Hij kon niet meer huilen

Door Haversham gepubliceerd in Oorlog

'Wat is de mens? Een monument van zwakheden, een prooi van het moment, een speling van het lot; de rest is slijm en gal.'

Aristotles

De stilte rondom het kamp was onwerkelijk, voelde heel vreemd aan. Het stond echter in schril contrast met de onrust in hun hart. Het is een bekende feit dat je als mens maar zoveel verdriet en zoveel verschrikkingen kunt incasseren, de een wat meer dan de ander. Kijkend om zich heen kon hij aan de gezichten zien wiens schouders sterk genoeg waren om hun zware last te dragen en wie er bijna aan onderdoorging.

De holle gezichten en levenloze ogen van sommigen vertoonden allang geen emotie meer, zij waren die station allang gepasseerd. Hun uitgemergelde lichamen waren systematisch kapot gemaakt en ze waren niets meer dan levende skeletten, zonder enige hoop. Dat is wat de Duisters met ze gedaan hadden, ze hadden hen hun hoop afgepakt.

Er zaten gevangenen tussen die het een paar jaar lang in het kamp hadden uitgehouden en dat was werkelijk een wonder want je levensverwachting werd nooit langer ingeschat dan zes weken, mits je de eerste dag wist te overleven, de eerste vreselijke dag waarop je in zeer rappe tempo moest leren wat je nodig had om je kansen op overleven in het kamp te vergroten, zoals iemand die je kon vertrouwen, iemand die dezelfde taal sprak en misschien zelfs uit hetzelfde land kwam.

auschvitz-birkenau-189502_1280-595x446.j

Toen ze nog in de getto’s zaten dachten ze dat de zaken echt niet erger konden worden. Mensen stierven van de honger of aan tyfus. Wat waren ze ongelofelijk naïef geweest! Of misschien was het niet eerlijk om zichzelf daarvan te beschuldigen want wie had ooit met zijn gezonde verstand zelfs maar kunnen vermoeden dat er fabrieken bestonden waarin mensen systematisch werden vermoord, mensen die niet mochten bestaan omdat ze niet conform de geldende normen enige recht op een bestaan hadden? De wereld was volslagen gek geworden, echt volslagen gek, maar het aller ergste van dit alles waren eigenlijk nog de mensen die het zagen gebeuren en niets deden.

Maar goed, dat was voor hen momenteel niet zo belangrijk, of liever gezegd ze waren daar nu niet mee bezig, ze hadden andere dingen aan hun hoofd. Zij die nog konden denken dan wel te verstaan. De anderen, muzelmannen, konden dat allang niet meer, ze liepen rond als zombies wachtend op de dood. De dood zou voor velen van hen zelfs een bevrijding zijn.

poland-627911_1280-595x397.jpg

Hij had dingen gezien die op zijn netvlies gegrift stonden en die hem zouden achtervolgen tot aan zijn dood. De gang van de lange rijen joden naar de gaskamers kwelden hem nog steeds. Oude mannen en vrouwen, jonge moeders met kinderen. Zeker toen de dodentransporten heviger werden in 1944 en de mensen voor de gaskamers op hun beurt moesten wachten. Ze konden het hysterische geschreeuw van de groep voor hen horen buiten de gaskamers. Sommgien gingen de gaskamer in terwijl ze het Schema uitspraken:

Hoor Israël, Adonai, onze God, Adonai is Een

En gij zult Adonai uw God liefhebben met geheel uw hart en geheel uw ziel en geheel uw vermogen

En deze woorden die ik uw heden gebied zullen op uw hart zijn

En gij zult ze uw kinderen inprenten en erover spreken wanneer uw in uw huis zit en wanneer uw op de weg gaat en bij uw te ruste gaan en bij uw opstaan

En gij zult ze als een teken aan uw hand binden en zij zullen tot voorhoofdstekenen tussen uw ogen zijn

En gij zult ze op de deurposten van uw huis en op uw poorten schrijven

En dan had je ’s nachts die ene keer dat hij iemand met een prachtige stem een aria uit de opera Dido en Aeneas van Henry Purcell hoorde zingen: Dido’s Lament (When I am laid In Earth). Dat werd de man door een kapo niet in dank afgenomen en het kostte hem vervolgens zijn leven. De kapo sloeg net zolang op hem in totdat er niets meer van hem overbleef dan een kapotgeslagen lichaam in een poel bloed.

Overleven, alles draaide om overleven en verdorie wat was dat moeilijk. Als alles van je afgepakt is, als alle hoop is gevaren, ja, dan overleef je door pure wilskracht en omdat je wil om te overleven zo groot is. En Adonai wist dat hij wilde leven! Hij wildeleven! Hij wilde uit dit portaal der hel ontsnappen en oud worden. Hij wilde de vrijheid nog eenmaal proeven, hij wilde weten wat het was om vrij te zijn zonder angst en hij wilde vooral zijn eigenwaarde weer terugkrijgen. Hij wilde als mens behandeld worden en meer zijn dan de getatoeëerde nummer op zijn arm. Hij snakte naar blauwe luchten, wilde de warmte van de zon weer op zijn huid voelen en niet de hete as. Hij had het altijd koud, een kilte dat van binnenuit kwam en veroorzaakt werd door de kilte van de angst voor de dood. Hij leefde daar al zo lang mee, hij wist niet meer beter. Angst en leven gingen samen in elkaar op. Er was geen begin meer aan en ook geen einde.

auschwitz-627905_1280-595x397.jpg

Ooit was hij een mens geweest, maar hij wist niet meer hoe dat aanvoelde. Het was toch bizar?

'Zijn we niet allemaal als mens geschapen? Hebben we niet allemaal een lichaam en een ziel?' Weer keek hij om zich heen. 'Nee, dit zijn geen mensen meer, dit zijn slechts de skeletten van wat eens mensen waren.'

Pjotr, een Poolse jood, stond naast hem. Pjotr was nog maar negentien jaar oud en zag er nu al uit alsof hij een oude man was. Hij ademde moeizaam, zijn felblauwe ogen stonden wijd en keken levenloos de wereld in. Er waren hier en daar nog een paar klein plukjes haar op zijn hoofd te zien, de rest was er allang uitgevallen door de stress. Hij was broodmager, er zat geen onsje vet meer aan zijn lijf. Hij praatte allang niet meer en je moest hem telkens meetrekken want zijn geest was al zolang verdoofd dat hij niet meer in staat was om zelfstandig te denken.

06dbe71b45ab20854a09322fdafbe24e_medium.

Pjotr was een muzelman, maar de groep wilde hem niet laten sterven en deden alles wat ze konden om dat te bewerkstelligen. Hij wist dat er een dag zou komen dat het niet meer zou lukken, Pjotr's toestand was zo dermate verslechterd dat je dat wel kon verwachten, maar zolang hij hem nog kon meekrijgen zou hij dat doen. Hij wilde ooit op een dag met Pjotr op een terrasje een pilsje drinken. Hij wilde dat Pjotr een mooi meisje zou leren kennen en dat hij kinderen zou krijgen.

Geëmotioneerd sloeg hij ineens zijn arm om Pjotr’s smalle schouders heen, trok aan de deken dat om zijn broodmagere lichaam hing heen en kuste zachtjes en liefdevol zijn hoofd. De tranen liepen over zijn wangen want hij wilde Pjotr niet verliezen aan de dood. Niet zolang er nog een zuchtje adem in zijn lijf was. Hij zou hem beschermen en moge Adonai hem ook beschermen. Hij hief zijn arm op naar de hemel als ware het dat hij aan Adonai's arm trok. Alstublieft! 

birkenau-402324_1280-595x398.jpg

Het sneeuwde, maar hij voelde de kou niet eens, raar was dat eigenlijk. De Duisters waren al weg uit het kamp. Ze hadden de fitte gevangenen meegenomen en de anderen aan hun lot overgelaten. Ze konden wel kanonnen horen in de verte, maar wisten niet wat er allemaal buiten het prikkeldraad gaande was. Niemand wist iets in het kamp. Ze hoopten dat het de Russen waren, maar de angst hing te zeer aan ze. Stel nu voor dat de Russen alsnog zouden verliezen, dan zouden de Duitsers weer terugkomen en dan gingen ze zeker dood.

Hij hoorde iemand schreeuwen. Wat was dat? Wat gebeurde er? Hij hoorde mensen huilen. Hij hoorde zware voetstappen en bereidde zich voor op het ergste. De voetstappen werden luider en hij hoorde hoe de sneeuw onder de zolen van hun laarzen knarsten. Hij hoorde mannen praten in een taal die hij wel vaker had gehoord, dat van Russische krijgsgevangenen toen ze het kamp werden binnengebracht.

9eee45fd3251f12268419387f60b599c_medium.

Ineens stonden ze voor hen, grote gezonde mannen in Russische uniformen, grote mannen met betraande ogen. Ze huilden… hij zou willen dat hij ook kon huilen, maar bij hem bleef het beperkt tot stille tranen van geluk. Geluk om zichzelf en geluk om Pjotr want misschien zou hij toch nog samen met hem die grote glas pils kunnen drinken op een terrasje ergens in de wereld, waar maakte hem niet meer zoveel uit.

19/05/2016 13:50

Reacties (4) 

1
19/05/2016 15:53
Je weet hoeveel je mij hiermee raakt.
1
19/05/2016 22:42
Dat weet ik inderdaad.
1
19/05/2016 15:12
Ik ben diep onder de indruk. Top artikel!
1
19/05/2016 22:40
Dank je wel Theun!
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert