Rusland: van een vermoorde prins en een gerehabiliteerde klok

Door Asmay gepubliceerd in Geschiedenis

Een zwarte bladzijde in de uitgebreide Russische geschiedenis

Van oudsher wordt de Russische staat vaak vergeleken met de nietsontziende kracht, maar ook onberekenbaarheid van een grote bruine beer. Daar zit wel een kern van waarheid in.

34b9c5e04847767b20d70f46ddafbfad.jpgOf het nu door het vaak barre klimaat en de zware levensomstandigheden kwam (en komt) of niet, de Russische geschiedenis leest voor een buitenstaander als een spannend boek vol wonderlijke en vooral wrede gebeurtenissen. Adembenemend.

Oeglitsj aan de Wolga, Rusland

Enige jaren geleden heb ik, tijdens een vakantie in Rusland, een bezoek gebracht aan het plaatsje Oeglitsj aan de Wolga, op zo’n 260 kilometer ten noorden van Moskou. Nu in vergetelheid geraakt, maar ooit prominent aanwezig in de Russische geschiedenis door een gebeurtenis, waar je, als vredelievende Nederlander, toch even van op je hoofd krabbelt.

Oeglitsj werd gesticht in 1148. In deze stad bevond zich de lievelingsverblijfplaats van tsaar Ivan IV, ook wel Ivan de Verschrikkelijke genoemd, die regeerde van 1547 tot 1584.

Tsaar Ivan IV, de Verschrikkelijke, van Rusland

De Russische geschiedenis rondom de regeerperiode van Ivan de Verschrikkelijke was heftig. Na de dood van zijn geliefde (eerste) vrouw Anastasia Romanova in 1560, begon Ivan te lijden aan hevige paranoia. Hij was er van overtuigd dat zij was vergiftigd door de Bojaren, de feodale aristocratie. Toen nog enkele van zijn naaste adviseurs overliepen naar zijn vijanden, sloeg hij door en vormde het Russische tsarenrijk om tot een ware politiestaat. Ivan IV regeerde met ijzeren vuist. Een voorbeeld hiervan is de Slachting van Novgorod in 1570; Ivan IV liet de weerspannige stad door zijn Opritsjniki (zijn eigen geheime politie) omsingelen, plunderen en uitmoorden. De stad werd totaal verwoest en 30.000-40.000 mensen lieten het leven. Zijn bijnaam was een feit.

Tsaaropvolging in problemen

In 1581 sloeg Ivan IV zijn oudste zoon en beoogd opvolger, Ivan Ivanovitsj, in een vlaag van razernij dood. Volgens de kronieken sloeg hij zijn zoon met een stok op het hoofd, waarna de tsarevitsj bloedend ineenstortte en korte tijd later stierf. De reden voor de ruzie tussen vader en zoon zou trouwens zijn geweest, dat Ivan IV zijn schoondochter kort daarvoor, om wat voor reden dan ook, zo hard had geslagen en geschopt, dat zij een miskraam kreeg ....

456556875c202aff12f10ab98952bf54_medium.

Ivan IV zou, tot aan zijn eigen dood drie jaar later, om zijn zoon zijn blijven treuren. Nu was namelijk de verstandelijk beperkte en lichamelijk zwakke tweede zoon van Ivan IV, prins Fjodor, de rechtmatige troonopvolger. Een uiterst ongewenst vooruitzicht. Gelukkig verwekte Ivan IV hetzelfde jaar bij zijn zevende (!) en laatste vrouw Maria Nagaja nog een zoon, prins Dimitri Ivanovitsj.

Nieuwe tsaar voor Rusland

Toen Ivan IV zelf in 1584 stierf, werd (verstandelijk beperkt en lichamelijk zwak of niet) prins Fjodor dus toch tsaar van Rusland. De jonge prins Dimitri was destijds nog maar twee jaar oud en natuurlijk niet in staat om met zijn broer te strijden om de macht in het tsarenrijk. (Daarnaast was het twijfelachtig of de machtige Orthodoxe kerk zijn claim als troonpretendent zou steunen; de kerk erkende als zodanig slechts afstammelingen uit de eerste drie of vier huwelijken en niet verder.)

Tsaar Fjodor I was getrouwd met Irina Fjodorova Godoenova en werd in sterke mate gesteund en geadviseerd door zijn zwager, Boris Godoenov. Boris Godoenov was uitermate ambitieus en trok al snel de feitelijke macht naar zich toe. De jonge prins Dimitri werd al snel met zijn moeder verbannen naar het kremlin (dit is: ‘versterkte stad’) van Oeglitsj, ver weg van Moskou.

Tsarevitsj Dimitri en zijn noodlot

Toen tsaar Fjodor I en zijn vrouw Irina geen zoon en dus geen opvolger konden produceren, werd prins Dimitri, als drager van de bloedlijn van Ivan IV, de Varjaren, toch de nieuwe tsarevitsj. Daarmee werd hij tevens een gevaar. Hoe ouder hij werd, hoe aantrekkelijker hij werd als gelegitimeerde troonpretendent voor tegenstanders van Fjodor I en vooral van Boris Godoenov.

94ffee40bbd2fcb3627ea70854bad58f_medium.

Het was in de tuin van het koninklijk paleis te Oeglitsj, aan de oever van de Wolga, dat in 1591 de jonge Dimitri, bijna 9 jaar oud, met doorgesneden keel werd gevonden, waarschijnlijk vermoord door een aanhanger en/of handlanger van Boris Godoenov. Het verhaal gaat, dat de moordenaar het nietsvermoedende kind vroeg zijn hoofd op te richten, zodat hij de parelketting van de prins kon bewonderen, waarna hij hem dus de keel doorsneed.

Vergelding in Oeglitsj, Rusland

Na de moord ging er een golf van verontwaardiging en geweld door Oeglitsj. Ruim vijftien mogelijke daders, waaronder een speelkameraadje van Dimitri, werden door de woedende volksmassa gelyncht.

Zelfs de klok, die was geluid om de dood van de jonge prins aan te kondigen, ontkwam niet aan vergelding. Het ding werd 'als straf voor zijn leugenachtig gedrag' verbannen naar Siberië! Een typisch geval van  ‘kill the messenger’, als het nieuws dat hij brengt je niet welgevallig is.

De dood van tsarevitsj Dimitri: moord of ongeluk?

2780353b968cf25dc0f780c87120049f.jpg

De echte moordenaar is echter nooit gevonden, bekend geworden of berecht. De officiële autopsie (uiteraard onder wakend oog van Boris Godoenov uitgevoerd en opgesteld) maakte het helemaal bont: de jongen zou zichzelf de keel hebben doorgesneden, doordat hij een epilepsieaanval had gehad, terwijl hij met een mes aan het spelen was ….

Zijn moeder werd de mond gesnoerd en zij werd gedwongen in een klooster in te treden. Andere getuigen, die de jonge prins goed hadden gekend en het epilepsie-verhaal hadden kunnen bevestigen of ontkennen, kwamen (wijselijk?) niet naar voren.

Woelige tijd in Rusland: 'opstanding' van pseudo-Dimitri’s

Met de dood van prins Dimitri kwam een eind aan het geslacht van de Varjagen. Later ging het gerucht, dat de prins helemaal niet dood zou zijn geweest, waarna er allerlei pseudo-Dimitri's uit binnen- en buitenland met geweld een greep naar de macht deden. Deze periode heet ook wel de Tijd der Troebelen, maar dat is weer een ander hoofdstuk.

Bloedkerk in Oeglitsj en heiligverklaring van tsarevitsj Dimitri

Op de plek van de moord werd een eeuw later, in 1692, ter nagedachtenis aan deze zwarte dag, de heilige Demitrius-Bloedkerk (Dmitri-na-Krovi Kerk) gebouwd. De naam van de kerk refereert niet alleen aan de laffe moord, maar ook aan het enorme bloedbad, dat hier plaatsvond, toen de stad na de moord in opstand kwam.

81ee668e347a61d5a3d8882700d54bbb_medium.

In 1606 waren de stoffelijke resten van prins Dimitri al vervoerd naar Moskou en (nog later) uiteindelijk herbegraven in de Kathedraal van Aartsengel Michaël in het Kremlin. De Russisch-orthodoxe kerk heeft hem inmiddels heilig verklaard met eigen feestdagen op 19 oktober (zijn geboortedag), 15 mei (zijn sterfdag) en 3 juni (heiligverklaring).

Rehabilitatie van de klok van Oeglitsj

Ook de klok kreeg uiteindelijk gratie. Teruggebracht uit Siberië en nu, weer geïnstalleerd en opgehangen in de Demitrius-Bloedkerk in Oeglitsj, is hij in oude glorie hersteld en weer helemaal gerehabiliteerd. Wonderlijke historie ...

 

ASMAY.

8bb27dcb1aab866f3a67740ce9fca358_medium. © 2012 Foto's: Asmay, Wikimedia Commons.

 

Zie ook:

Rusland-Tverskaya-Ulitsa-meer-dan-een-straat-in-Moskou

Rusland-de-metro-in-Moskou

Rusland-op-en-rond-het-Rode-Plein-in-Moskou-1

Rusland-op-en-rond-het-Rode-Plein-in-Moskou-2

Rusland-het-park-van-de-gevallen-monumenten-in-Moskou

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

Stap over naar Oxxio

Help deze website en onze schrijvers, stap over naar Oxxio als energieleverancier.
12/07/2016 04:35

Reacties (3) 

1
12/07/2016 06:46
Mooi artikel en tegelijk vreemde geschiedenis. Ongelooflijk!
1
12/07/2016 05:48
Rare geschiedenis daar in Rusland.
1
12/07/2016 05:25
Bizar verhaal!
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden. Tallsay.com is onderdeel van Plazilla Ltd.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert