Tuinieren (2): aanplant en verzorging van bol- en knolgewassen

Door Asmay gepubliceerd in Huis en tuin

b0c75cfc902c640fee4f167210ed44c0.jpgEnkele algemene tips en richtlijnen om zoveel mogelijk van deze interessante plantensoort te kunnen genieten.

Aanplant van bollen, knollen en wortelstokken

Tijdstip

Bol- en knolgewassen kunnen in verschillende bloeiperioden worden onderverdeeld.

Links: Anemonen.

Zo moet de groep lentebloeiers ruim voor de winter worden gepoot: vanaf eind september tot uiterlijk half november.30e8d905937bebdaa70038af4ccb4a53_medium. Als deze bollen en knollen te laat worden geplant, hebben ze onvoldoende tijd om een goed wortelgestel te ontwikkelen - iets dat gedurende de winter plaatsvindt - en zal de bloei te wensen over laten.

Zomerbloeiers kunnen meestal wel in het voorjaar worden geplant, maar niet later dan eind maart.

De meeste bollen en knollen hebben toch een paar maanden nodig voor hun groei- en bloeispurt.

De zogenaamde droogbloeiers, knollen die in de herfst bloeien, worden meestal in augustus geleverd en kunnen dan gelijk de grond in.

079ce0c8ac5d7c4d45e5867c79ba3c7f_medium.Winterbloeiers kunnen het best in het voorjaar of de vroege zomer worden geplant; dan is de kans, dat zij dezelfde winter bloeien, het grootst. Als ze pas in de herfst de grond in gaan, kun je niet voor de volgende winter bloemen verwachten.

Rechts: Cyclamen.

Plantdiepte en plantafstand

De plantdiepte hangt af van de grootte van de bol of knol. Een vuistregel is dat de juiste diepte twee à driemaal de hoogte van de bol is. Dat wil zeggen, dat kleine knolletjes van een Cyclaam of Anemoon ongeveer 2,5 tot 5 centimeter diep worden gepoot, maar de veel grotere bol van een Tulp of Hyacint op ongeveer 15 centimeter diepte en de bol van de Lelie zelfs op minstens 20 centimeter diepte.

1f96cd13c0cbb7f3671762b69b8d432a_medium. 8855e42e341a08736febfd65653c142d.jpg

Links: bollen planten in de volle grond.
Rechts: bollen planten in een pot.

 

Ook de onderlinge plantafstand is afhankelijk van de bolgrootte. Kleinere bollen en knollen worden meestal ongeveer 2 tot 5 centimeter uit elkaar gezet, grotere ongeveer 8 centimeter. Dit is trouwens ook afhankelijk van  de bedoeling van de tuinier; als de bollen en knollen na de bloei in de grond blijven zitten, hebben zij (meer) ruimte nodig om te groeien of te verwilderen. Worden ze in het najaar toch gerooid of uitgespit, dan kunnen de bollen zelfs tegen elkaar aan worden gepoot.

Potten en kuipen

ddbc88443f93670ecdc330506e5d48e8_medium.Veel bol- en knolgewassen zijn zeer geschikt voor het beplanten van potten en kuipen. Ze zijn dan ideaal voor balkons, terrassen en kleine tuinen. Belangrijk is hierbij een goede kwaliteit potgrond te gebruiken en te zorgen voor een voldoende afwatering van de pot of kuip.

Rechts: Begonia tuberhybrida.

De plantdiepte is dezelfde als in de volle grond. Als de pot niet in de open buitenlucht (en regen) staat, moet er wel regelmatig water worden gegeven.

Verzorging tijdens de groei van bollen, knollen en wortelstokken

c7582067e2a0b628c2f9899457b55a54_medium.Wanneer ze eenmaal in de (volle) grond zijn gepoot, hebben bol- en knolgewassen weinig verzorging meer nodig. Het enige punt van aandacht is, dat de grond nooit helemaal mag uitdrogen, maar ook niet te nat (drassig) mag worden. Eigenlijk geldt dit natuurlijk voor alle planten. Vòòr de bloei hebben bol- en knolgewassen meestal geen extra bemesting nodig.

Na de bloeitijd van bloembollen

Koppen en bemesten van bloembollen

dd5b14dea7546a05896b1a49cb6a0d10_medium.Na de bloei worden voorjaarsbloeiers vaak 'gekopt' (Tulp en Narcis) of 'gerist' (Hyacint); de uitgebloeide bloemen worden er af gehaald, zodat al het voedsel van dan af aan naar de bol kan gaan. Op de bollenvelden wordt dit machinaal gedaan.

Het beste kunnen ook de stengels worden afgesneden, echter de bladeren moeten blijven staan. Als je het blad namelijk weghaalt, voordat  het uit zichzelf is vergeeld en afgestorven, maakt de bol onvoldoende reservevoedsel aan voor de volgende seizoensbloei. Na de bloei is het tijd voor bemesting (in vloeibare vorm of als korrels) om de bollen en knollen wat extra voeding mee te geven, voordat de rustperiode ingaat.

Afsterven, inkuilen van bloembollen

Bij droog weer moeten bollen wel regelmatig worden begoten of besproeid, totdat de bladeren uit zichzelf beginnen af te sterven (duurt in totaal ongeveer 2 à 3 maanden). Wanneer de bollen of knollen in groepen bij elkaar staan, vormt het afsterven van het blad geen mooi plaatje in de border.  Er kunnen kleine eenjarigen tussen worden geplant, of beplante potten tussen worden gezet om de afstervende bolbladeren ietwat te camoufleren.

f34d6cba616751c39e5373b73ffce5da.jpg

Een andere optie is de bollen met bladeren ruim uit te graven (zodat er nog voldoende grond aan de wortels zit) en ze op een minder zichtbare plek in de tuin 'in te kuilen'; graaf daartoe een kuil en leg de bollen er (met de bol uiteraard naar beneden) naast elkaar, schuin in.

Links: inkuilen van bloembollen.

Bedek met een laag grond, zodat de bollen verder kunnen groeien en het blad kan afsterven.

Verwilderen van bollen, knollen en wortelstokken

Bollen en knollen hoeven meestal niet elk jaar te worden opgegraven. De meeste kunnen in de grond blijven, mits ze winterhard zijn, en kunnen verwilderen (en vermeerderen). Veel bol- en knolgewassen bloeien goed als ze, in groepsverband, redelijk dicht op elkaar staan, sommigen willen wat meer ruimte om zich heen.

b69ed1c222e95ebf9f4f9507b290271a_medium.

Verwildering van Winterakonieten.

Wortelstokken worden meestal 'voorgoed' geplant. Zij zullen verwilderen, uitgroeien en zich vermeerderen. Omdat een wortelstok zijn eigen weg vindt, is het vrij lastig een wortelstokgewas later uit een tuinperk of –border weg te halen, zonder die hele border te moeten omspitten.

Rooien van bollen en knollen

Indien de bollen en knollen worden gerooid, of bij het leegmaken van potten of kuipen worden opgegraven, is het uitkijken dat ze niet per ongeluk beschadigd raken. Beschadigde, zacht of verrotte bollen of knollen moeten worden weggegooid. De te bewaren bollen en knollen kun je op een koele, droge plek en vorstvrij bewaren; leg ze, ruim naast elkaar, in open kistjes of in papieren of jute zakken  en bewaar ze bijvoorbeeld in een schuur of op zolder.

Rechts: Tulpenbollen.

Pellen, kruisen en hollen van bollen

6987dc4049339713ad34946355c1e298_medium.Als de bollen worden gerooid, dan dient dit te gebeuren in de zomer, ongeveer van half juni tot half augustus.

Links: Tulpenbollen pellen.

Na het rooien worden de bollen eerst gedroogd. Daarna worden de restjes van wortels en stengels weggehaald. Dit wordt vrijwel uitsluitend met de hand gedaan en heet dan 'bollen pellen'; wellicht bij velen bekend als vakantiebaan. Alleen Tulpenbollen worden gepeld.

Narcissenbollen worden vaak gekruist en Hyacintenbollen gehold; dat wil zeggen er wordt in de onderkant van de bol een kruis gesneden of de onderkant wordt een stukje uitgehold. Dit kruisen en (uit)hollen wordt puur gedaan om de bollen te laten vermeerderen. Hiermee wordt de bol namelijk geprikkeld te verklisteren (kleine broedbolletjes aan de onderkant van de 'moeder'-bol te gaan ontwikkelen).

Winterhardheid van bollen en knollen

739ad352aa53527f94c1698b39a7582b_medium.De meeste van de ons bekende bollen en knollen, zoals Tulp, Narcis, Hyacint, Sneeuwklokje, Krokus en (tuin) Cyclamen zijn winterhard en kunnen in de grond blijven zitten, op voorwaarde dat ze voldoende diep zijn gepoot en niet, door verstuiving of door regenval, kunnen worden blootgelegd en het risico lopen alsnog te bevriezen.

Links: winterharde Sneeuwklokjes.

Sommige bollen en knollen kunnen in ons klimaat niet zomaar buiten in de grond blijven bij koude temperaturen. Het gaat dan meestal om (sub-)tropische bol- en knolgewassen.

Voor een mooi resultaat moeten zij in de winter als kas- of kamerplant worden behandeld en binnen worden gezet.

264cba4730dff6b8a075e8a4633c9b67_1401538 35910e17bd68d5466f8b1c1ca3acb86e_1401539

 

Boven: Kas voor overwintering en Afrikaanse Lelie (Agapanthus) in zomertuin.

7c0d587f65b49ddec57214bf8c8e5613_medium.In veel gevallen kunnen bollen en knollen in een vorstvrije omgeving worden opgekweekt en 'voorgetrokken' (sneller in bloei worden gebracht) en later in het seizoen, als de temperatuur hoger is, buiten worden gezet. Vooral met de Amaryllisbollen wordt dit veel gedaan (zie foto rechts: Amaryllis belladonna). Zulke bollen en knollen kun je het best in een pot of kuip houden, waardoor je ze, na de zomer, gemakkelijk naar een vorstvrije omgeving (in huis, schuur of kas) kunt brengen om daar te overwinteren. Enkele voorbeelden zijn: Afrikaanse Lelie (Agapanthus),Klaverzuring (Oxalis), Dahlia, Begonia, Clivia en Gloxinia.

Andere bollen en knollen kunnen wel in ons klimaat buiten overwinteren, als zij maar goed zijn afgedekt met een flinke laag riet, stro of droge bladeren. Enkele voorbeelden hiervan zijn: Amaryllis, Canna en Aronskelk.

722f8313fc2890e6f09a892d8ffb8833_medium. 171cb5a3feb77ef58d176c8ab7166dde_medium.

Links en rechts: met een strodek winterklaar gemaakte tuin.

 

 

Soms helpt het ook om de bollen en knollen (van grotere planten) extra diep te planten ter bescherming tegen winterse kou, zoals bijvoorbeeld de Lelie met een gebruikelijke pootdiepte van minimaal 20 cm.

Tot slot

687688d2a27f549148b942710d0b4b13_medium.Mits op de juiste wijze aangeplant en verzorgd, kun je jarenlang plezier hebben van de vaak uitbundige en kleurige bloemenpracht van bol- en knolgewassen.

Rechts: Sierui (Allium multibulbosum) in de border.

Het zijn over het algemeen gemakkelijke planten, die een plaats in de tuin of op het balkon of terras verdienen.

 

ASMAY.

© 2012 Foto's: Asmay, Office.microsoft.com, Muldertulips.nl, Wikimedia Commons.

 

6beb55997169294f9e0b2dc30aa760d1_medium.Zie ook:

Tuinieren-1-bollen-knollen-en-wortelstokken

Tuinieren-3-problemen-met-bol-en-knolgewassen

Dagje-uit-de-Keukenhof-in-Lisse

Lathyrus-de-zoetgeurende-siererwt

Zomerse-tuin-met-vaste-planten-en-struiken

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

04/08/2016 14:17

Reacties (2) 

1
04/08/2016 15:02
Ik vind bolletjes altijd prachtig, maar vooral als ze kunnen verwilderen.
1
04/08/2016 14:53
Leerzaam stukje, goed om te weten.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert