Tuinieren (1): bollen, knollen en wortelstokken

Door Asmay gepubliceerd in Huis en tuin

Uit bollen, (stengel)knollen en wortelstokken kunnen vrij eenvoudig de mooiste bloemen en planten voor de tuin worden gekweekt. Geen plantengroep is zo gevarieerd als knol- en bolgewassen. Zelfs zonder tuin kun je van bollen genieten, omdat de meeste soorten het ook heel goed doen in potten, kuipen en bakken.

Welke bolgewassen?

3c853b5dc00d7f88c830250936485f86_medium.De meeste mensen zullen het eerst denken aan bloembollen, niet aan knollen en aanverwante artikelen, en dan vooral aan de voorjaarsbloembollen, zoals krokussen, tulpen, narcissen en hyacinten.

Links: Crocussen.

Echter, er bestaan meer knol- en bolgewassen, die de hele zomer, in het najaar of zelfs hartje winter kunnen bloeien. Bovendien zijn deze gewassen in veel kleuren te verkrijgen.

Vaste planten

fa857a6ad6410102ec3b790642e960b1_medium.De plantengroep, die wij 'bollen' noemen, bestaan in feite uit vaste planten, die een ondergrondse verdikking in het wortelstelsel of aan de basis hebben.

Hierin zit de voedselvoorraad, waarmee ze hun rustperiode, wanneer de plant bovengronds is afgestorven, tot het volgende bloeiseizoen kunnen overbruggen.

Rechts: Krokussen.

Rustperiode van bollen

8772495599c66b6df95bb79b4a39e732_medium.Dat afsterven van de plant kan in verschillende periode van het jaar plaatsvinden, dus is er niet altijd sprake van een uitgesproken winterrust, zoals bij de meeste vaste planten.

Voorjaarsbloeiende bollen en knollen hebben bijvoorbeeld hun rustperiode in de zomer.

Links: Hyacinten en Sterhyacinten, mooi in een border gecombineerd.

Slimme Tulpen

b709b5f2e3758adf25fe530706ab732b_medium.Dat, behalve planten in het algemeen, ook bloembollen zich bijzonder goed en slim kunnen aanpassen aan hun leefomstandigheden, blijkt uit de Tulp. Tulpen komen oorspronkelijk uit Turkije. Dit land kent een intense droogteperiode in de zomer. Dat is precies de tijd, dat de Tulp zich in haar winterrust bevindt en dus geen vocht nodig heeft. Wanneer het in de nawinter en het voorjaar weer vochtiger wordt, 'ontwaakt' de Tulp. De bloemknop was al in de vorige groeiperiode aangelegd, de wortels hebben zich in de winter gevormd.

Als het in het voorjaar buiten zonniger, warmer en vochtiger is, groeien de bladeren gemakkelijk en komt de Tulp tot bloei. Na de bloei verzamelt alle energie zich weer in de bol en, wanneer de zomerse droogte weer begint, is de Tulp al weer in haar rustperiode.

Verschillende soorten bollen, knollen en wortelstokken

Wij kennen de volgende knol- en bolgewassen.

Bollen

457cc52a8858963fe9d342190ea004f1_medium.We noemen dit de 'echte' bollen. Deze bestaan uit een soort ui, met een centrale knop waar bladeren of schubben omheen zitten. Vanuit die uiachtige bol kunnen wortels en stengels ontstaan. De stengels groeien uit de bovenkant, de (kleine) wortels ontwikkelen zich aan de onderkant.

Links: Sierui (Allium giganteum).

De meeste bollen, zoals sieruien, Narcissen en Hyacinten, zijn bedekt met een dunne, papierachtige vlieslaag, ook wel 'tunica' genoemd.

Lelies, hebben dit niet; de Leliebol bestaat uit een aantal opgezwollen bladschubben, zonder 'tunica'. Enkele andere voorbeelden van bollen zijn: Kievitsbloem, Keizerskroon, Freesia, Sterhyacint (Scylla), Vogelmelk en Blauwe Druifjes.

Stengelknollen 

4a0280aadee45be153743667c84ee299.jpgDaarnaast zijn er nog de zogenaamde stengelknollen. Deze lijken wel op bollen, maar hebben een brede en dikke stengelbasis, waaruit de wortels ontwikkelen. Stengelknollen hebben geen 'ringen' of lagen zoals 'echte' bollen. Enkele andere voorbeelden van stengelknollen zijn: Krokus, Gladiool, Winterakoniet, Cyclamen, Harlekijnbloem (Sparaxis) en Gloxinia.

Rechts: Gladiolen.

Knollen

Knollen zijn de dikke, opgezwollen delen van wortels of stengels, waarop soms knoppen zitten (zoals bij Dahlia's).  Enkele andere voorbeelden van knollen zijn: Ranonkel, Klimmende Lelie (Gloriosa), Klaverzuring (Oxalis), Afrikaanse Lelie (Agapanthus), Aronskelk en Canna.

Wortelstokken

9ed95b5676676c7eb550fc962a10758f_medium.Wortelstokken kunnen zich zowel ondergronds als aan de oppervlakte bevinden. Het zijn verdikte, vlezig geworden delen van de wortels, waaruit zich steeds weer nieuwe planten ontwikkelen.

Links: Lelietje-van-Dalen.

Wortelstokgewassen kunnen flink woekeren, omdat de wortels door de hele tuin heen, zelfs onder betegeling, kunnen groeien. Overal komen dan de nieuwe plantjes op (zoals bij het Lelietje-van-Dalen), ook waar je ze niet wilt hebben.

Enkele andere voorbeelden van wortelstokplanten zijn: Baardiris, Japanse Iris, Gemberlelie (Hedychium), Incalelie (Alstroemeria), Salomonszegel en Pioenroos.

Bollen, knollen en worstelstokken voor de verschillende seizoenen

Enkele voorbeelden, die alleen maar of voornamelijk in het betreffende seizoen bloeien:

Lente

Narcis
Tulp
Hyacint
Blauw Druifje
Sterhyacint (Scilla)
Narcisklokje (Leucojum)
Oude Wijfjes (Ipheion)
Lelietje-van-Dalen
Anemoon (bepaalde soorten)
Baardiris (bepaalde soorten)
Aronskelk (Calla)
Salomonszegel
Pioenroos

Zomer

Afrikaanse lelie (Agapanthus)
Sierui (Allium)
Iris (bepaalde soorten)
Gladiool
Dahlia
Canna
Lelie, Incalelie (Alstroemeria)
Ranonkel en Anemoon (bepaalde soorten)
Roodsterretje (Rhodohypoxis)
Begonia
Salomonszegel
Klaverzuring (Oxalis)
Klimmende Lelie

Herfst

Herfsttijloos (Colchicum)
Cyclamen (bepaalde soorten)
Nerine
Kafferlelie (Schizostylis)
Sternbergia
Iris (bepaalde soorten)
Krokus (bepaalde soorten)
Freesia (bepaalde soorten)

Winter

Sneeuwklokje (Galanthus)
Winterakoniet
Cyclamen (bepaalde soorten)
Hyacint
Iris (bepaalde soorten)
Narcis (bepaalde soorten)
Freesia (bepaalde soorten)
Krokus (bepaalde soorten)

Bollen, knollen en worstelstokken in verschillende kleuren

Bollen, knollen en wortelstokken zijn er tegenwoordig in vele kleuren en variaties. Steeds weer proberen kwekers de planten in nieuwe kleuren te ontwikkelen. Enkele voorbeelden van soorten en variaties in de betreffende kleur (maar er zullen er ongetwijfeld nog meer in de bepaalde kleur te vinden zijn):

Wit en crème 

dbb15493a5a245e856a60667212cae96_medium.Lente: Krokus, Hyacint, Sterhyacint, Witte druifjes, Narcis, Sierui, Tulp, Kievitsbloem, Iris, Aronskelk, Salomonszegel, Pioenroos, Lelietje-van-Dalen, Anemoon.

Rechts: Narcisklokje (Leucojum).

Zomer: Lelie, Gladiool, Dahlia, Begonia, Ranonkel, Afrikaanse Lelie, Watsonia, Harlekijnbloem, Carnassia, Galtonia, Salomonszegel, Klaverzuring.

Herfst:  Cyclamen, Iris, krokus, Freesia,

Winter: Sneeuwklokje, Cyclamen, Hyacint, Iris, Narcis, Freesia, Krokus.    

Geel, oranje en oranjerood 

a4b5cb3b72810ce51ea60762190dea57.jpgLente: Krokus, Narcis, Tulp, Hyacinth, Keizerskroon, Iris, Sierui, Lelie, Pioenroos.

Zomer: Lelie, Gladiool, Dahlia, Begonia, Ranonkel, Harlekijnbloem, Canna, Klimmende Lelie.

Herfst: Iris, Krokus, Freesia, Sternbergia.

Winter: Winterakoniet, Iris, Krokus, Narcis, Freesia.

Rechs: Canna.

Roze, rozerood, rood

Lente: Hyacinth, Tulp, Narcis, Kievitsbloem, Iris, Sterhyacinth, Lelie, Pioenroos.

Zomer: Sierui, Lelie, Incalelie, Roodsterretje, Gladiool, Dahlia, Begonia, Ranonkel, Anemoon, Watsonia, Gloxinia, Canna, Klaverzuring, Klimmende Lelie.

Herfst: Kafferlelie, Herfsttijloos, Iris, Nerine, Cyclamen.

Winter: Cyclamen, Hyacint, Iris.

Purper, violet en blauw  

cd47544738e190a6f4e76860ab44dc4e_medium.Lente: Krokus, Tulp, Lelie, Hyacint, Anemoon, Iris, Blauwe Druifjes, Sterhyacint, Sierui, Oude Wijfjes.

Rechts: Blauwe Druifjes.

Zomer: Iris, Dahlia, Gladiool, Afrikaanse Lelie, Watsonia, Gloxinia, Harlekijnbloem, Carnassia.

Herfst: Cyclamen, Iris.

Winter: Cyclamen, Iris, Hyacint.

Tot slot

e40de0a871f132767eab3965d9d6306b_medium.Bollen, (stengel-)knollen en wortelstokken lenen zich uitstekend voor gebruik in de tuin. Ze zijn er voor alle seizoenen en in vele kleuren. Bollen en knollen passen ook goed in potten, bakken en kuipen voor op het balkon of terras. Wortelstokgewassen hebben echter de ruimte nodig in de volle grond.

Tot zover een korte toelichting op deze bijzondere plantengroep.

 

ASMAY.

© 2012 Foto's: Asmay, Office.microsoft.com, Wikimedia Commons en Geograph.uk.org.

 

ac66b1e2ff0dba3e6f2890a401e75f47.jpg

Zie ook:

Tuinieren-2-aanplant-en-verzorging-van-bol-en-knolgewassen

Tuinieren-3-problemen-met-bol-en-knolgewassen

Dagje-uit-de-Keukenhof-in-Lisse

Verantwoord-tuinieren-biologisch-biologisch-dynamisch-of-ecologisch

Verantwoord-tuinieren-permacultuur

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

Stap over naar Oxxio

Help deze website en onze schrijvers, stap over naar Oxxio als energieleverancier.
04/08/2016 14:04

Reacties (2) 

1
04/08/2016 15:01
Leuk en interessant artikel.
1
04/08/2016 14:53
Mooi artikel! Ik ben gek op bloembollen en heb ze graag (in de winter) in een pot binnen als buiten.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden. Tallsay.com is onderdeel van Plazilla Ltd.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert