Katoen en de mythe van het Katoenelfje

Door ZiaRia gepubliceerd in Mythen sagen en legenden

Katoen is één van de meest voorkomende stoffen op aarde. Het wordt gebruikt in kleding, in allerlei huishoudelijke voorwerpen en zelfs in industriële producten. Katoenzaden worden zelfs in voedingsmiddelen of als diervoeder gebruikt.

Katoen in oude tijden

e82bb92c5807fc019817f22a9a0a9dfa_medium. De plant kent een lange geschiedenis. Van de oude Egyptenaren wordt gedacht, dat zij 12.000 jaar geleden hun kleding al van katoen maakten. In Mexico zijn katoenen weefselresten gevonden, die zeker 7.000 jaar oud zijn. Bekend is ook, dat in de Indusvallei in Pakistan 3.000 jaar geleden al volop katoen werd gesponnen. Katoen werd al rond 800 na Chr. door Arabische handelaren in Europa geïntroduceerd. Voor de teelt van katoenplanten was het Europese klimaat echter  niet ideaal. De teelt vond dan ook van oudsher plaats in de warme en niet te natte streken van Zuid-Rusland, Pakistan, India, China, Midden- en Zuid-Amerika. In 1492 ontdekte Christopher Columbus Amerika. Hij vond veelbelovende katoenvelden op de Bahama's. Van die tijd af aan ontstonden de eerste katoenplantages in het zuidoosten van het nieuw ontdekte land, die vooral in de 18e en 19e eeuw tot grote bloei kwamen.

Katoen als veelzijdig product

b96ca8f8fda30ccf203b447a4f49978f_medium.Katoen is een uiterst veelzijdige vezel. Het is duurzaam, comfortabel en kan voor vele producten worden gebruikt, waaronder kleding, handdoeken, beddengoed en zelfs tenten. Afhankelijk van onder andere het klimaat wordt katoen meestal tussen februari en juni gezaaid. De oogst valt tussen juli en november. Behalve de pluizige katoenvezel  kunnen uit de geperste zaden nog olie, meel en de zaadhuiden worden gewonnen. De katoenzaadolie wordt veel als ingrediënt gebruikt in verpakt voedsel, zoals biscuits en crackers. Het meel en de zaadhuiden worden meestal in diervoeder verwerkt of als compost gebruikt.

Katoen op grote plantages

abe538cf14fdfcf9fd129eab6ebabeed_medium.De katoenplant geeft de voorkeur aan een warm klimaat. Door zijn veelzijdigheid werd de plant al snel in grote hoeveelheden geteeld.

Het arbeidsintensieve karakter van de katoenteelt leidde echter tot een zwarte bladzijde in de menselijke geschiedenis: in diverse landen werden ontelbare slaven gedwongen op de katoenplantages tewerk gesteld.

Veel van deze slaven, vooral in de toen jonge Verenigde Staten, werden in Afrika gevangen genomen, onder barbaarse omstandigheden ingescheept en - eenmaal op de plaats van bestemming - verhandeld aan de hoogst biedende. De gruwelijkheden van de slavernij op de (zuidelijke) katoenplantages mondden in de Verenigde Staten uiteindelijk uit in een bloedige burgeroorlog (1860-1865).

9303d42ef510d3ac50ff123c03179e4b_medium.Links: schilderij 'The Cotton Pickers' van Winslow Homer (1876).

De grootste katoenplantages van de wereld bevinden zich op dit moment nog steeds in het zuiden van China, Amerika en India. De aanplant en oogst zijn nu echter minder arbeidsintensief, omdat zij voor het grootste deel met machines kunnen worden gedaan. Alleen in de biologische katoenteelt wordt alles nog met de hand geplukt.

De mystiek van de katoenplant

Katoen is al heel lang een belangrijke plant voor de mens. Het is dan ook niet zo gek dat er rond zo'n belangrijke plant bepaalde mythen en verhalen ontstonden. Eén van die verhalen over het ontstaan van katoen is die van het lieftallige katoenelfje, dat stamt van de oude katoenplantages in het zuiden van de Verenigde Staten.

Het katoenelfje

b2c710c469bef44d91c84367e16cd12b_medium.Er leefde eens een elfje in een moeras. Zij bracht de dag door met het spinnen van de mooiste stoffen van de wereld. Een grote spin, die in de buurt woonde, zag het werk van het elfje en besefte dat haar eigen webben daarbij verbleekten. In een vlaag van jaloezie besloot de spin het elfje te doden, zodat zij de beste spinster van de wereld zou zijn.

Het elfje schrok van de agressieve spin, pakte snel haar spoel en spinnewiel en vluchtte uit het moeras. Zij vroeg een muis om haar te verbergen, maar de muis was te bang voor de spin. Daarna vroeg zij een pad om hulp, maar die stak zijn tong naar haar uit. Gelukkig was er een behulpzame vuurvlieg. Hij bracht het elfje naar een struik waar zij zich kon verstoppen totdat het veilig was om weer naar buiten te komen. De vuurvlieg wees haar op een paarse bloem in de struik. Het elfje spong er in om zich te verbergen. De bloembladen sloten zich strak om haar heen en zij was veilig. Maar de spin spon een web over de bloem en wachtte geduldig totdat het elfje er een keer uit zou komen. Na verloop van tijd vielen de bladen van de bloem af, maar het elfje kwam niet naar buiten. Zij had in de plant een bol rond zichzelf gesponnen, die stevig bleef zitten. De spin werd zo boos, dat zij zichzelf beet en als gevolg daarvan stierf. Toen de bol zo vol was van het spinsel van het elfje, dat die uiteindelijk openbarstte, sprong het pluizige, witte weefsel als katoenvezel naar buiten.

De spin had echter haar ongenoegen geuit bij een oude kennis en bewonderaar, een kever. Na de dood van de spin zwoor de kever wraak. Hij (en zijn nazaten) zou het witte weefsel van het katoenelfje, het katoenpluis, steeds proberen te vernietigen in nagedachtenis aan de spin, die - in zijn ogen - de beste weefster van de wereld was geweest. De kever stond van die tijd af bekend als de katoensnuitkever.

Katoen en de katoensnuitkever

a595a5a3b9f5a12b60df82168d8a82cd_medium.Tot op de dag van vandaag is de katoensnuitkever het schadelijkste ongedierte in katoenvelden en zij kunnen een ware plaag voor de katoenboeren zijn. De katoensnuitkever is oorspronkelijk afkomstig uit Midden-Amerika, maar is in de loop der tijd uitgewaaierd over Noord- en Zuid-Amerika en de Caraïben. Hoewel de kever zich ook te goed kan doen aan andere wilde gewassen (bijvoorbeeld planten uit de kaasjeskruidfamilie), is de katoenbol zijn favoriete voeding. Een volwassen katoensnuitkever wordt ongeveer 1,2 cm lang. Hij heeft een hard bruingrijs exoskelet. De snuit van de kever is ongeveer 0,3 cm lang.

Een katoensnuitkever heeft een levenscyclus van ongeveer drie weken. Omdat een vrouwelijke katoensnuitkever ongeveer 200 eitjes tegelijk in een katoenbol kan leggen, is de eetlust van de larven desastreus. De hele bol wordt van binnenuit weggevreten. Eenmaal aanwezig kunnen katoensnuitkevers binnen een jaar een gebied van 250 kilometer aan katoenvelden bestrijken en een gehele oogst vernietigen. De Verenigde Staten is daarom in 1979 met een groot bestrijdingsprogramma gestart (Boll Weevil Eradication Program) met als doel de vernietiging van de katoensnuitkever. Op dit moment is ongeveer een derde van al de in de gehele Amerikaanse landbouw gebruikte insectenbestrijdingsmiddelen (insecticiden) gericht op de bestrijding van de katoensnuitkever.

 

Verteld door:

© ZiaRia.

(2016) Foto's: Office.microsoft.com, Pixabay.com, Wikimedia Commons.

 

d3b6c5880ee4816fe61993735b91ebde_medium.Kijk voor andere artikelen, verhalen en sprookjes eventueel ook eens naar:

Mythisch-scheppingsverhaal-de-Gebroken-Hemel

Mythisch-scheppingsverhaal-de-Reuzenoester

Mmythisch-scheppingsverhaal-het-Sneeuwklokje

Het-verhaal-van-de-Groene-Man

Het-verhaal-van-de-negen-Muzen

Of lees verder op:

https://tallsay.com/ziaria of

https://ziariasblog.wordpress.com/

 

16/04/2016 07:38

Reacties (3) 

1
17/04/2016 10:51
mooi verhaal
1
16/04/2016 08:04
Leuk verhaal!
1
16/04/2016 08:04
Bijzonder eigenlijk, hoe deze mythe rond een belangrijke en nuttige plant is ontstaan.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert