Sonnet - Regels, kenmerken & voorbeeldgedicht

Door Schweiz gepubliceerd.

Het sonnet is een eeuwenoude dichtvorm dat onstaan is in Italië, maar bekend werd omwille van de talloze sonnetten Shakespeare. Wat zijn nu precies de kenmerken van een sonnet, of ook: waaraan kan je een sonnet herkennen. 

ff9cc80a0ca25e2eb0c452613de25583_1400081

Kenmerken van het sonnet

Italiaanse sonnet

Het sonnet is ontstaan in Italië ten tijde van de renaissance, met een beetje goede - of kwade - wil kan je het Italiaanse sonnet dus de originele versie van het gedicht noemen, en het Engelse slechts een variatie. Toch zijn er tussen de twee vormen onderling ook nog veel verschillen. 

Opbouw

Het Italiaanse sonnet bestaat bestaat uit vier strofen, waarbij de eerste twee vier regels tellen en de laatste twee slechts drie regels bezitten. Een strofe met vier regels noemt men ook wel een kwatrijn, een strofe met drie regels is een terzine. 

Qua inhoud is er meestal een inhoudelijke ommekeer tussen het octaaf (weeral een moeilijke naam voor de twee eerste strofes, die twee kwatrijnen) en het sextet (u raadt het al, de twee laatste terzinen). Deze ommekeer, of wending, is meestal slechts heel subtiel, de twee delen zijn steeds samenhangend. 

Rijmschema

Vaak is het rijmschema ABBA ABBA CDC DCD, maar dit kan variëren. Zo is ABBA BAAB bijvoorbeeld ook mogelijk, of CDC CDC, of CDE DCE. 

Metrum

Het metrum duidt aan welke lettergrepen benadrukt of onbenadrukt zijn. In vele gevallen wordt er gebruik gemaakt van de jambische pentameter. Hierbij heeft elke regel tien lettergrepen, waarbij de even lettergrepen benadrukt zijn. 

Engelse sonnet

Het Engelss sonnet werd bekend door Shakespeare, die deze dichtvorm graag gebruikte. Een onsterfelijk sonnet is Shall I compare thee to a summer's day

Opbouw

Anders dan bij het Italiaanse sonnet telt het Engelss sonnet achtereenvolgens drie kwatrijnen en tot slot een strofe met slechts twee regels (het distichon), waardoor ook hier weer het totaal aantal regels op veertien komt. 

Bij het Engelse sonnet is er geen sprake van een omkering in het midden van het gedicht, maar van een pointe, kortom een verrassende conclusie in het distichon. 

Rijmschema

Twee voorbeelden van mogelijke rijmschema's:

  • ABAB CDCD EFEF GG (Shakespeare)
  • ABAB BCBC CDCD EE (Spenser)

Metrum

Ook hier is de jambische pentameter gebruikelijk. 

Voorbeeld van een sonnet

Een vogel vloog de lente tegemoed
Gevoed door kleuren van heroïsch licht
Gevoerd door 't roepen van de zware plicht
Vertrok de vogel vol met goede moed

Al snel onttrokken zwarte wolken 't zicht
De regen stroomd'en vloeide zo als roet
Zich in het eten nestelt - en voorgoed
Bezwijken of niet? - wankel evenwicht

Zou hij luist'ren naar de gids zijn stem?
Zou hij nog krachten vinden voor de reis?
Of was zijn tocht te ambitieus voor hem?

Gegidst door lente, faling door de prijs
Die veel te zwaar was, werkte als een klem
De vogel haalde nooit zijn paradijs

Een ander voorbeeld van het Italiaanse sonnet vind je via deze link. Het rijmschema is er net als in bovenstaand gedicht ABBA BAAB CDC DCD. 

Opmerkingen

  • Soms komt het aantal lettergrepen niet uit op tien, dat hoeft ook niet per se. Twee korte onbeklemtoonde lettergrepen worden dan vaak samengenomen. 
  • Het is ontzettend moeilijk om je aan alle regels te houden en tegelijkertijd een fatsoenlijk ogend en klinkend sonnet te schrijven. Mijn poging tot is daar een getuige van. 
07/04/2016 11:52
Wil jij ook artikelen publiceren op Tallsay.com?

Tallsay is een leuke en makkelijke manier om verhalen, artikelen en recepten te publiceren. Publiceer vandaag nog jouw eerste artikel!

Aanmelden Over ons

Reacties (0) 

Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert