Duitsland: een zilvermijn met geschiedenis

Door Asmay gepubliceerd in Reizen en vakantie

Het bezichtigen van de zilvermijn van St. Andreasberg in het Harz-gebergte is een aparte ervaring. Onder begeleiding van een gids kun je als bezoeker een stukje in de oude mijn afdalen en zelf zien hoe de techniek van die tijd in de mijn werkte. Een leuk en boeiend uitstapje, als je in de buurt bent.

Het Duitse Harz-gebergte

Enige tijd geleden maakte ik een reis door het Duitse Harz-gebergte, een prachtig gebied in ongeveer het centrum van Duitsland (vroeger lag de Harz voor het grootste deel in het grensgebied tussen Oost- en West-Duitsland). Eén van de vele boeiende bezienswaardigheden in deze streek was voor mij de zilvermijn en het zilvermijnmuseum van St. Andreasberg.

febf7222cde0f3e095ff6afc667e96cc_medium.

De plaats St. Andreasberg

St. Andreasberg, genoemd naar de berg waarop het ligt, is het hoogst gelegen bergdorp in de Harz (hoogte van 600-900 meter). Het vroegere mijnwerkersdorp wordt gekenmerkt door steile straten en bonte houten huizen. In de St. Andreasberg zelf bevindt zich een oude zilverertsmijn, ‘Grube Samson’ genaamd. In het in 1950 geopende ‘Bergwerksmuseum Grube Samson’ is nog veel te vinden over de geschiedenis van de mijn en de mijnwerkers. Ook zijn er een aantal prachtige mineralen en kwartsen te zien, die ooit in de mijn werden gevonden.

De mijn Grube Samson

Grube Samson heeft, zoals gezegd, een lange geschiedenis. De mijn werd al in 1521 in bedrijf genomen en was toen verreweg de grootste zilvermijn van de streek. In 1606 was de hoofdschacht bijvoorbeeld al meer dan 90 meter diep, een record voor die tijd.

8fd195f98ec971dcfa29d5ad7b9be5e8_medium.

Zware tijden

De 30-jarige oorlog (1618-1648), een grootschalig gewapend conflict in Noord- en Midden-Europa dat vooral tussen 1623-1626 in de Harz haar sporen naliet, leidde tot (tijdelijke) sluiting van de mijn. Pas in 1662, geruime tijd na het einde van de oorlog, werd Grube Samson heropend en was daarmee één van de eerste mijnen in de regio, waar de ontginning weer werd opgestart. Er was echter een groot gebrek aan geld en aan arbeidskrachten; de oorlog kostte aan ongeveer 6 miljoen Duitsers het leven, bijna een derde van de toenmalige bevolking.

Moeilijke herstart van de zilverwinning

De plaatselijke overheden gingen zelfs zo ver, dat het werken in de landbouw rondom de mijn een tijdlang werd verboden. Zo hoopte men aan meer arbeidskrachten in de mijn te komen.

Echter, de exploitatiekosten werden hoger en hoger, men moest dieper en dieper graven, terwijl de mijn na verloop van tijd steeds minder zilvererts opleverde.

Problemen met water

In de diepte van de mijngangen werd water een probleem. Aan de ene kant moest men kosten maken om de mijngangen droog te houden, maar aan de andere kant had men ook juist water nodig voor de verwerking van het zilvererts. Een aantal keren zorgden een droge zomer of een streng vriezende winter voor een zo groot watertekort, dat de productie tijdelijk moest worden stilgelegd. Vanaf 1693 werd Grube Samson, vanwege een enorm opgelopen schuldenlast, zelfs overgenomen door de staat.

Modernisering van de mijn

Men bleef doorgraven. In 1724 tot ongeveer 210 meter diep, in 1787 tot ongeveer 440 meter diep en in 1834 zelfs tot ongeveer 700 meter diep. De zilverprijs liep echter fors terug, terwijl de exploitatiekosten bleven toenemen. Door de grotere diepten moest bijvoorbeeld steeds meer worden geïnvesteerd in het wegpompen van grondwater uit de mijngangen. Voor die ontwatering had men vanaf 1754 een handmatig bediende pomp en vanaf 1817 een groot waterrad (met een doorsnee van 12 meter). In 1900 werd de bediening van de pompen elektrisch geregeld, wat een enorme verbetering bleek.

c8678ee493586fcb71cbf1270ef08939.jpg

Vanaf 1837 beschikte de mijn over een voor die tijd ultramoderne, automatische staplift, die de mijnwerkers in circa 45 minuten (!) op een diepte van 700 meter bracht; een gigantische  verbetering en tijdwinst ten opzichte van de tot dan toe gebruikelijke twee uur durende klimpartij om naar beneden of om weer naar boven te komen. Deze staplift is momenteel de oudste en enige ter wereld, die nog functioneert.

4147c1ee4ebd73e91cc11f138b29af23.jpg7e9e511317ab9b9b9836199a869672e2.jpg

 

 

 

 

 

 

 

Het leven van de mijnwerkers

In de laatste en grootste bloeitijd van de zilvermijn (begin 18e eeuw) woonden ruim 3.000 mensen in het kleine bergdorp, waarvan ruim 600 jongens en mannen in de mijn zelf werkten. Werkdagen van 14 tot 16 uur waren zeker niet ongebruikelijk. Verder was het standaard, dat de mijnwerkers gedurende de pakweg vijf à zes werkdagen beneden in de mijn bleven. (De tijd om steeds boven te komen en weer neer te dalen was – vonden de mijnexploitanten natuurlijk – steeds veel te lang en dit was inefficiënt.) Op zaterdagmiddag kwamen de mijnwerkers naar boven, konden zich dan wassen en hun vrouw en kinderen zien. Op zondag ging men naar de kerk en kon men een paar uur vrije tijd genieten. Vaak op zondagavond al, maar zeker op maandagmorgen vroeg, gingen de mijnwerkers weer voor een kleine week naar beneden en aan het werk ….!

c4086d4b245b0893472ca9dad0a7096c_medium.

Turbine (op 190 meter diepte) stamt nog uit 1912.

Zeldzame mineralen in Grube Samson

De zilvermijn stond vooral in de 18e eeuw bekend om de prachtige en zeldzame mineralen, die er waren gedolven en die in het nabijgelegen Clausthal werden verkocht. Er was dan ook een regelmatige stroom bezoekers om de bijzondere calcieten, kwartsen en veldspaten te bewonderen. In 1777 kwam zelfs de bekende Duitse schrijver, wetenschapper en filosoof Goethe, tijdens zijn eerste Harz-reis, kijken. In zijn dagboek schreef hij erover: “Abends eingefahren in Samson, durch Neufang auf Gottes Gnade heraus. Ward mir sehr sauer diesmal”. Het leven van een mijnwerker zou hem dus zeker niet hebben bevallen, gezien zijn reactie.

b6a47556fb084cc61eccc6f69d782f15_medium.

Sluiting van Grube Samson

De zilverader was na zoveel jaren ontginning vrijwel uitgeput. Werd in het topjaar 1822 nog 3.040 kg zilver naar bovengehaald, in 1909 was dat nog maar 90 kg. Daar de opbrengsten de kosten niet meer konden dekken, besloot men in 1910 met pijn in het hart om de mijn te sluiten. Grube Samson herbergde op dat moment zo’n 42 mijngangen en had een totale diepte van 840 meter! Op 31 maart 1910 kwamen de resterende 80 mijnwerkers voor de laatste keer uit de mijn naar boven.

5dcd3d225691ce4be6aef973a17c1b74.jpg

Tot slot

In 2010 is de Grube Samson, een eeuw na de sluiting, door de UNESCO op de lijst van Werelderfgoed geplaatst. Ook is een zeldzaam mineraal, dat in het jaar van sluiting voor het eerst in Grube Samson werd gevonden, naar de mijn genoemd: Samsoniet.

 

ASMAY.

© 2012 Foto's: Wikimedia Commons, Office.microsoft.om.

 

ebeefd799cf01e5b530d0134b33eeef4.jpg

Zie ook:

Duitsland-vakantietip-sprookjesreis-voor-jong-en-oud

Duitsland-het-Grenzland-Museum-in-Bad-Sachsa-de-Harz

Panorama-van-de-Berlijnse-Muur

Armoe-troef-voor-ouderen-in-Duitsland

Duitsland-schoorvoetend-naar-wettelijk-minimumloon

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

17/07/2016 08:08

Reacties (3) 

1
17/07/2016 08:43
Interessant om wat meer over zo'n historische plaats en mijn te weten te komen. Wat een leven voor de mijnwerkers en hun familie!
1
17/07/2016 08:42
Dat is nog eens een boeiende trip. Zou er graag eens gaan kijken.
1
17/07/2016 08:39
Mooi artikel!
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert