De Afsluitdijk bestaat al weer ruim 80 jaar

Door Asmay gepubliceerd in Technologie

Op 28 mei 1932 werd de Afsluitdijk gedicht, al weer meer dan 80 jaar geleden. Een megaproject van voordien ongekende schaal was voltooid.

Voltooiing Zuiderzeewerken, de Afsluitdijk

Van het ontstaan, de bouw en de afronding van een project als de Zuiderzeewerken, waarvan de Afsluitdijk een onderdeel was, kun je natuurlijk boeken vol schrijven (en dat zal ook ongetwijfeld zijn gedaan). Voor dit artikel gaat dat te ver; mijn bedoeling is enkel om een globaal beeld ervan te geven en even stil te staan bij deze karakteristieke dijk, die nu al 80 jaar deel van ons land uitmaakt.

879d88b16da2149f975301447b1d2e78_medium.

Gegevens van de Afsluitdijk

De Afsluitdijk is een 32 kilometer lange zware zeedijk, die de vroegere Zuiderzee afsloot van de Waddenzee. Het nieuw ontstane meer kreeg de naam IJsselmeer. Op de Afsluitdijk loopt een verkeersweg, de A7, die Noord-Holland en Friesland verbindt. Daarnaast ligt er een 4 meter breed fietspad, dat ook wel wordt gebruikt door ander langzaam verkeer. De wegen liggen aan de zuidelijke kant van de dijk, om de harde noordelijke wind zoveel mogelijk te mijden.

Achtergrond van de Afsluitdijk

3ace1380ec552475bb950beb3383badd.jpg

Door de vele dijkdoorbraken en de toenemende verzilting van de landbouwgrond was het idee om de Zuiderzee af te sluiten al eerder geopperd. Al in de 17e eeuw dacht ene Hendrik Stevin al na over inpoldering: hoe dit een einde zou betekenen aan de gevaren van de Zuiderzee en hoeveel geld het ingepolderde land zou opbrengen. Echter de technische middelen, om zo’n groot project uit te voeren, waren in die tijd nog lang niet voorhanden.

Omstreeks 1880 kwam inpoldering van de Zuiderzee weer op tafel. In 1886 werd zelfs de Zuiderzeevereniging opgericht, waarvan Ir. Cornelis Lely adviseur werd. Hij maakte een uitgebreid plan. De kosten van inpoldering waren echter nog zo hoog, dat men twijfelde of deze ooit konden worden terugverdiend. In 1916 werd Nederland echter getroffen door een heftige stormvloed, nog steeds bekend als de Zuiderzeevloed. De voordelen van inpoldering van de Zuiderzee waren hierna voor een ieder duidelijk en het eerdere plan voor inpoldering van Lely werd opnieuw bekeken.

Begin van uitvoering van de Afsluitdijk

Vanaf 1920 was het eindelijk zo ver. Er was geld beschikbaar gesteld om met de voorbereidende werkzaamheden voor de bouw van de Afsluitdijk te beginnen. In januari 1927 werd met de daadwerkelijke bouw van de dijk gestart.

7f4afa7d9c5106b187bf439560369741_medium.  

Het was een gigantisch project voor die tijd. Veel werk moest nog met de hand worden gedaan; duizenden mannen werkten aan het project mee door te graven, te baggeren, te sjouwen en te slepen. De hijskranen, die men destijds had, werkten op volle toeren om alle zand, klei en stenen op de juiste plek af te storten.

Knik  in de Afsluitdijk

5efe23139bfdd27550efe99d779ad486.jpgIn de eerste fase van het project startte men met de bouw van de uitwateringssluizen. De uitwateringssluizen waren nodig om eventueel overtollig water vanuit het IJsselmeer (door overvloedige regenval of rivierwater) bij eb op de Waddenzee te lozen. In totaal zijn er in de Afsluitdijk vijf groepen van vijf uitwateringssluizen gebouwd.

Tijdens de bouw bleek echter dat de bodem, op één van de geplande plekken voor de uitwateringssluizen, ongeschikt was. In 1923 werd de richting van de Afsluitdijk daarom aangepast, waardoor de dijk over de Middelgronden zou komen, een 12 meter diepe geul. Men besloot deze geul zo kort en direct mogelijk over te steken; dit resulteerde in een soort knik, de knik van de Afsluitdijk. Hendrik Lorentz (1853-1928) -  Nederlands grootste natuurkundige, winnaar van de Nobelprijs voor de natuurkunde in 1902 en mentor van Albert Einstein - speelde in de berekeningen voor plaats van de knik en de sluizen een fundamentele rol. Als erkenning werden de sluizen bij Kornwerderzand daarom naar hem genoemd: de Lorentzsluizen.

Materialen van de Afsluitdijk

5854b6990bd428e261d1390c9109bedb.jpgIn de ruim vijf jaar durende bouw van de zware zeedijk werd een totaal van 15 miljoen m3 keileem en 27 miljoen m3 zand gebruikt. De fundering bestond aanvankelijk alleen uit zinkdelen van gevlochten, rijshouten matten, waarop stortsteen werd gestort. Voor de zeewering werd gebruik gemaakt van onder meer basalt uit Duitsland, stortsteen uit België, graniet uit Scandinavië en Schotland.

Afsluitdijk als Megaproject

Met dit megaproject deden de ingenieurs en bouwers veel nieuwe ervaring op; er was immers nog nooit zo’n lange dijk, die een binnenzee afsloot, in Nederland gebouwd. Theorieën en plannen van de tekentafel bleken in de praktijk niet altijd uitvoerbaar en moesten worden aangepast. Veel werd dus pas ‘on the jobsite’ geleerd.

49462bd736c112659713e10d2d9f47f4_medium.

In maart 1931 ontdekten duikers bijvoorbeeld, dat het rijshout van de zinkstukken op veel plaatsen vol zat met paalworm en dat het hout daardoor van binnenuit werd uitgehold. Daarnaast bleek, dat het zeewater het gegalvaniseerd staaldraad, om de zinkdelen heen, al sterk aantastte. De hele dijk dreigde weg te spoelen! Men moest heel snel ander, steviger materiaal vinden. Men koos uiteindelijk voor bariet, een steensoort uit Duitsland. Bariet bleek een uitstekend vast en onverzettelijk materiaal te zijn en de Afsluitdijk was gered.

Uiteindelijke completering van de Afsluitdijk 

62ac1ca1a00f8d6df4e9af4f006c69af_medium.De Afsluitdijk is 32 kilometer lang, 90 meter breed (op de waterlijn) en heeft een hoogte van maximaal ongeveer 7,50 meter boven NAP. Elke uitwateringssluis is 12 meter breed en 4 meter diep.

Het laatste stukje, dat werd afgedicht, lag aan de Vlieter (6 kilometer ten oosten van Den Oever).

Men moest nog wel een jaar wachten voordat ook de weg over de Afsluitdijk helemaal klaar was en voor het verkeer kon worden opengesteld.

Tot slot

Is het 80-jarig bestaan van de Afsluitdijk in 2012 eigenlijk gevierd? Niet echt, er werd in ieder geval weinig tot geen aandacht aan besteed door de media.

Voor wie zelf eens een kijkje wil nemen: op de plek, waar de dijk werd gesloten, staat aan de IJsselmeerkant het Witte Monument met Uitkijktoren (nog ontworpen door Willem Dudok). Erin is een lunchroom (‘Het Monument’) gevestigd, ernaast een souvenirwinkel, erbij ligt een parkeerplaats. Er is ook een voetgangersbrug naar de andere kant van de Afsluitdijk, waar o.a. het beeld van de Steenzetter staat. Misschien toch eens gaan kijken bij dit ruim 80 jaar oude staaltje van Nederlands vernuft?

 

ASMAY.

© 2012 Foto's: Wikimedia Commons.

 

e75404e9b12960744d0f683921066fda.jpgZie ook:

De-Markthal-in-Rotterdam

Futureland-op-Maasvlakte-2-Rotterdam

Eurotunnel-technisch-hoogstandje-of-financieel-fiasco?

Rusland-de-metro-in-Moskou

Dag-van-de-Architectuur-3e-zaterdag-in-juni

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

Stap over naar Oxxio

Help deze website en onze schrijvers, stap over naar Oxxio als energieleverancier.
28/07/2016 07:43

Reacties (3) 

1
28/07/2016 08:40
Ik herinner me de oude nieuwsfilmpjes, die ik vroeger op school te zien kreeg over dit deel van de enorme Zuiderzeewerken. Nog steeds een erg knappe prestatie, de uitvoering van dit project.
1
28/07/2016 08:35
Wist niet dat deze dijk al zo oud was. Knap staaltje werk, zeker voor die tijd.
1
28/07/2016 08:28
Mooi artikel. Een waar monument voor een zeewering.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden. Tallsay.com is onderdeel van Plazilla Ltd.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert