Vrienden of vijanden en de angstcultuur in het Postmodernisme.

Door Lucifall gepubliceerd in Religie en levensbeschouwing

Zygmunt Bauman (geb.1925) is een Pools-Britse filosoof van Joodse komaf. Hij heeft bekendheid gekregen door zijn boeken over moderniteit. Bauman doceerde als Prof sociologie aan de universiteit van Warschau, Tel Aviv en Leeds. Verder was hij gastprofessor aan de Universiteit van Berkeley, de Yale-universiteit, in Canberra, St. John's en de Universiteit van Kopenhagen.

Het postmodernisme.

Vanaf 1987 begon Bauman over het postmodernisme te publiceren. Hij ziet de wereld als voortgedreven door economisch gewin waardoor het menselijke van ondergeschikt belang geworden is. In 'Wasted Lives' geeft hij weer hoe elke uithoek van de wereld door globalisering wordt beïnvloed. Iedereen kan nu kennisnemen van het leven aan de andere kant van de wereld. Dit heeft migratiestromen vanuit de armere landen op gang gebracht maar aan de andere kant ook weer protectionisme in de rijkere landen. Als je niet kunt meekomen met de snelheid van deze tijd en de vaart van de volken leidt dit volgens Bauman tot een 'wasted live'.

Politiek en economie en de angstcultuur in de vloeibare samenleving

De filosoof stelt in zijn boek over globalisering dat lokaal georganiseerde politiek nied3f47a2c1df70469ad358ab15207cb49.jpgt in staat is economische globale krachten in andere banen te leiden. Politiek is lokaal verankerd gebleven terwijl608644e477b80baab6819488a3f45a55.jpg macht zich heeft geglobaliseerd en dat geef problemen. Hij stelt zelfs dat de politiek geen oplossing meer kan bieden voor globale problemen. Bauman heeft deze visie verder uitgewerkt in zijn boek 'Liquid Fear.'

'Door de discrepantie tussen de politiek en macht is een angstcultuur ontstaan.' bb0ee4bbcd9d9ea15b6b054475738c96.jpgZygmunt Bauman.

De gewone mens wordt bewust dat politiek geen antwoorden heeft voor de globale problemen waardoor zij in angst en onzekerheid terecht gekomen zijn. Hierdoor ontstaat angst voor het vreemde en ontstaan er zogenoemde 'gated communities', leefgemeenschappen waarin mensen zich afscheiden van de maatschappij waardoor men iedere bedreiging van buitenaf kan vermijden. Na 2000 is Bauman steeds pessimistischer geworden over onze vloeibare maatschappij.

Zygmunt Bauman over vriendschap.

Ook het thema vriendschap heeft Bauman in de hedendaagse tijd geplaatst. Waar eerder de mensen nog geloofden in wetenschappelijke vooruitgang en grote ideologieën veranderde dit inzicht rond de jaren vijftig van de twintigste eeuw in de postmoderniteit. In deze tijd raakte de traditionele sociale orde steeds meer afgebrokkeld.

'De enige betekenisgever zijn de mensen zelf geworden: er zijn geen universele waarden, maar het is aan onszelf om te bepalen wat waardevol is.' Zygmunt Bauman.

Individualiteit

Doordat wij zelf gaan bepalen wat wel en niet waardevol is wordt een gevoel gecreëerd van angst, eenzaamheid en isolatie. Hierdoor ontstaat dan het gevoel dat wij ons met andere mensen willen verbinden. Maar hoe? De termen vriend of vijand zijn immers ook veranderd in het postmodernisme. Eerder was het nog simpel: vrienden liet je toe en vijanden wees je de deur. Deze indeling maakte het volgens deze filosoof mogelijk dat wij konden samenleven, daar het een fundament was waar het sociaal leven op gebaseerd was.

De derde categorie: de vreemdeling

Vroeger ging je naar school of werk en kende je bijna iedereen die je onderweg tegenkwam. De kans dat je dagelijks eenzelfde buschauffeur op bus 3 trof was bijzonder grootbc2db02365f5f8b4f6d0fefb11b22249.jpg. Onze wereld was kleiner en minder snel. Met alle ontwikkelingen veranderde dit. Talloze communicatiemiddelen staan tot onze beschikking. Binnen een seconde kunnen we met de andere kant van de wereld communiceren;inclusief beeld en geluid. Ons sociaal leven is uitgebreid middels Facebook, MSN messenger enz. Er is een nieuw soort contact ontstaan in een niet grijpbare virtuele wereld. Als we over straat gaan, in de trein zitten, de super of surfen op het internet, overal hebben we met mensen te maken die we eigenlijk niet kennen. Deze vreemdeling zet volgens Bauman de begrijpelijkheid en zelfs de bestaansvoorwaarde van onze leefwereld op het spel. Het onderscheid tussen vrienden en vijanden is in het geding gekomen.

De vreemdeling ondermijnt het sociale leven, omdat wij niet weten of het nu een vriend of een vijand is. Die vreemdeling is niet te plaatsen of in te delen in goed en fout of orde en chaos. Een vreemdeling is anders en representeert iets waar niet over geoordeeld kan worden. Ze zij onbekend en ongekend. Hoe kunnen wij nog vriendschap uiten in de vorm van 'het willen zorgen voor de ander' in zo'n grote wereld vol met vreemdelingen? Waarom voelen wij ons betrokken met anderen aan de andere kant van de planeet? Zijn die anderen aan de andere kant van de PC wel te vertrouwen? Wie zijn vrienden en wie niet?

Besluit

Het is frappant dat een filosoof de discrepantie tussen de politiek en de economische globalisering al zolang van te voren voorzag. De angstcultuur waar wij nu in leven is lijkt werkelijk een voortvloeisel te kunnen zijn uit deze constatering. Lokale politiek kan inderdaad de globale economie niet meer besturen. We leven op een onbestuurbaar geraakte planeet waar we onze vriend en vijand niet meer kennen in het woud van vreemdelingen die dagelijks op ons pad komen.

 

17/04/2016 13:06

Reacties (4) 

19/04/2016 08:05
Lijkt me een interessant boek om te lezen.
2
17/04/2016 14:30
Interessant.
Het klopt inderdaad dat wij bezig zijn een wereld van individuen en egoïsten te worden die alleen nog maar het welzijn van onze naaste kring op het oog hebben, ondanks alle globale communicatiemiddelen. Dat lijkt mij een logische reactie op de mondiale bedreigingen die op ons afkomen, en het verklaart het steeds onverschilliger worden wat de problemen elders betreft.
Dat is enerzijds het gevolg van afstomping ten opzichte van de niet aflatende stroom van ellende elders op de wereld waar wij voortdurend deelgenoot van gemaakt worden, maar anderzijds ook van de bedreig...
17/04/2016 13:32
Lijkt me een verdomd interessant boek. Bedankt voor de tip; ik had nog nooit van de goede man gehoord.
1
17/04/2016 13:20
Inderdaad, het zal ook steeds erger worden. Deze filosoof zag het al aankomen. Sommige mensen zijn echter nog zo naïef dat ze denken dat wel iedereen te vertrouwen is.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert