Zoektocht naar de waarheid

Door Haversham gepubliceerd in Persoonlijke ervaringen

95262b6169545aa0faca6bfe6ccdc377_medium.

Ze had altijd al het gevoel gehad dat er iets niet klopte, maar kon nooit haar vinger erop leggen wat dat dan precies was. Het waren in de eerste instantie soms maar van die kleine dingen;  de muziek waar ze graag naar luisterde, de boeken die ze graag las. Het leek in niets op de smaak van haar oudere broer en zussen. Zij hield van klassieke muziek, zij hielden van populaire muziek. Zij las graag literatuur, zij de Story en de Weekend. Het was net alsof zij uit twee heel verschillende werelden kwamen. 

Naarmate ze ouder werd begonnen haar meer dingen op te vallen. Het verschil in uiterlijk was bijvoorbeeld erg opvallend tussen haar oudste zuster, Pien, en haar uiterlijk en dat van haar broer en zus. Zo was Pien lang, broodmager, en had ze een lang gezicht, pikzwart haar en felblauwe ogen. Zij, haar broer Jan en andere zuster Margreet waren juist kleiner, hadden rondere gezichten, bruine haren en groene ogen.

Ook het leeftijdsverschil tussen Pien en hen was opvallend. Zo scheelde zij maar liefst zeventien jaar met Pien. Haar oudste zus was bijvoorbeeld in januari 1926 geboren. Twee jaar later, in april 1938, volgde Jan, gevolgd door haar andere zus Margreet die in augustus 1940 zou worden geboren om daarna in oktober 1942 te worden gevolgd door haarzelf.

Andere dingen begonnen inmiddels ook op te vallen. De allergien die zij, Jan en Margreet hadden, en bijvoorbeeld het exceem waar zij drietjes altijd last van hadden. Er met haar moeder over praten durfde ze niet, er was een voelbare barriere, een grens waar je als kind niet overheen ging. Haar moeder dwong respect af, ze eiste dit zelfs op en o, wee als je een misstap maakte. Alles leek daarom in stilzwijgende ontkenning te verkeren, maar dat was niet echt het geval Het was ronduit frustrerend want ze bleef met zoveel vragen zitten waar ze maar geen antwoord op kreeg.

Ooit had ze haar oudste zuster met haar vermoedens geconfronteerd, maar die wuifde ze weg als onzin praatjes.

‘Waar heb je het over?’ zei Pien toen boos. ‘Praat geen onzin!’ De lippen werden ferm op elkaar gedrukt en een flinke tik volgde. Nee, daar werd ze niet wijzer noch vrolijker van.

Jaren van sluimerende onvrede, frustratie en zelfs af en toe boosheid volgden elkaar op, maar haar respect voor haar moeder en toch ook voor haar zus weerhield haar er verder van om op onderzoek uit te gaan. Dus leefde ze jaren voort met een diepe onvrede in haar hart.

e5c2a35a0c82565e2cd150a0a372d9fa_medium.

Toen werd haar moeder ernstig ziek. Ze kreeg longkanker, mogelijk veroorzaakt door al het roken wat ze deed. Ze was in de oorlog begonnen met roken om het alles verterende hongergevoel waar ze dagelijks mee leefde weg te nemen. Het eten moest nu eenmaal eerst naar de kinderen gaan, maar daardoor bleef er voor haarzelf bitter weinig over. Roken was een uitkomst geweest, weliswaar dan wel een slechte, maar het was wel haar redding geweest.

De band met haar moeder werd tijdens haar ziekte inniger, er kwam meer begrip tussen hen, maar praten over haar vermoedens deed ze toen nog steeds niet uit haar diepe respect voor haar moeder. Op een gegeven moment kon dat niet meer en ze wilde het ook eigenlijk niet meer, het was goed zo.

Pas na het overlijden van haar moeder durfde ze haar zus weer met haar vragen te confronteren, en toen, ja toen, eindelijk wilde Pien haar wel iets vertellen van wat er was gebeurd, maar daarna mocht ze haar er nooit meer naar vragen. Nooit meer!

Het verhaal

Haar moeder leerde een Joodse man kennen. Hij was een geleerde man, kwam uit een gegoede familie en was enorm rijk. Haar moeder, die nooit gelukkig was geweest in haar huwelijk, was op slag verliefd geworden. Zij kregen een verhouding met elkaar en daar kwamen op den duur toen drie kinderen uit voort; Jan, Margreet en zij. De man had zelfs zijn familie verhuist naar de plaats waar zij woonden om dichterbij hun moeder te zijn. Ze hielden duidelijk zielsveel van elkaar.

En inees was daar de oorlog…

Toen de grond te heet werd onder zijn voeten begon hij systematisch al zijn bezittingen bij hen onder te brengen. Tapijten, een vleugel, muziek, bronzen beelden, boeken, schilderijen, serviesgoed en nog veel meer waardevolle spullen. Hij zei tegen hun moeder dat ze ze moest gebruiken als betaling voor voedsel mocht het ooit nodig zijn. De man had een vooruitziende blik gehad, want bijna alles was naar de boeren gegaan voor een paar rotte aardappelen. Wat na de oorlog overbleef waren alleen nog een aantal van zijn prachtige boeken, een bronzen beeld van Abraham, een heel oude gouden Encyclopedie en een bijzonder mooie boekenreeks van Multatuli.

532cf3afe068af1a78d54b7303a40754_medium.

Hij werd opgepakt tijdens verzetswerkzaamheden in Amsterdam begin oktober 1942, vlak voordat zij geboren werd. Hij kwam via de Stadschouwburg in Westerbork terecht met zijn vrouw en hun 2 jarige zoontje. Verder wist ze niets te vertellen. Ze wilde het ook niet weten, de man was een hufter en een klootzat geweest. Een smerige klootzak! Hij had een verhouding gehad met haar moeder en voor haar was daarmee de kous af. De lippen gingen weer ferm op elkaar, het gesprek was over.

Ze was geschokt en eigenlijk wel teleurgesteld in haar moeder, maar echt verbaasd was ze ook weer niet, want ze had altijd al geweten dat ze niet het kind van haar ‘vader’ was. Boosheid stak vervolgens zijn kop op want vreemdgaan, dat doe je gewoon niet. Uit respect voor Pien praatte ze er nooit meer over. Ze had nu in ieder geval gelukkig een naam waar ze mee aan de slag kon.

Ze nam contact op met het Rode Kruis en stuurde het kleine beetje informatie dat ze had naar hen op. Er ging een tijd overheen, maar op een dag kreeg ze eindelijk bericht. Haar vader was van april 1903, zijn vrouw van december 1905 en haar broertje  van juli 1940. Samen werden zij vanuit Westerbork op transport gezet naar Sobibor waar zij allen uiteindelijk direct bij aankomst op 4 juni 1943 zouden worden vergast.

f1e6919a4b7460d20e7bf0cf0aeab0d2_medium.

Voor haar was hiermee de kous af en over haar echte vader wilde ze niet meer praten, de vent deugde niet, was vreemdgegaan en verdiende wat haar betreft geen medaille voor zijn gedrag. Ze schaamde zich zelfs voor hem en haar moeder. Er werd dus bitterweinig over hem gepraat, gedane zaken nemen geen keer en het is wat het is. Maar vele jaren later, tijdens een vakantie in Drenthe, wilde ze toch eigenlijk heel graag naar Westerbork toe. Ze wilde het kamp zien, misschien om te proberen iets te voelen van haar vader? Wie weet.

Bij aankomst vroeg ze of ze de boeken in mocht kijken. Ze werd naar een kamertje toegebracht met een grote tafel waar zes of acht stoelen omheen stonden. Even later kwam een meneer binnen met een opengeslagen boek die hij liefdevol voor haar plaatste op de tafel. Hij wees naar de naam van haar vader in het boek; Henri O, 4 juni 1943 Sobibor. Het sloeg in als een bom.

De pijn, de ontreddering, de erkenning, haar boosheid en frustratie en haar gevoelens van onmacht kwamen met elke snik naar buiten. Ze wist niet eens hoe hij eruit zag! Er was gewoon niets meer, alsof hij nooit had bestaan. Alle kansen die ze ooit had moeten hebben om hem te leren kennen waren haar ontnomen. Haar broertje van nog geen drie, vergast. Alles wat haar overbleef was een naam in een boek, verder helemaal niets. Er was verder simpelweg niets meer van hem over.

Een boek, een naam en een datum, dat was wat haar nog restte van haar vader. Negentien treinen gingen er naar Sobibor, negentien treinen waarvan er een uiteindelijk ook haar vader, haar broertje, haar afkomst en haar identiteit voorgoed de dood mee zou innemen.

En zij?

Zij bleef achter met lege handen en een nooit meer weg te nemen gevoel van ontreddering.

1a26ad2824e14225877c873dcd8a91d1_medium.

03/07/2016 11:57

Reacties (2) 

08/02/2017 03:42
wat heb je dit op een indrukwekkende manier geschreven, maakt mij stil.
03/07/2016 16:35
Deze raakt mij en dat weet je en het raakt mij zoals het ook hoort te raken.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert