Cold case-onderzoek, hoe werkt dat jaren later?

Door Robin93 gepubliceerd in Wetenschap en onderwijs

9c1bfceb4599ea898812f66687f14cad_1404814We zien het in (vooral) Amerikaanse tv-series, we lezen er wel eens over in de krant: cold cases en nieuw onderzoek om toch die onderste steen boven te krijgen en de dader of daders van het oude misdrijf op te pakken. Een interessant onderwerp, want hoe doen ze zo'n onderzoek eigenlijk, soms tientallen jaren na de vondst van het slachtoffer? Hoe kun je dan nog nieuwe sporen of getuigen vinden? Reden voor mij om er eens wat meer over te weten te komen.

Wat is een cold case eigenlijk?

Een cold case is per definitie een onopgelost misdrijf van één van de zwaardere categorieën (moord, doodslag, verkrachting, ontvoering, brandstichting). In Nederland gaat het dan om dit soort onopgeloste zaken die tussen 1988 en nu zijn gepleegd. De onopgeloste misdaden van vòòr 1988 gelden als verjaard.

Hoe zit dat met verjaring?

In de Nederlandse wet van vroeger stond voor moord een verjaringstermijn van 18 jaar; daarna was de dader vrij man (of vrouw) want ook al werd hij of zij alsnog gevonden, dan toch was veroordeling niet meer mogelijk want de moord was verjaard. Vanaf 1 januari 2006 is de wet hierin veranderd. Misdaden waar als straf levenslang op staat (zoals moord en doodslag) kunnen sindsdien niet meer verjaren. De nieuwe wet gold voor alle zware misdrijven na 1 januari 2006, maar ook voor alle misdrijven die op dat moment nog niet verjaard waren – dus maximaal 18 jaar daarvoor waren gepleegd. Zo kwam men uit op (2006 – 18 jaar =) 1 januari 1988.

Hoe verloopt een cold case-onderzoek?

Verzamelen gegevens dossier

bc58dfef882a5de166132e0e965e173e_1404814Eerst worden alle stukken en dossiers in de specifiek te onderzoeken cold case bij elkaar verzameld en naar één punt gebracht. Elke foto, elk rapport, elke memo over de zaak worden daarvoor uit de archieven, dossierkasten en bureaus van het oorspronkelijke onderzoeksteam bij elkaar gezocht.

Dan buigt een speciaal samengesteld 'cold case-team' (dat bestaat uit ervaren politierechercheurs) zich over de zaak alsof het een nieuw misdrijf is.

Verse kijk op het oude misdrijven

Het cold case-team krijgt eerst alleen de informatie over het slachtoffer en de plaats van het delict te zien. Dit zorgt ervoor dat het cold case-team met een verse en onbevooroordeelde blik de zaak kan bekijken. In het oorspronkelijke onderzoek waren er eigenlijk altijd wel bepaalde ideeën over mogelijke daders en verdachten. Omdat men het bewijs misschien niet rond kon krijgen of omdat men op het verkeerde spoor zat was de zaak destijds doodgelopen. Het is dan ook zeker interessant en belangrijk om te zien hoe het het cold case-team vergaat. Komen zij op basis van de beschikbare gegevens misschien tot dezelfde conclusies als het oorspronkelijke opsporingsteam? Of ontdekken zij toch nog nieuwe, niet of niet goed onderzochte opsporingslijnen?

Verwonderpunten

b90199ba92fff9e96eb17478791cdcdf_1404814Het kan zijn dat het cold case-team nieuwe ideeën heeft over waar de mogelijke dader(s) gezocht moet worden. Soms worden fouten in het oude onderzoek ontdekt. Het oorspronkelijke team heeft niet alles tot op de bodem uitgezocht of heeft zich vastgebeten in een verkeerd spoor dat uiteindelijk doodliep. Het cold case-team 'verwondert' zich dan over bepaalde punten in het oorspronkelijke onderzoek, bijvoorbeeld getuigen die niet zijn gehoord, vragen die niet zijn gesteld of verdachten die niet zijn opgespoord. Wanneer er diverse van deze zogenaamde verwonderpunten opduiken wordt meestal besloten om de oude zaak volledig te heropenen en opnieuw te onderzoeken.

Opnieuw getuigen verhoren kan lonen

Het opnieuw horen van getuigen kan veel informatie opleveren. Waar diezelfde getuigen destijds niet bereid waren een verklaring af te leggen of feiten achterhielden om een naaste, familie of vriend af te schermen, doen zij dat zoveel jaar na dato misschien wel. Dan kunnen huwelijken zijn ontbonden, relaties zijn gestrand, vriendschappen zijn verbroken, wederzijdse belangen zijn verdwenen en misschien wel vijandschappen zijn geboren. Er is zoveel jaar later voor een getuige dan geen reden meer om die eventueel belastende verklaring nog langer te verzwijgen.

Forensisch onderzoek

Bij elk misdrijf is forensisch onderzoek direct van groot belang. Maar ook jaren later kunnen uit het oude materiaal nog nieuwe feiten worden gehaald. Dit komt vooral door de grote hoeveelheid nieuwe onderzoekstechnieken die er steeds bijkomen, maar ook door de verfijning van die technieken. Wat is er al niet mogelijk tegenwoordig? Een paar voorbeelden.

Vingerafdrukkenleer of dactyloscopie

3138af3061b525d7737fc71ea7d16966_1404814Dat geen twee vingerafdrukken gelijk zijn was al bekend in de verre oudheid. In zowel het Chinese als het Perzische rijk gebruikte men al vingerafdrukken bij officiële contracten om mensen te identificeren en fraude te voorkomen. Pas in de 19e eeuw kwam de Brit William Herschell in India op het idee om dit systeem te herintroduceren; hij gebruikte vingerafdrukken als identificatie bij het uitgeven van de loonzakjes om fraude uit te sluiten. Een andere Brit Henry Faulds gebruikte vingerafdrukken om oud aardewerk in Tokyo te dateren. Hij raakte er zo van in de ban dat hij een artikel over vingerafdrukken als identificatiemiddel in een wetenschappelijk tijdschrift publiceerde. Al snel werd dit opgepikt door politiediensten wereldwijd om daders te kunnen identificeren. De technieken om vingerafdrukken te 'lezen' zijn sindsdien vele malen verbeterd. Zelfs gedeeltelijk weggepoetste afdrukken kunnen via computerprogramma's vaak nog worden herkend.

Isotopenonderzoek uit haren

Wanneer een onbekende dode wordt gevonden is het niet altijd eenvoudig om de identiteit te achterhalen. Wie iemand was valt niet direct te vertellen, maar waar iemand vandaan kwam kunnen wetenschappers tegenwoordig vrij nauwkeurig vaststellen. Dit doen zij door haren van het slachtoffer te analyseren met isotopenonderzoek. Een isotoop is een verschillende vorm van een atoom van hetzelfde chemische element. Zo verschillen isotopen van drinkwater per regio of gebied van elkaar terwijl het toch om hetzelfde chemische element H2O gaat. Deze isotopen kunnen zichtbaar worden gemaakt in de haren. Op deze manier kan worden ontdekt uit welk gebied het slachtoffer vandaan kwam, waarna men gerichter kan zoeken naar wie er misschien wordt vermist.

Grootste sprong voorwaarts: DNA-onderzoek

78f00d4e00894e6c2c81109dfbe8e021_1404814Maar de meeste winst in forensisch onderzoek – en ook in cold case-onderzoek- wordt behaald met de nieuwste DNA-technieken.

Sinds de ontdekking van DNA als meest unieke 'marker' van iemands identiteit, zijn wereldwijd hierdoor heel veel slachtoffers geïdentificeerd en misdrijven opgelost.

Zelfs jaren later kan men tegenwoordig nog een DNA-profiel halen uit oud celmateriaal, zoals een haar, opgedroogd bloed of een spermavlek. Maar ook wanneer een DNA-profiel alleen lijkt op dat van de dader kan men gericht verder zoeken. Familie heeft namelijk aan elkaar verwant DNA; wanneer er een gelijkend maar niet geheel passend DNA-profiel wordt gevonden, moet de werkelijke dader in de familie van dit DNA-profiel worden gezocht. De moord op Marianne Vaatstra kon na ruim 13 ½ jaar worden opgelost door een grootschalig DNA-verwantschapsonderzoek, waarbij Jasper S. eind 2012 door de mand viel.

Maar ook gerechtelijke dwalingen, waarbij mensen onschuldig in de gevangenis zitten, kunnen aan het licht komen. Dit bleek in de Puttense moordzaak, waarvoor twee mannen 7 jaar onschuldig gevangen zaten. DNA-onderzoek wees in 2008 – 14 jaar na de moord op Christel Ambrosius – Ronald P. als dader aan, die ten tijde van het onderzoek wel was gehoord maar niet als verdachte verder was onderzocht.

Elke dag worden de geheimen van DNA verder in kaart gebracht, elk jaar heeft men er nieuwe onderzoekstechnieken voor ontwikkeld. Voor de cold case-teams, die de slachtoffers en daders van oude misdrijven proberen te identificeren, is dit met recht een geweldig, zo niet het beste onderzoeksmiddel.

 

8a310a30de7428d50286f3d566d76a1f_medium.Copyright: Robin93.

(2014) Foto's: Office.microsoft.com, Bnr.nl, FBI.forensics.com.

 

Zie voor andere artikelen ook:

Forensics-wat-een-dode-ons-nog-kan-vertellen

Deense-tv-serie-Forbrydelsen-(The-Killing)

Zweeds-Deense-tv-serie-Bron-Broen-(The-Bridge)

of via:

https://tallsay.com/robin93

https://robin93artikelen.wordpress.com/

01/08/2016 08:18

Reacties (6) 

1
16/08/2016 19:33
Goed weergegeven.
Op die manier zijn al zoveel onopgeloste misdaden alsnog opgehelderd. Nu nog een databank met het DNA van iedereen die zich hier permanent of tijdelijk bevindt en je bent in de meeste gevallen klaar. Een huidschilfertje of een zweetdruppel is tegenwoordig al voldoende.
1
17/08/2016 07:17
Dat zou zeker helpen, maar iedereen gilt moord en brand over de privacy die dan in het geding komt.
1
04/08/2016 11:26
Heel goed beschreven! Ik ben verzot op dit soort artikelen :)
1
01/08/2016 11:36
Goed artikel. Heel leerzaam om te lezen.
1
01/08/2016 11:29
Nieuwe technologie brengt wellicht toch weer nieuwe sporen (en eventueel de dader of daders) aan het licht. Interessant, het werk van de cold case teams.
1
01/08/2016 11:26
Heel knap om in zo'n oude zaak toch nog een nieuw spoor te kunnen ontdekken.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert