Wetenswaardigheden over de maan

Door Robin93 gepubliceerd in Wetenschap en onderwijs

fe8bdd80da8f4c0c0be41e59b2978004_1406986Waar de aarde met de andere planeten in ons zonnestelsel als satellieten om de zon draaien, zijn een aantal kleinere planetoïden gevangen in de aantrekkingskracht van niet de zon maar bepaalde planeten. Zij draaien in eerste instantie dus om een planeet en pas in tweede instantie mèt die planeet om de zon. Deze groep wordt manen genoemd en zij worden beschouwd als natuurlijke satellieten van die bepaalde planeten.

Enkele gegevens omtrent de maan

De maan (of in het Latijn: Luna) is zo'n natuurlijke satelliet van de aarde. Omdat echter de maan behoorlijk groot is in verhouding tot de aarde worden de twee ook wel als een dubbelplaneet aangeduid. De maan heeft een omtrek van 10.916 kilometer wat gelijk staat aan circa 27% van de omtrek van de aarde (deze is namelijk 40.075 kilometer). De diameter bij de evenaar van de maan is berekend op 3.476 kilometer. Voor de diameter van de aarde gaat men uit van 12.756 kilometer. De massa is 1,2 % van de massa van de aarde. Qua volume is die van de maan ongeveer 2% van het volume van de aarde. De maan heeft echter geen merkbare atmosfeer, zodat leven zoals op aarde er – zonder aangepaste pakken of huisvesting – niet mogelijk is. Temperatuur overdag aan de door de zon beschenen kant is circa +150 °C, 's nachts is dat circa -100 °C.

dfc619508c376fa16af313222b16ab01_1406986Ooit waren er actieve vulkanen op de maan. Inmiddels is de buitenste laag van de maan daar te veel voor afgekoeld. Toch is het in de kern van de maan nog altijd heet te noemen met een temperatuur van naar schatting 1.500 °C. De maan heeft een ijzerrijke vaste binnenkern met daaromheen een buitenkern van deels vloeibaar ijzer. Deze laag is zo'n 100 kilometer dik. De mantel of maankorst bestaat uit gestold gesteente. De afkoeling van de maan is aan deze mantel goed af te lezen; deze is naar schatting zo'n 1.000 kilometer dik.

Vorm van de maan

De maan zelf is overigens niet volmaakt rond; de horizontale omtrek (rond de maanevenaar) is ongeveer 1-2 kilometer langer dan de verticale (rond de noord- en zuidpool van de maan). Of dit komt door de aantrekkingskracht van de aarde, door de snelheid waarmee beide rond de zon draaien of door een combinatie van de twee is nog niet geheel duidelijk.

Aangezicht van de maan

279a62970508ff6655e3ff75d5af8ba5_1406986Tijdens de baan rond de aarde draait de maan om haar as, waarbij wij op aarde altijd maar één kant van de maan zien. Dit komt door de sterke magnetische aantrekkingskracht van de aarde die de maan bijna als een zuignap op dezelfde plaats vasthoudt.

Links: voorkant van de maan.

De achterkant van de maan blijft voor ons vanaf de aarde dan ook vrijwel onzichtbaar. Althans tot 7 oktober 1959; op die dag lukte het de Russische maansonde Loena 3 om met 2 kleinbeeldcamera's om als eerste  foto's te maken van de achterkant van 13663e63abe262985410650ed7a187d1_1406986 de maan.

Links: achterkant van de maan.

De foto's werden op 18 oktober 1959 naar de aarde gestuurd en zijn sindsdien uitgebreid door iedereen bestudeerd en in kaart gebracht.

Maanlandschap

De donkere vlekken op de maan zijn goed met het blote oog te zien. Astronomen uit het verre verleden dachten dat deze vlekken zeeën waren. Dat is niet zo zoals we nu weten, maar de donkere vlakten worden voor het gemak nog vaak 'maanzee' genoemd. Zo'n 16% van het maanoppervlak bestaat uit deze 'maanzeeën'.

370d9be1ef9fe8f53e7827728e9f9c65_1406986Het zijn basaltvlakten die ooit werden gevormd door stromende lava. Het oppervlak van de maanzeeën is dan ook gladder dan de lichter gekleurde hooglanden, die vol zitten met kraters.

Rechts: grote kraters op het maanoppervlak.

De maan zit vol kraters door de inslag van grote en kleine meteorieten. Sommige kraters hebben een diameter van maar een paar meter, andere die van meer dan 1.000 kilometer! Als een grote meteoriet inslaat op de maan, dan vindt tegelijk bergvorming plaats door het materiaal dat uit de krater wordt weggeslagen.

Baan en afstand van de maan tot de aarde

De maan heeft een gemiddelde afstand tot de aarde van 384.450 kilometer. Omdat de maan niet in een cirkel maar in een lichte ellipsvorm rond de aarde draait, is de afstand soms korter en soms langer.

d303dc9704a7da157837d82197131d71_1406987De kortste afstand waarbij de maan het dichts bij het zwaartepunt van de aarde ligt, wordt ook wel perifocus of perigeum genoemd.

Links:  maan ver boven de dampkring van de aarde.

Wanneer de maan in het perigeum dan ook nog eens vol is wordt dit een 'supermaan' genoemd. De maan is dan zichtbaar groter dan normaal. Hoewel een perigeum elke 28 dagen voorkomt, is de samenloop ervan met een volle maan uiteraard minder vaak. De kortste afstand van de maan tot de aarde bedraagt 363.104 kilometer.

De langste afstand noemen we een apofocus  of apogeum. Deze lange afstand tussen maan en aarde bedraagt maar liefst 405.696 kilometer. In de loop der tijd – mede door het uitrekken van het universum – wordt de afstand tussen maan en aarde groter. De huidige afstandstoename is ongeveer 4 centimeter per jaar.

Baan en tijd van de maan vanaf de aarde 

e2b05704f1dccc998b5cf2275d45b0d8_1406987De maan maakt een volle omwenteling rond de aarde in 27,32 dagen. Dit wordt ook wel een siderische maand genoemd. De cyclus van de ene volle maan naar de volgende duurt exact 29,53 dagen. Dit wordt een synodische maand genoemd.

Rechts: aarde en maan.

Siderische maan

Dit is de periode waarin de maan om de aarde draait, gezien vanuit een vast punt aan de hemel. De baan van circa 27,32 dagen is gelijk de baan van de maan om haar eigen as.

Synodische maan

Dit is de periode waarin de maan om de aarde draait, gezien vanuit de zon. Tijdens deze omwenteling van circa 29,53 dagen doorloopt de maan al haar schijngestalten en is dan weer terug op haar beginschijngestalte (bijvoorbeeld van de ene volle maan naar de volgende).

Schijngestalten van de maan

De zichtbare vormen van de maan gedurende haar baan om de aarde worden 'schijngestalten' genoemd. De maan zelf verandert namelijk niet van vorm. Dat lijkt alleen maar zo. Vanaf de aarde kunnen wij tijdens die omwenteling een schijnbaar kleiner of groter wordende maan zien omdat een kleiner of groter deel van de maan door de zon wordt verlicht. De cyclus van de maan wordt al sinds mensenheugenis gebruikt als kalender. Vooral voor de landbouw (zaaien of planten en oogsten van gewassen) en de visserij (getijden) is de maankalender altijd van groot belang geweest.

a3666ade8a37a89264d0c1fc6ed30862_1406986

We onderscheiden vooral:

  • Nieuwe maan (zwarte maan)
  • Eerste kwartier
  • Volle maan
  • Laatste kwartier.

Volle maan

Voor de aarde duurt een maancyclus ongeveer 4 weken daarom is er elke maand ook een volle maan te zien. Vroeger had men de gewoonte om de 3 volle manen in een seizoen een bepaalde, bijpassende naam te geven (zoals bijvoorbeeld ijsmaan, sneeuwmaan, grasmaan, oogstmaan of jachtmaan). Omdat onze kalendermaanden vrijwel altijd langer duren dan 4 weken  komt het om de 2-3 jaar voor dat er twee volle manen in een maand verschijnen. Deze extra volle maan (de derde in een seizoen) wordt naar oud gebruik 'blauwe maan'  genoemd. Een blauwe maan valt altijd rond de 21e van de maanden februari, mei, augustus of november.

De mens op de maan

f306f5ae7cac7dd234b3b16abe3bd430_1406986Al lange tijd droomde menigeen van een reis naar die magische maan. Van Jules Vernes tot Hergé (Kuifje) werden er zelfs boeken en strips aan gewijd. De Russen hadden in de 20e eeuw als eersten een omvangrijk  Loena-programma (1959-1976) op stapel gezet waarin vele onbemande vluchten werden uitgevoerd naar, om en op de maan. Zij verzamelden een schat aan informatie en foto's. Toch waren het de Amerikanen die na een reeks van aanvankelijke mislukkingen (Ranger-programma, 1958-1964) er als eersten in slaagden 2 mannen op de maan te zetten. Dit vond plaats met de Apollo 11 op 20 juli 1969. Gezagvoerder Neil Armstrong werd de eerste mens die voet zette op de maan, Buzz Aldrin de tweede.

 

Copyright: Robin93.

(2014) Foto's: Office.microsoft.com, Wikimedia Commons.

 

Zie voor andere artikelen ook:

Wetenswaardigheden-over-de-Zon

Hubble-telescoop-al-ruim-25-jaar-op-pad-in-de-ruimte

Op-weg-naar-de-sterren-exoplaneten-gezocht!

of via:

https://tallsay.com/robin93

https://robin93artikelen.wordpress.com/

Stap over naar Oxxio

Help deze website en onze schrijvers, stap over naar Oxxio als energieleverancier.
08/08/2016 07:59

Reacties (5) 

1
08/08/2016 10:16
Mooi artikel van je.
En ik meen dat ene Collins niet mee afdaalde maar de raket moest besturen.
1
08/08/2016 13:10
Mooie aanvulling.
1
08/08/2016 09:37
Mooie informatie over de satelliet van onze planeet.
1
08/08/2016 09:30
Knap, dat de wetenschap er zoveel over te weten is gekomen.
1
08/08/2016 09:26
Heel interessant, dit artikel.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden. Tallsay.com is onderdeel van Plazilla Ltd.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert