Afrika heeft ontzettende dorst.

Door Leonardo gepubliceerd in Aardwetenschappen

          f5cc9e54c0d8102fe6633de2eb394acb_medium.

 

Afrika heeft ontzettende dorst.

Afrika - de Sahel zone.

Heel langzaamaan, jaar na jaar, wordt het gebied van de Sahel landen in Afrika droger. De extreem droge Sahara woestijn rukt elk jaar een beetje richting het zuiden, dus richting de evenaar op. Het is een waarschijnlijk, onomkeerbaar natuurlijk proces, wat voor mensen, dieren en planten grote gevolgen heeft.   Water is in deze gebieden bijna net zo kostbaar als goud.  Water, de bron van al het leven is in dit deel van onze Aarde soms aanleiding tot grote onlusten, hongersnood en ellende.  Maar toch is dit gebied niet altijd zo droog geweest en heeft er lang geleden wel degelijk ooit water gestaan op sommige plaatsen in de onmetelijke woestenij van de Sahara woestijn. En er groeiden toen ook planten, bomen en er leefden verschillende dieren op plaatsen waar nu alleen zand en stenen het reliëf van het  landschap bepalen. Dat concludeerden wetenschappers van de universiteit van Keulen na uitgebreide wetenschappelijk onderzoeken welke zo’n vier - vijf jaar geleden werden gehouden en later in het wetenschappelijke blad ˈScienceˈ werden gepubliceerd.  Maar als je de onmetelijke woestenij van de Sahara heden ten dagen bekijkt rijst toch meteen de vraag; hoe het toch in hemelnaam zover kon komen in de historische relatie tussen Aarde en klimaat.

 

Een korte uiteenzetting.

Volgens de gehanteerde analyse van stuifmeel in de omgeving van het Yao meer, de plaats van onderzoek van het team van wetenschappers, is een enigszins andere wetenschappelijke visie gekomen met betrekking tot de uitdroging van de Sahara. Volgens wetenschappers van de universiteit van Keulen zou het gebied al veel eerder, zo rond 12500 jaar geleden, ook al een woestijn zijn geweest.  Maar rond die tijd veranderde het reliëf van het gebied onder invloed van steeds meer in aantal toenemende zomermoessons.  Planten en bomen kregen weer kans te gaan groeien en het landschap van de grote Sahara woestijn veranderde voorzichtig in een Savannen landschap met grassen, struiken en bomen.  In die tijd kregen ook grote zoogdieren de kans om vanuit het centrale deel van Afrika op te trekken naar de voedselrijke savannen van de Sahara. Maar onderzoek heeft nu uitgewezen dat hier zo’n 7000 jaar geleden, heel langzaamaan, opnieuw een verandering van het klimaat heeft plaats gevonden onder invloed van het steeds verder afnemen van de moesson regens. Het vermoeden bestaat dat dit proces werd veroorzaakt door een steeds sterker verminderde werking van de zonnestraling. Op een gegeven moment stopten de moessons waarna weer een langzame uitdroging van het gebied opgang kwam.

 

De plaats van onderzoek.

Dat, Yao meer, waar de onderzoeken werden gehouden is op zichzelf al een bijzonderheid.  Het meer is gelegen in een barre woestenij in het noordelijke deel van Tsjaad, een van de zogenaamde Sahel landen.  Het is geen gebied dat uitnodigt tot een toeristisch bezoek, alhoewel het meer zelf toch wel bijzonder is. In deze hete en kurkdroge omgeving waarin de verste omtrek geen rivier is te vinden die het meer van water voorziet komt er toch dagelijks water in het meer.  Het Yao  meer wordt gevoed door een zogenaamde Aquifer. Een zich vaak diep onder het zandoppervlak bevindende water houdende laag.  Daaruit borrelt dagelijks water omhoog die het meer tegen uitdroging weet te behoeden.  Gezien de enorme ouderdom van dit meer is er op de bodem in de loop der eeuwen laagsgewijze sediment opgehoopt dat als het ware een soort geologisch archief vormt waarin de ontwikkeling van het meer en het gebied ligt opgeslagen.  Doormiddel van grondboringen zijn nu duizenden laagjes sediment ( die als een soort van bladzijden fungeren ) door wetenschappers onderzocht, waaruit men thans een beter beeld heeft gekregen, tot in details, van de ontwikkeling van de Sahara. Tot en met heden was de wetenschappelijke consensus altijd geweest dat de klimaatverandering in dit deel van Afrika plotseling in kort tijdsbestek zijn beslag had gekregen, maar het tegendeel blijkt nu na onderzoek juist waar te zijn. Het klimaat veranderde slechts uiterst langzaam.  Het stuifmeel onderzoek heeft dit  met name uitgewezen.  Dat stuifmeel is indertijd steeds in het meer gewaaid en vermengde zich met de sediment vorming op de bodem. Als zodanig werd er een zogenaamd natuurlijk archief van sedimentlagen opgebouwd die nu middels boringen konden worden onderzocht.  Zoals nu is berekend heeft het gehele uitdrogingsproces van de Sahara een tijdspanne van 2500 - 3000 jaar bedragen.  Overigens is die wetenschappelijke conclusie op basis van stuifmeel onderzoek niet geheel en al onomstreden. Sommige wetenschappers maken, lijkt mij overigens terecht, gewag van het feit dat het niet met zekerheid kan worden aangenomen dat het gecontroleerde stuifmeel dat zich in de sedimentlagen bevond inderdaad van begroeiing afkomstig is geweest welke indertijd vlak bij, of in elk geval in de directe omgeving, van het Yao meer groeide.  Er blijft als zodanig nog voldoende ruimte voor uitvoerige onderzoeken en verdere wetenschappelijke discussies.

 

              eb330b0a5c6be4e3f6d4f30c933af7b2_medium.

Satellietfoto van het ineengekrompem Tjaadmeer. Alleen de donkere vlek rechts onder op de foto is nog echt een meer. De overige donkere vlekken zijn moerasland en verlanding van het meer.

 

Intussen gaat de verdroging van dit enorm grote deel van Afrika langzaamaan steeds verder door. Dit is vooral waarneembaar bij het enorm grote Tsjaad meer, na het Victoria meer, het grootste zoetwaterreservoir van Afrika.  Het meer is van essentieel belang voor miljoenen mensen die in de omliggende landen wonen en leven. Ook dit meer is net als het Yao meer een Endoreïsch bekken. Vergelijkbaar met bijvoorbeeld de Dode Zee in Israel. Maar in tegenstelling tot het Yao meer wordt  het Tsjaad meer wel degelijk gevoed door twee rivierstromen maar, kent het net als het Yao meer, geen uitgang. Tekort aan regenwater in de bovenloop van de aanvoerrivieren is de laatste jaren goed zichtbaar geworden  Doordat zouten uit het water neerslaan op de bodem is het meer zoetwater blijven behouden alhoewel de zoetwater kwaliteit jaarlijks nog al wat wisselt.  Het meer is de afgelopen tientallen jaren enorm in oppervlakte terug gedrongen. Bedroeg de oppervlakte in de zestiger jaren van de vorige eeuw nog ruim 26000 kwadraat kilometer, thans is dat, anno 2016 terug gelopen tot een kleine 1470 kwadraat kilometer, met een gemiddelde diepte van niet meer dan een meter zeventig.  Ooit bedroeg het Tsjaad meer, zo’n 6000 jaar geleden, een oppervlakte van meer dan 300000 kwadraat kilometer, vergelijkbaar met de huidige Kaspische Zee.  Maar verdamping heeft reeds vele honderden jaren zijn tol geëist.

 

          756474dd6db1f71a2244fffc18d76d5b_medium.

 

Conclusie.

De woestijn rukt daardoor langzaam maar zeker steeds verder op. Elk jaar komt er een klein stukje woestijnland bij. Hier op de grens van de savannen en de woestijn is te zien hoe het aards klimaat snel evolueert en veranderd. Niet alleen in Afrika is dit verschijnsel jaarlijks waarneembaar, maar ook op de polen zijn de veranderingen thans goed zichtbaar.

Laten we hopen dat dit natuurlijke verschijnsel van een betrekkelijke aard zal zijn, al spreken vrijwel alle aardwetenschappers die ik ken, deze gedachte tegen.

 

 

©  Leonardo – 23 juni 2016

23/06/2016 02:03

Reacties (12) 

2
23/02/2018 20:14
En bewijs dat dit door de mensheid komt probeer je niet te leveren gelukkig. De aarde is zelf onderhevig aan veranderingen continue. Ik wil niet beweren overigens dat de mensheid niets doet aan versnelling of processen omkeren.
1
25/06/2016 09:43
Wat een bijzonder stukje
Als je erover nadenkt is het een behoorlijk zwaar onderwerp.
Wat er in sommige werelddelen speelt en voor ons zo ver weg lijkt
Wat als je geen water meer zou hebben ,wat zou je dan moeten doen.
Overleven zou het zijn.
1
23/06/2016 21:27
Informatief en graag gelezen.
1
23/06/2016 15:32
Megaprobleem maar waar de mens geen oplossing voor heeft.
4
23/06/2016 16:21
Hallo Robin, Het zijn idd hele grote problemen en een deel van de oorzaak dat de mensen hun land uitvluchten. Educatie en lokale samenwerking met de mensen zou een oplossing op lange termijn kunnen zijn. Maar waarvan moeten deze mensen in de tussentijd van leven??? Dit is de reden dat dringende hulp noodzakelijk is, Maar waar blijft deze hulp dan weer hangen....... Corrupte authoriteiten, machtsmisbruik en lokale oorlogen.
2
25/06/2016 09:58
En onderschat het probleem van de overbevolking niet ... dat is Global Problem nummer 1. Dat aanpakken aan met name de bovenkant, de oude mens, zou al heel veel ellende kunnen voorkomen. Deels geboortebeperking en flink aan de bovenkant snoeien. Dus niet alleen in Afrika, maar overal Wereldwijd. Maar daar krijg je nooit overeenstemming over.

Veel landen boven in Afrika zijn islamitisch, er is een land dat bewezen heeft woestijnen vruchtbaar te kunnen maken .... maar ja, daar willen ze geen eens contact mee hebben.
3
23/06/2016 10:55
Een goed artikel. De problemen in de Sahel en aan de zuidelijke grenzen worden niet alleen veroorzaakt door te weinig neerslag. Het zijn ook de vele nomaden-stammen met hun enorme kudden (vnl. geiten, kamelen en koeien) die de oorzaak zijn van het probleem.
Hierdoor is geen nieuwe aanplant mogelijk, daar de geiten niet alleen het groen maar ook de wortels van de planten weggrazen en de rest van het hout of de weinige struiken gebruiken om hun karige maaltijden te kunnen koken. Hoe groter de kudde, hoe meer aanzien.
1
23/06/2016 13:07
Prima aanvulling en helemaal waar!
1
23/06/2016 10:04
Subliem artikel en daar heb je het Tjaadmeer, dan heb je de smeltende Polen en de problemen met het Koraalrif .... ja het gaat goed met de Wereld.
2
23/06/2016 09:25
Ja... de Aarde is een bijzonder iets. Met al zijn positieve en negatieve aspecten. Daar waar sommige mensen een teveel aan hebben, hebben andere er dan weer een tekort aan. Niet echt eerlijk lijkt me. Goed geschreven en goede info!
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert