (zij-)scheuten kunnen groeien. De plant houdt ze als het ware in reserve.

Stekels of doornen van de roos

Deze zitten meer of minder dicht op elkaar aan takken en scheuten. Sommige soorten hebben zelfs stekels aan de onderkant van de bladnerven en/of op de rozenbottels. De stekels kunnen fijn, borstelig, groot, rood, groen, bruin of bleekgeel zijn. Bij het weghalen van een stekel, blijft de schors intact; er blijft alleen een ovale afdruk van de stekel achter. Bijna alle rozen dragen stekels of doornen; sommige soorten heel veel, andere gemiddeld of soms heel weinig en een enkele is helemaal doornenvrij.

Bladeren van de roos 

De bladeren zijn afwisselend aan scheuten geplaatst en bestaan meestal uit 3, 5, 7, 9 of 15 deelblaadjes. De bladeren ondersteunen het watertransport en behoren tot de belangrijkste voedingsorganen van de plant.

Vereisten voor de groeiplaats van de roos

Als rozen eenmaal op de goede plaats staan en volop groeien, heb je er alleen maar plezier van. Daarom is het belangrijk om, nog voor een roos is geplant, zeker te weten dat de plek goed is. Hiervoor zijn een paar basisspelregels.

f34f6b1b90c1e8be40c739bf746c8a19_medium. Licht

Een zonnige plek is onontbeerlijk voor een goed bloemvorming. Rozen hebben zeker 5-6 uur zon per dag nodig. Geen schaduwplekken dus.

Lucht

Een gezonde plant houdt van voldoende ruimte en een zachte bries om zich heen. Zolang de wind om of door de plant kan, zal de roos ook extreme zomerse hitte kunnen doorstaan. Echter, een roos houdt niet van tocht; daar krijgt ze alleen maar luizen van.

 4ca6dbf598d6b13edbb340b4fbb357b5_medium.Voedingsbodem

Een goed gedijende, groeiende en bloeiende roos doet dat alleen op een voedzame en luchtige (goed waterdoorlatende) bodem. Voor een doorgaande bloei kan het wel nodig zijn, de roos extra meststoffen te geven. Dat kan in de vorm van (koe-)mest of (koe-)mestkorrels of van speciale rozenmest(-korrels).

Waterdoorlatendheid

Dit is heel belangrijk, want rozen wortelen diep. Wanneer de bodem te vast is en/of onvoldoende water doorlaat (bijvoorbeeld bij een te vaste kleilaag), kunnen de wortels gaan rotten of schimmels gaan ontwikkelen en zal de plant ernstig verzwakken en uiteindelijk afsterven.

Bodemmoeheid

Let op: zet rozen nooit op een plek, waar eerder ook al enige tijd rozen hebben gestaan. Ze zullen niet aanslaan, omdat de grond, door de eenzijdige beplanting, zogenaamd 'rozenmoe' is geworden. De grond is uitgeput; de noodzakelijke voedingsstoffen en mineralen zijn er volledig uit opgebruikt.

96f6d21051ff3c52d2e1a9781e34b23f_medium.Soms is de reden van de rozenmoeheid een overdaad in de bodem aan wortelaaltjes (Nematoden). Deze doen zich tegoed aan de jonge wortels van de nieuwe aanplant, die dit waarschijnlijk niet zal overleven. Om dit probleem op te lossen, kun je de oude (rozen-)grond tot 60 cm diep afgraven en door verse, voedzame grond vervangen. Ook kun je op de met aaltjes vergeven grond afrikaantjes en goudsbloemen poten of zaaien; de aaltjes houden hier niet van en willen daardoor nog wel eens vanzelf uit de grond verdwijnen.

Ziekten en plagen bij rozen

Hoe mooier de roos, hoe gevoeliger voor ziekten. Het is dan ook vrijwel onmogelijk om vooral de gecultiveerde rozen te kweken zonder zo nu en dan met bestrijdingsmiddelen te spuiten. Een paar belangrijke en vervelende ziekten en plagen zijn:

9dc3c8244e5f9b8384f464d624de0ce6_medium.Ziekten van de roos

  • Knoprot: Knoprot wordt veroorzaakt door de Botrytis- of grauwe schimmel, die optreedt na perioden van hoge luchtvochtigheid. Aangetaste delen moeten worden verwijderd.
  • Meeldauw: Deze 'mooi weer'-schimmelziekte treedt vaak op als de rozen te beschut staan en te eenzijdig worden bemest.
  • Roest: Ook roest is een vervelende schimmel, die eerst als rood poeder onderaan het blad en later als zwarte plekken (meestal vanaf augustus) zichtbaar wordt.
  • Sterroetdauw: Deze schimmelziekte (zie foto rechts) is uiterst vervelend te bestrijden. Het begint met gele vlekken, die vervolgens zwart worden en tenslotte valt het blad af. Hoewel veel rozen hier gevoelig voor zijn, slaat de ziekte niet altijd elk jaar en overal even sterk toe.

Plagen voor de roos

  • Aaltjes (zie bij bodemmoeheid). 3a9cdde412dccb472f795ed40327fdf7_medium.
  • Bladluizen: Planten worden gevoeliger voor luizen door warm en droog weer en door tocht. Let ook op eventuele mierennesten, in de buurt van de roos. Mieren brengen de luizen in de planten.
  • Bladrollers: Hier is weinig tegen te doen. Het opgerolde blad kan worden veroorzaakt door een aantal insecten, waaronder bepaalde wespen en rupsen; beide soorten gebruiken het rozenblad om hun eitjes af te zetten. Verwijder in ieder geval steeds de opgerolde bladeren met de eitjes.
  • Snuitkever: Bladeren worden vooral 's nachts aangevreten door deze kever. De larven ervan zijn nog schadelijker, omdat zij de wortels aantasten.
  • Spint: Aantasting door deze kleine spinnetjes treedt voornamelijk op na perioden van droogte. Spint zuigt aan de bladeren tot ze verdorren en afvallen. Planten, die op hete en droge plekken staan, lopen sneller kans op een besmetting.

e14e5d0ca3bca0a31a010d48e15a28e4.jpgBestrijding van ziekten en plagen

Voor al deze aantastingen zijn (chemische) bestrijdingsmiddelen in de handel. Bij een aantal ervan is ook biologische bestrijding mogelijk, bijvoorbeeld door te spuiten met een mengsel van (groene) zeep en spiritus (tegen bladluizen) of met verdunde zwavel (tegen sterroetdauw).

Een andere mogelijkheid is om de weerstand van de rozenplant te vergroten door bepaalde plantverzorgings- en versterkingsmiddelen, zoals etherische olie, algenpreparaten, mineralenpreparaten of een zelfgemaakte gier (bijvoorbeeld van kiezelzuurbevattende paardenstaart, van antibacteriële knoflook of van gegiste brandnetels).

Tot slot

b4b2911c1d385f4403b9dad4bb729be0_medium.Victor Auburtin (1870-1928), een Duitse journalist en schrijver, constateerde over de obsessie met plagen zelfs:

"Er zijn rozenkwekers, die zich meer met bladluizen bezig houden dan met rozen."

En een mooie observatie van Kahlil Gibran (1883-1931), Libanees-Amerikaans artiest, schrijver en dichter:

"De optimist ziet de roos en niet haar doornen; de pessimist staart alleen naar de doornen, zich onbewust van de roos."

 

ASMAY.

© 2012 Foto's: Asmay, Geograph.org.uk, Pixabay.com.

 

440d5a53ab868097c7eb707d5b2496af_medium.Zie ook:

Rozen-2-een-korte-blik-in-de-geschiedenis

Rozen-3-in-vele-soorten-en-maten

Rozen-4-in-geuren-en-kleuren

Plantencombinaties-voor-de-moestuin

Plantentaal-de-communicatie-van-planten

Of lees verder via:

 

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

Stap over naar Oxxio

Help deze website en onze schrijvers, stap over naar Oxxio als energieleverancier.
11/08/2016 10:19

Reacties (4) 

1
11/08/2016 12:11
Mooi hoor, maar je moet er toch wel wat van afweten voor je ze in de tuin plant.
1
11/08/2016 12:07
Prachtige planten, maar zoals ook hieruit blijkt: niet altijd even gemakkelijk in de tuin.
1
Asmay tegen Oxalis
11/08/2016 12:16
Zeker. Goede grond en groeicondities en een beetje kennis van zaken heb je eigenlijk wel nodig om een mooie rozentuin aan te leggen.
1
11/08/2016 12:04
Mooi artikel over deze prachtige bloemen.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden. Tallsay.com is onderdeel van Plazilla Ltd.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert