x

Misbruik melden

Bedankt dat je Tallsay wilt helpen door schendingen van onze regels en richtlijnen te melden.

Wil je een inbreuk op jouw auteursrecht of intellectuele eigendom melden? Gebruik dan a.u.b. het formulier Inbreuk auteursrecht / intellectuele eigendom

Welke vorm van misbruik wil je melden?




Annuleren

De geur en smaak van whisky, een ontdekking

Door Robin93 gepubliceerd in Voeding en Gewicht

29915bbe43700743185149801f5326f5.jpgWhisky zal niet iedereen lekker vinden. Het is een gedestilleerde sterke drank, die voor wat betreft het alcoholgehalte vergelijkbaar is met jenever en wodka. Whisky kent een groeiende groep kenners, die evenals wijnkenners, kunnen proeven uit welke regio de whisky afkomstig is of van welke stokerij, van welke houtsoort de rijpingsvaten waren gemaakt of welke turftinten je in de whisky proeft. Een vak apart.

Hoewel ik zelf (nog) niet direct een liefhebber, laat staan een kenner, ben van deze drank, kan ik me er wel iets bij voorstellen. Onlangs had een vriend een paar flessen whisky – goedkope en duurdere merken – en liet ons eens proeven. Daar zaten behoorlijk veel smaakverschillen tussen; een paar van de goedkopere merken waren niet zo bijzonder, een duurdere single-malt (merk weet ik helaas niet meer) was toch wel erg goed van smaak.

7d1c962ac11621e74716d84f01dd4f7a.jpgMisschien moet ik toch maar eens op vakantie naar Schotland gaan en een whiskystokerij bezoeken.

Wat is whisky?

Whisky is een graanbrandewijn met een karakteristieke en subtiele rooksmaak of rookgeur. Het is de populairste, door destillatie verkregen sterk alcoholhoudende drank in vooral Engelstalige landen, waar de productie dan ook voornamelijk is geconcentreerd (Schotland, Ierland, VS en Canada).

Whisky of whiskey?

Je ziet bij de slijterij, dat beide namen worden gebruikt. Hoe moet je het nu eigenlijk schrijven, met of zonder e? Allebei de namen zijn goed, maar betekenen wel wat anders. Uit Schotland en Canada komt de whisky (zonder e), uit Ierland en de Verenigde Staten stamt de whiskey (met e); zo kun je aan de schrijfwijze al ongeveer zien, waar de soort vandaan komt.

Bij het woord 'whisky' zal trouwens niemand gelijk denken aan 'water', anders dan om er aan toe te voegen misschien. Toch heeft whisky alles met water te maken: whisky is namelijk het Engelse/verengelste woord voor de oude, Iers-Gaelische (een Celtische taal) naam: 'uisge beatha, dat zoveel als 'levenswater' betekent.

Whisky, waar in de wereld?

c04b1749a6c6acc37d31236c0bb4c8a3.jpgDe drie bekendste en alom erkende 'stamvaders' van de whisky zijn:

  • Schotse;
  • Ierse;
  • Amerikaanse/Canadese (deze worden weer onderverdeeld in bourbonwhisky en rye-whisky).

Waar de whiskyproductie vroeger vooral tot deze landen beperkt bleef, wordt nu over de hele wereld whisky naar eigen regio, behoefte en smaak geproduceerd. In de vroegere (Britse) kolonies of huidige Gemenebestlanden, zoals India en Australië, maar ook in Japan, Finland, Denemarken en Duitsland vind je tegenwoordig niet onverdienstelijke whiskydestilleerderijen.

Rechts: oogstrijpe gerst.

Gebruikte granen in whisky

Schotse malt-whisky wordt vooral uit gemoute gerst bereid. Voor Ierse whisky worden, naast gerst, ook andere graansoorten gebruikt (tarwe, rogge, haver). De ingrediënten voor Amerikaanse  bourbonwhisky bestaan voor uit minstens 51% maïs. Die van rye-whisky uit minstens 51% rogge.

Mouten van granen voor whisky

Om gerst (of andere granen) te mouten, wordt ze onder water gezet en zal ze beginnen te ontkiemen. Het zetmeel in de gerstkorrels wordt omgezet in suiker, dat nodig is voor het fermentatie- of gistingproces waardoor de alcohol vrijkomt. De gemoute gerst wordt dan gedroogd. De gerst wordt daarna vermalen en een aantal keren in steeds heter water 'gewassen', waardoor de suikers oplossen. Wat van de granen uiteindelijk achterblijft is een soort puree, die voornamelijk nog uit eiwitten bestaat en tot veevoer wordt verwerkt.

Rooksmaak of rookgeur van whisky

Schotse whisky krijgt zijn typische rooksmaak, doordat het gerstemout wordt gedroogd met warme, rookhoudende gassen, die afkomstig zijn van brandende met vochtige turf bedekte kolen (cokes). Ierse whisky wordt meestal niet gerookt. Amerikaanse/Canadese whisky verkrijgt zijn rooksmaak, doordat ze voor rijping wordt opgeslagen in eiken vaten, waarvan het binnenste is verkoold.

Destillatie van whisky

Ook de destillatieprocessen van de drie whiskytypen zijn verschillend. De Ierse en Schotse malt-whisky worden nog op een bijzonder gecompliceerde wijze in zogenaamde pot stills (grote koperen ketels) gedestilleerd. Graanwhisky wordt ook wel in continu werkende kolomapparaten (patent stills) gedestilleerd. Ierse whisky wordt minstens driemaal gedestilleerd. Het uiteindelijke destillaat, dat ongeveer 50-80% alcohol bevat, laat men minstens 4 jaar in vaten rijpen. De Schotse en Ierse whisky wordt meestal, voor de rijping, in voor sherry of port gebruikte vaten opgeslagen.

71778a468994e632b85885e31505a0b2_medium. Rijping van whisky

Gedurende de lange bewaarperiode in de vaten treden een aantal chemische en scheikundige  veranderingen op. Zo neemt het foezelgehalte (foezels zijn bijproducten van de alcoholische gisting, zoals butanol en propanol) af en het estergehalte (condensatiegehalte alcohol/suikers) toe.

59600a2ea5e93e8d7856c7e1d3de8bb2_medium.Boven: Pot Stills. Onder: Patent Stills.

Gelijktijdig vindt er een extractie van het hout (smaakverhogend) plaats. Na de opslag- of rijpingsperiode begint de whisky zijn meest gewenste eigenschappen te krijgen.

Het gerijpte destillaat kan dan uit de vaten worden gehaald en, na verdunnen tot de gewenste alcoholsterkte, in flessen worden afgevuld.

Engelendeel van whisky

Van de whisky, die jarenlang in de vaten liggen te rijpen, verdampt elk jaar ongeveer 2% van de alcohol door het hout heen. Dit wordt het 'engelendeel' of 'the angels' share' van de whisky genoemd.

Whisky blend en single-malt

Blended whisky is een whisky, die met neutrale graanalcohol is aangelengd. Zo wordt in Schotland malt-whisky meestal versneden met graanwhisky, die meer neutraal is van aard en een constante smaak heeft. Een blended whisky kan zijn samengesteld uit (graan)whisky uit verschillende destilleerderijen. Een blend is ook goedkoper, omdat een graanwhisky simpeler te destilleren is dan een malt-whisky. Er worden er dan ook veel meer van verkocht. De productie van blended whisky is ongeveer 95% van de totale whiskyproductie.

Een single-maltwhisky is een maltwhisky, die in één destilleerderij wordt geproduceerd. De single-malts hebben vaak een eigen, uitgesproken smaak en zijn zeer geliefd bij kenners.

Elk whiskyproducerend land heeft wel strenge wettelijke voorschriften, waaraan de aldaar geproduceerde whisky moet voldoen.

Cheers mate!

 

Copyright: Robin93. 4bfdff26d6f5d39e913b5690bca97bb7.jpg

(2013) Foto's: Wikimedia Commons, Microsoft.com.

 

Zie voor andere artikelen ook:

Gin-tonic-terug-van-weggeweest

Slimmer-met-champagne!

Trendy-biercocktail-een-blijvertje?

of via:

https://tallsay.com/robin93

https://robin93artikelen.wordpress.com/

15/06/2016 07:44

Reacties (10) 

1
15/12/2018 17:32
Heel interessant verhaal. Wist bijvoorbeeld niet dat men een rookproces bij het stoken van whisky toepaste. Sla dit verhaal op!
1
25/11/2018 11:28
Ben er ooit eens heel dronken van geworden. Was bij een optreden van The Dubliners en tot op de dag van vandaag heb ik geen eens meer een idee waar dat concert was en hoe ik thuis ben gekomen. ;-)
Mijn favoriete whiskey was Glenfiddich.
Ben er niet trots op en besloot om daarna nooit meer whiskey te drinken ... alhoewel het echt wel lekker is. Drink al een paar jaar helemaal geen alcohol meer en dat bevalt me ook prima.

Goed informatief artikel.
1
25/11/2018 14:27
Thanks!
1
16/07/2016 17:14
Hele goede informatie, ben er dol op.
25/11/2018 14:27
Ik mag er ook graag eentje achterover slaan.
1
15/06/2016 13:39
Leuk verhaal.
1
15/06/2016 10:41
Juist. Alle weetjes op een rij.
Een exotische bloem aan de whisky/whiskey tak is de Thaise Mekhong whisky: die is gebrand uit (voornamelijk) rijst. 'Ontdekt' door de G.I.'s gedurende de Vietnam oorlog. Best lekker eigenlijk.
1
15/06/2016 13:41
Mooie aanvulling!
1
15/06/2016 09:52
Ik ben zelf geen liefhebber, maar zeker een interessant artikel over het destilleren van whisky.
1
15/06/2016 09:45
Leuk artikel!
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert