Tuinieren (3): problemen met bol- en knolgewassen

Door Asmay gepubliceerd in Huis en tuin

fcc2f86b3a15684a88ec44551aa1ac62_medium.Normaal gesproken krijgt een tuinliefhebber van bol- en knolgewassen gelukkig weinig te maken met een mislukte aanplant of bijzondere ziekten of plagen. 

Het kan echter wel degelijk voorkomen, dus een gewaarschuwd mens telt voor twee.

 

Links: bollen van de Scilla siberica.

Voor de hand liggende fouten bij bollen en knollen

d399ce0daf45868be5fd8ab48990b459.jpgVocht en diepte 

Bollen en knollen, die niet opkomen, zijn meestal te diep geplant of ze zijn verrot door een te natte bodem. Ook het te snel vergelen van de bladeren is het gevolg van teveel vocht.

Rechts: ook in bakken kan de afwatering onvoldoende zijn, waardoor (te) snelle vergeling van het blad ontstaat.

Vooral kleigrond, die al van nature slecht afwatert, kan dit probleem veroorzaken in een nat seizoen.

Slechte bewaring

c6f06352bf46645048f2e7598d6c1735_medium.Daarnaast is het natuurlijk mogelijk, dat bollen en knollen op een te vochtige bewaarplaats zijn opgeborgen en in feite al beschimmeld of verrot zijn voor ze de grond in gaan.

Rechts: bewaarrot.

Bollen of knollen bloeien niet

Dit kan een aantal oorzaken hebben.

  • Spontaan gevormde klisters (bijbollen aan een bol- of knolgewas) zijn nog te jong en produceren nog geen bloem.
  • Het blad is in het vorige seizoen te vroeg afgesneden.
  • Er staan teveel bollen of knollen op elkaar.
  • 'Blindheid'; dit is een situatie, die vooral bij tulpen en narcissen voorkomt. Er worden wel bloemknoppen gevormd, maar die groeien niet uit tot een bloem. Het kan het gevolg zijn van een verkeerde bewaartemperatuur van de bollen, een te korte koudeperiode of te veel temperatuurverschillen tijdens het aanleggen van de bloemknoppen.

Ziekten en plagen bij bollen en knollen

Daarnaast zijn er enkele ziekten en plagen, die bij sommige, specifieke bloemsoorten voorkomen.

Brand bij bollen

Geen brand met vlammen, maar een schimmelziekte, die vooral voorkomt bij bollen van narcissen en tulpen, maar ook bij een aantal andere, waaronder Belladonna-lelies. De kans er op is het grootst in een nat seizoen.

d18fe964aa47cd7501c508089e3a70e5_1401539ddf9567df00071136df49cf01d96e7ea_1401539
Links: Calla.
Rechts: Brand komt, behalve op bloembollen, ook op blad voor.

 

 

 

 

 

 

De schimmel vind je vooral aan de bovenkant van de schubben zodat de jonge bladeren worden aangetast. De bladpunten zijn rood aangelopen en lijken verbrand. Later verschijnen er lager op het blad bruine vlekken. Ook wordt weefsel rond de aangetaste gedeelten geel. Bestrijding geschiedt door het weghalen en vernietigen van de aangetaste bladeren. Als de verschijnselen blijven terugkomen dient de plant bespoten te worden met een daarop gericht anti-schimmelmiddel.

Rotten van bollen en knollen

19405189ff7f3fa7f3038bb20bbdd731_medium.Rotten kan worden veroorzaakt door een aantal bacteriën of schimmels. De bollen en knollen verrotten en verslijmen in de opslag of in de grond. De kans op bolrot wordt vergroot door een slechte afwatering en een te natte bodem.

Rechts: bolrot.

Bekende aantastingen door vocht zijn bacterierot bij Irissen, waarbij de wortelstok en soms ook delen van de stengel wegrotten, en bacterieverwelkingsziekte bij Dahlia's, waarbij de groei wordt geremd, het blad is  verwelkt en van de knollen soms de helft is weggerot tot een stinkende pulp. De aangetaste bollen en knollen dienen te worden weggegooid en de bodem gedraineerd.

fa81e94d350a95b212424955529243d0.jpgGrijze schimmel 

Grijze schimmel komt bij zeer veel planten voor. De eerste signalen zijn vlekjes op stengels of bladeren, waarna het plantenweefsel wordt afgebroken en er een harige grijze begroeiing voor in de plaats treedt.

Rechts: grijze schimmel op een Sneeuwklokje.

Grijze schimmel kan worden veroorzaakt door een slechte ventilatie, te veel bollen bij elkaar, te veel water, te koud en te nat weer. Remedie is het verbeteren van de groeiomstandigheden en besproeiing met een anti-schimmelmiddel.

Bollenvlieg  

7c44f7a5ea18b65363e945d6d68c60b3_medium.Bollenvliegen leggen hun eitjes in de grond, rond de hals van de bol. De maden vreten zich een weg in de bol en hollen deze uit. Aangetaste planten produceren uiteraard weinig: op zijn hoogst wat geel  blad, maar zeker geen bloem meer. Vooral Narcissenbollen zijn kwetsbaar en gevoelig voor de bollenvlieg.

Rechts: bollenvliegmaden.

Om bollenvliegmaden zoveel mogelijk te voorkomen, kun je het volgende doen. Wanneer de bollen in de grond blijven, voeg dan grond rond de bollenhals toe, zodat de ruimte, ontstaan door het afstervend blad, is opgevuld.

Uienvlieg

a3c78c29887279cfdb876675a5d7c3a4.jpgDe vliegen, die zich vooral richten op de Sierui (Allium), zetten eitjes eveneens af aan de voet van de plant, waaruit witte maden voortkomen.

Links: gezonde Sierui (Allium giganteum).

Deze maden vreten de (ui-)bol aan. Besmette of aangetaste planten of knollen kunnen worden besproeid met een insecticide-oplossing of met een insecticidepoeder.

Trips  

d3a0e9a13e708d95cd123a92535562a1_medium.Trips zijn kleine gevleugelde insecten, die zilveren strepen en vlekken veroorzaken op bladeren en bloemen. In het ergste geval zijn de bloemen volledig verwoest.

Rechts: een trips.

Vooral gladiolen zijn erg gevoelig voor trips. Warme en droge omstandigheden verhogen de kans op trips.  Ook kunnen tripsvliegen overwinteren op stengelknollen.

Besmette of aangetaste planten of knollen kunnen worden besproeid met een insecticide-oplossing of met een insecticidepoeder.

Leliehaantje  

0b9310ada666f67c81c8e231ce718ef1_medium.Het Leliehaantje is een kleine rode kever, die een ernstige bedreiging vormt voor Lelies en andere planten, zoals Kievitsbloemen. Zowel de volwassen exemplaren als de larven voeden zich met de stengels en bladeren van de plant. De larven kunnen hun weg tot in de bol doorvreten, waarna de Lelie uiteraard afsterft.  

Rechts: een Leliehaantje.

9ae5a645fe75afff266a5c8db0d5bfa3_1401539

 

936eadcdaab266c018dacf82d8bc2383.jpgLinks: Belladonna lelie.

Rechts: een gezonde Leliebol. 

 

 

De volwassen kevers zijn, door hun rode kleur, zeer opvallend en dienen bij de eerste signalering van de Lelie te worden afgevangen en vernietigd. Bij een grote keverinvasie kan contactgif worden gebruikt. Leliehaantjes overwinteren op onkruid en in plantaardig afval. Zorg daarom dat in het najaar al het dode materiaal is opgeruimd.

Aardvlooien en Lisaardvlooien

e9f2d486287f369d99608409f4846767_medium.Deze kleine kevers, en dan vooral lisaardvlooien, hebben het vooral op Irissen gemunt, waarvan ze de bladeren opvreten.

Rechts: een aardvlo.

Aardvlooien zijn altijd schadelijk voor het plantengewas. Milieuvriendelijke bestrijding kan onder meer door tabak (uit een sigaret) over de aarde te strooien. Zowel aard- als lisaardvlooien hebben daar een hekel aan.

Bladluizen

Bladluizen kunnen allerlei planten aantasten. Veel planten zijn gevoelig voor witte of zwarte bladluis. Bladluizen worden vaak door mieren in de planten gebracht; de mieren "melken" de honingdauw, die bladluizen afscheiden, en eten het zoete sap. Bij bladluisgevoelige planten moeten om die reden dan ook geen (grote) mierennesten aanwezig zijn.

 

a458ab07c8bfd592e903575d008f22e0_1401539f51ec7f709f9f6dbc0cbe738cfbb8318_1401539

Links: gezonde Ipheion uniflorum.

Rechts: zwarte bladluis.

 

 

Behalve dat ze de planten aanvreten, kunnen bladluizen ook virusziekten op de plant overdragen.In ernstige gevallen van besmetting raken de bloemen en  bladeren totaal misvormd. Bestrijding kan met een speciale (bladluis-)spray of door de plant te besproeien met een oplossing van vloeibare zeep en spiritus.

Kwadegrond

In de tuin wordt de meest voorkomende ziekte bij Tulpen veroorzaakt door schimmelziekten, die in de grond achterblijven, zoals 'kwadegrond' (rhizoctonia tuliparum). Als Tulpen jaren achtereen op dezelfde plek blijven staan, worden ze hierdoor aangetast. Dit is de reden dat in de commerciële bollenvelden actief gewaswisseling of gewasrotatie wordt toegepast (Tulpen worden nooit langer dan één, hooguit twee seizoenen op hetzelfde veld gepoot).

845379adea6de59d3c848a7b5237507a_medium. b0b4d9eac8c8a7efcad0b34a2580868b.jpg

Links: gezonde Tulpen.
Rechts: aangetaste  Tulpenbol.

 

De oplossing is dus om in de tuin elk jaar of elke twee tot hooguit drie jaar een andere plek voor de Tulpen te vinden. Ook kan men de grond, waar de Tulpenbollen instaan, om de paar jaar (voor een groot deel weggraven en) vervangen door verse tuinaarde.

Tot slot

a6564171c90b00f536343fd574c89d91_medium.Het gezond en sterk houden van de bol- en knolgewassen in de tuin zal normaal gesproken goed verlopen, maar bij het optreden van één van bovengenoemde problemen, kan het een echte uitdaging zijn. Vooral de parasitaire luizen, vliegen en larven kunnen een ware plaag vormen.

Links: gezonde Dahlia's.

Wanneer je de planten echter regelmatig bekijkt en onderzoekt en, bij onraad, direct maatregelen treft (dit ook nog enige keren herhalen gedurende het seizoen!) zullen de meeste plagen snel kunnen worden overwonnen.

Rest nog te genieten van de mooie bloemen, die uit de, soms onooglijke, bollen en knollen tevoorschijn komen.

 

ASMAY.

© 2012 Foto's: Asmay, Office.microsoft.com, Agro.basf.nl en Wikimedia Commons.

 

a5a9a2426a85eb445e492cd858af37d2_medium.Zie ook:

Tuinieren-1-bollen-knollen-en-wortelstokken

Tuinieren-2-aanplant-en-verzorging-van-bol-en-knolgewassen

Dagje-uit-de-Keukenhof-in-Lisse

Kruisen-en-bestuiven-het-ontstaan-van-nieuwe-bloemvariaties

Zomerse-tuin-met-vaste-planten-en-struiken

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

04/08/2016 14:25

Reacties (2) 

1
04/08/2016 15:03
Akelig hoor! Hardnekkige schimmels en parasieten, die het op de bloembol hebben voorzien.
1
04/08/2016 14:54
De nare kanten van bollen en tuinieren, maar wel om rekening mee te houden.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert