De mythen van de Mirte

Door ZiaRia gepubliceerd in Mythen sagen en legenden

fc6162158835768d7953bb46d462570a_medium.De mirte (Myrtus communis) is een plant uit de mirtefamilie. Het is een dichte, veelvertakte en  groenblijvende struik. De plant groeit in het wild op droge, zonnige plekken en is vooral in het Middellandse Zeegebied te vinden. In onze contreien vind je de mirte vooral als sierstruik in de tuin. Een ander lid van de mirtefamilie is de Sahara mirte (Myrtus nivellei), die van oorsprong voorkomt in Noord-Afrika.

Het aroma van mirte

47c1b6d03b3bf1eabdcc436a2a92915a_medium. Mirte wordt al eeuwenlang gecultiveerd vanwege de waardevolle etherische oliën, die uit alle delen van de plant kunnen worden gewonnen. De olie wordt meestal via stoomdestillatie verkregen uit de bladeren, uit de twijgen en soms zelfs uit de bloemen.

De mirtestruik kan wel 5 m hoog worden. De bladeren zijn eivormig, ongeveer 3 cm lang en 1,5 cm breed. Ze zijn aan de basis en aan de uiteinden toegespitst. De kleur is donkergroen en de structuur leerachtig. De twijgen geven een aromatische geur af.

f9191ddebab1d5addcfdcfd73491c9c8_medium. Hoewel de struik op zich onopvallend is, zijn de bloemen en de bessen dat beslist niet. Of het nu om de mooie bloemen, de donkere bessen of de aromatische oliën is, een feit is dat mirte in vele oude culturen en religies een belangrijke plaats innam. Hieronder enkele voorbeelden.

Mirte in het Oude Griekenland

In de oude Griekse mythologie gold de mirte als een heilige plant, die werd toegeschreven aan twee godinnen: Aphrodite (godin van onder meer schoonheid en liefde) en Demeter (godin van onder meer de landbouw en de gewassen). Bij droominterpretaties zag men het dromen over een krans van mirtetakken eender als het dromen over een olijfkrans, echter met een extra positieve lading voor vrouwen (vanwege Aphrodite) en voor boeren en tuinders (vanwege Demeter).

Er zijn een aantal mythen over het ontstaan van mirte. De meest genoemde is wel die van Pallas Athena, de godin van de wijsheid.

Pallas Athena, de verbolgen godin

2f4f277987932122101a37529e7233be_medium.Eén van Aphrodites favoriete priesteressen was Myrene (ook wel Myrsine genoemd). Toen Myrene echter tijdens een bijeenkomst van de goden door haar schoonheid de godin Pallas Athena aftroefde, werd deze laatste woedend. Jaloers en verbolgen, omdat Myrene als 'slechts' een nimf zoveel bewondering oogstte ten koste van haarzelf, doodde Pallas Athena haar rivale. Al snel kreeg zij echter ontzettend spijt van haar daad en smeekte de andere goden iets van de nimf, als herinnering, tot leven te wekken. De goden kregen medelijden en lieten uit het lichaam van Myrene een struik groeien: de mirte. Pallas Athene, die spijt had van haar overhaaste actie, zou de struik daarna altijd met liefde hebben overladen.

Of het door de 'wedergeboorte' van Myrene als plant kwam, of door een andere mythe, feit is echter dat de mirte ook het symbool is geworden voor onsterfelijkheid. Nog steeds worden in Griekenland (maar ook wel elders rond de Middellandse Zee) vaak kransen van mirte meegedragen in een begrafenisstoet of later bij het graf gelegd.

Mirte in het Oude Rome

Ook de Romeinen, die veel goden, verhalen en riten uit het Griekse Pantheon hadden overgenomen, hadden hun eigen eerbetoon en rituelen rond de mirte. Een meer Romeins verhaal over het belang van de uitverkoren mirte gaat over Venus (godin van schoonheid en liefde, oftewel de Griekse godin Aphrodite).

Venus en haar eerbaarheid 6eb6f919117e6a93edc8469c5cb12617_medium.

In een ander verhaal wordt verteld over Venus. Tijdens één van haar avonturen bevond zij zich op een gegeven moment naakt op het eiland Cytheraea. Toen er mensen aankwamen, schaamde de godin zich echter voor haar naaktheid en verborg zich snel achter een volle, dicht gegroeide mirtestruik. Venus bleef daardoor tot haar vreugde voor de voorbijgangers onzichtbaar. Zij was de struik zo dankbaar, dat zij mirte tot haar symbool maakte.

Vanaf die tijd nam mirte een prominente rol in bij liefdesrituelen in het algemeen en bij Venus-vereringen in het bijzonder. Tijdens de Veneralia (feest van geboorte Venus op 1 april) droegen de vrouwen bijvoorbeeld een krans van mirtetwijgen op het hoofd bij het baden. Mirte werd op deze wijze ook veel gebruikt bij huwelijksrituelen.

Mirte in de Joodse religie

Het Loofhuttenfeest

In de Joodse liturgie geldt mirte als een van de vier heilige planten van Soekot, het Loofhuttenfeest. Tijdens dit 7 dagen durende feest wordt herdacht, dat de Israëlieten 40 jaar door de Sinaï zwierven en moesten slapen in hutten en tenten. Het feest valt tussen de uittocht uit Egypte (wordt met Pesach gevierd) en de intocht in het Beloofde Land.

a29135ec4049a63eccad815fa6cb8a12_medium.

De vier heilige planten (vaak een citroenboom, een dadelpalm, een mirte en een wilg) worden in de Talmoed genoemd en representeren elk een ander type persoonlijkheid van waaruit de gemeenschap zou bestaan. De bijzondere geur, maar de onplezierige smaak van mirte staat in dit geval voor degenen die goede daden hebben verricht, ondanks het feit dat zij geen kennis van de heilige geschriften van de Thora hebben.

In de Joodse mystiek staat mirte ook wel voor de mannelijke energie in het universum. Om deze reden worden mirtetakken soms aan een bruidegom meegegeven als hij zijn bruid bezocht voor de huwelijksnacht.

Mirte in het traditionele Europa

0161b62f34d35df4749c081836d42819_medium.Dat bepaalde oude gebruiken uit andere culturen soms ongemerkt zijn overgenomen en tot de traditie zijn gaan behoren, is best bijzonder.

Links: Duitse gouden tiara van mirtebladeren (ca. 1900).

Het gebruik van mirte in kransen of kronen, die tijdens een bruiloft door de bruid worden gedragen, is daar één van. Net als de vrouwen in het Oude Rome, dragen Oekraïense bruiden ook een kroon of krans, waarin mirte is verwerkt, tijdens een traditionele huwelijkceremonie. Een andere bijzonderheid was dat mirte werd gebruikt in het huwelijksboeket van de 19e eeuwse Britse koningin Victoria. En zij zette met dit gebruik de toon voor latere generaties. Sindsdien bevat elk Brits koninklijk huwelijksboeket namelijk traditioneel een paar twijgjes mirte.

7f2afe8cd93ecd0c3488fd90480375e0_medium. Mirte in nieuwe / oude godsdiensten

Mirte groeide vroeger niet in het noorden of westen van Europa en maakte dan ook geen deel uit van de oude Keltische of Germaanse rituelen. In de moderne tijd zijn een aantal elementen uit de oude Griekse en Romeinse godenwereld echter wel overgenomen in de neo-paganistische religies. Eén daarvan is het gebruik van mirte in bijvoorbeeld het neo-paganisme en wicca bij liefdesrituelen, vruchtbaarheidsrituelen of  huwelijksvoltrekkingen. In wicca is mirte mede daardoor tegenwoordig sterk verbonden geraakt met het vruchtbaarheidsfeest Beltane (1 mei).

 

Verteld door:

© ZiaRia.

(2016) Foto's: Office.microsoft.com, Pixabay.com, Wikimedia Commons.

 

ed7836d984a170182bca86ff1423dc44_medium.Kijk voor andere artikelen, verhalen en sprookjes eventueel ook eens naar:

Het-verhaal-van-de-Groene-Man

Het-verhaal-van-de-negen-Muzen

Katoen-en-de-mythe-van-het-Katoenelfje

Mythen-uit-de-Stille-Oceaan-de-oorsprong-van-vuur

Mythisch-scheppingsverhaal-het-Sneeuwklokje

Of lees verder op:

https://tallsay.com/ziaria of

https://ziariasblog.wordpress.com/

 

16/04/2016 12:12

Reacties (6) 

1
19/04/2016 13:18
Prachtig en leerzaam artikel. Vandaag weer wat geleerd.
1
17/04/2016 09:35
Mooi artikel
1
17/04/2016 01:06
mooie rituelen rond de mirte, goed geschreven.
1
16/04/2016 22:15
heel mooi en uitgebreid artikel
Ik leerde weer bij, dank je
1
16/04/2016 12:41
Kende deze plant nog niet. Mooi artikel.
2
16/04/2016 12:40
Mooie struik. Leuk om iets meer over de culturele/traditionele achtergrond ervan te lezen.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert