In vrijheid leven: een probleem of zegen?

Door MrcRts gepubliceerd in Nieuws en politiek

Na de aanslagen op Europees grondgebied van afgelopen jaren laaien de discussies die als gemeenschappelijke noemer 'Vrijheid' hebben steeds meer op. Na de aanslag op Charlie Hebdo gingen de discussies meerendeel over 'Vrijheid van meningsuiting', haar rechten en (in mindere mate) plichten. Na de aanslagen in Parijs en Brussel krijgen de discussies een ruimere invalshoek, namelijk dat 'onze vrijheid' in Europa bedreigd word door een religie van buitenaf. Daarnaast gaan er steeds meer discussies over de veiligheids- en inlichtingendiensten en hun al dan niet goede samenwerking. 

De meest recente gebeurtenissen inspireerde (of is dat woord nu ongepast?) mij tot het schrijven van dit artikel op Plazilla. De discussie die daarop volgde was voor mij blikverruimend en gaf me energie om me hier iets meer in te gaan verdiepen. 

Nu heb ik vele boeken in huis, waarvan meerendeels ook gelezen zijn. Echter las ik 10-15 jaar geleden ook boeken waar ik eigenlijk nog geen snars van begreep vanwege het taalgebruik en de tijdsgeest waarin het geschreven werd. Zo ook Erich Fromm's - 'De angst voor vrijheid'  en John Dewey's - 'Freedom and Culture'. De afgelopen weken trokken deze echter mijn aandacht en tijdens het lezen van deze 70-jaar oude boeken zie ik zoveel gelijkenissen met de huidige tijd, dat het me inspireert om dit artikel te schrijven. 

Deze boeken zijn geschreven vanuit een andere context, namelijk in de tijdsgeest van Hitler en zijn fascisme/nazisme. Wat als we het door de ogen van religieus extremisme en (religieus) dictatorschap lezen? In ieder geval zie ik opvallende gelijkenissen in de argumenten en beredeneringen die in de huidige discussies zichtbaar zijn. 

 

Erich Fromm - De Angst voor Vrijheid

 

Erich begint zijn boek met een analyse van de moderne geschiedenis. In zijn geval dus tot 1940. Hij beschrijft hoe mensen zich verbonden aan hetzelfde doel, namelijk het afgooien van het juk van politieke, economische en geestelijke (inclusief kerkelijke) dwangbuizen. In andere woorden: De vrijheid van het individu. Mensen wilden zelf gaan bepalen hoe ze in het leven stonden, wat hun politieke voorkeur was, economisch onafhankelijk worden en vrij zijn om zich geestelijk te ontwikkelen. Met de Eerste Wereldoorlog als 'eindstrijd' met een 'zege der vrijheid'. Zoals Ericht Fromm het zegt: 'Bestaande democratieën kwamen versterkt uit de strijd en nieuwe vervingen oude monarchieën.' 

In de daarop volgende 25 jaar verschenen Muscolini en Hitler op het toneel. Alszijnde een 'terugval' in de ontwikkeling. Mensen die bekend zijn met de 'leercurve', of dat nou theoretisch of vanuit de praktijk is zullen herkennen dat tijdens het leren van 'nieuwe' onderwerpen of bijvoorbeeld een nieuwe baan, dit altijd gepaard gaat met 'ups en downs'. Zo ook met nieuw verworven vrijheden. Ik zie de huidige situatie in de wereld ook als een 'terugval' of 'leermoment'. 

f07018a8629e46f6669f5f5f1a7984dd_medium. Leercurve. Bron Google. 

 

Dit opkomende fascisme stond haaks op alles waar al die jaren voor was gevochten. Opeens lieten miljoenen mensen zich onderwerpen aan een autoriteit waarop zij iedere controle miste. Dat zorgde ook voor discussies in andere landen, vergelijkbaar zoals wij nu over het extremistische gedachtengoed van het Wahabisme / Salafisme spreken. Het gedachtengoed dat terug te vinden is bij nagenoeg alle islamitische terreurorganisaties (Al Qaida, IS, Al Nusra, etc.). 

 

Wat Fromm zegt over deze gesprekken / discussies?

- In het begin dachten vele mensen dat slechts de krankzinnigheid van een paar invloedrijke individuen oorzaak was van de opkomst en stabillisering van een authoritair systeem zoals het Fascisme. 

- Een andere grote groep dacht dat het Italiaanse of Duitse volk gewoon wat meer tijd en training nodig had om het democratische gedachtengoed te begrijpen, het slechts een kwestie van tijd was voordat deze 'politieke rijpheid' zou worden bereikt. 

- Sommigen stelden dat dit fascistische systeem alleen tot stand was gekomen door list en bedrog van Hitler en dat de gehele Duitse bevolking het willoos voorwerp van bedrog en terreur was. 

- Een ander veel gehoord argument was dat de ecomische en sociale situatie van na de Eerste Wereldoorlog de oorzaak was dat zoveel mensen zich van de een op de andere dag lieten leiden door 'een sterke leider' die voor werk, voedsel en onderdak zorgde. 

 

Zijn de gelijkenissen niet veel zeggend? 

 

Eerlijkheidshalve moet ik zeggen dat ik ook zo denk/dacht over de Islam, de Arabische cultuur en haar (zowel geestelijke als politieke) dictatoren, net als over Christenen die leven volgens 'het geschreven Woord'. Nu zie ik deze soort argumenten ook terug in discussies over de binnenlandse politiek. Daardoor besef ik me steeds meer dat het dus helemaal geen fascistisch / religieus probleem is, maar een algemeen en in iedere laag van iedere samenleving wijdverspreid geworteld vraagstuk is. Het vraagstuk wat er allemaal komt kijken bij een leven in vrijheid.

 

Ik begin dit alles steeds meer te zien als noodzakelijke gebeurtenissen om individuele vrijheid te kunnen bereiken en te behouden..  

 

 Nu besef ik me steeds meer dat het een gebrek aan inlevingsvermogen is die ervoor zorgt dat ik 'foutieve' aannames maak. Want wie zegt dat iedereen in vrijheid wil leven? Wie zegt dat iedereen de verantwoordelijkheid die bij een leven in vrijheid komt kijken, kan en wil dragen? Bij een blad als 'Charlie Hebdo' zien we toch ook dat ze de verantwoordelijkheid die komt bij 'Vrijheid van meningsuiting' niet altijd begrijpen, laat staan kunnen dragen? Want waar ligt de grens van heikele misstanden op een ludieke manier of middels satire aankaarten en medemensen gewoon grofweg beledigen? 

Zou dat niet een verklaring kunnen zijn waarom miljoenen - zo niet miljarden - mensen zich laten sturen door een dictator of religieuze leider? Willen ze gewoonweg niet in vrijheid leven en alle bijbehorende verantwoordelijkheden dragen? 

 

Een mogelijke verklaring is dat de drang naar vrijheid wel een bestanddeel van de menselijke natuur is, echter alleen tot uiting komt na het bereiken van een bepaalde graad van individualisme. Ik weet het gewoonweg niet. Erover lezen, spreken, schrijven en speculeren laat me echter steeds meer bijbehorende aspecten begrijpen. 

 

 

John Dewey - Freedom and Culture 

Allen & Unwin, Londen, 1940

"De ernstige bedreiging van onze democratie komt niet van het bestaan van vreemde totalitaire staten. Het is binnen onze eigen persoonlijke houdingen en binnen onze eigen instellingen, dat de voorwaarden gelegen zijn die uiterlijke autoriteit, discipline, het uniforme en de afhankelijkheid van de Leider in vreemde landen aan hun overwinning hebben geholpen."

 

Hier lijkt John Dewey over het fascisme te zeggen wat ik over het religieuze extremisme en haar acties tegen ons Europeanen denk. Het is niet het extremisme wat het grote gevaar is van onze democratie, maar hoe wij daarop ageren en reageren.  

 

Tot slot

Om een antwoord te geven op mijn titel: Voor mij is het een zegen om in vrijheid te mogen leven. Anders had ik nooit kritisch mogen denken of me kritisch uit mogen laten over de overheid of een heersende religie. Ik besef steeds meer dat ik niet het recht heb om die denkwijze op te leggen aan anderen, die ook hun recht op vrijheid hebben en zodoende op hun eigen manier moeten mogen / kunnen denken. 

 

Enkele vragen die op dit moment door mijn hoofd spoken:

- Wat heb ik als individu en wij als land / continent ervoor over om in Vrijheid te (blijven) leven?

- Zou ik er mijn eigen normen / waarden voor op willen geven?

- Zou jij dat doen?

- Indien we in die situatie zouden komen, zou het dan nog een leven in vrijheid zijn of zijn we dan weer aan het streven naar een leven in vrijheid?

- Moeten we het willen om iedereen in vrijheid te laten leven en dat na te streven? 

- Wie zijn wij om voor anderen te denken, laat staan beslissingen te nemen? 

- Zou dat 'voor anderen denken / beslissingen nemen' een deel van de oorzaak van de huidige problematiek zijn? Zoja, hoe groot is dat deel?

 

Ik wens eenieder een fijne zondag toe! 

 

Marco

3-4-2016

03/04/2016 14:39

Reacties (5) 

1
16/07/2016 19:19
Ik ben onder de indruk van je schrijven en hoe daar ook jouw eigen overdenkingen in verweven worden, groot compliment voor de moeite en de inhoudt van je artikel.
1
MrcRts tegen ----
17/07/2016 20:09
Bedankt
1
04/04/2016 18:55
Ik geloof niet dat er echte vrijheid bestaat zeker niet binnen een gemeenschap. Regels en wetten beïnvloeden ons leven dagelijks.
2
03/04/2016 23:09
De vrijheid die wij hebben is nooit onbeperkt. Wij hebben hele boeken vol wetten die de grens tussen je persoonlijke vrijheid en de rechten van anderen aangeven, Leven in vrijheid is alleen maar binnen die grenzen mogelijk.
Wie in dit land wil leven moet deze grenzen respecteren, anders moet hij maar verkassen naar een land waar hij beter aan zijn trekken komt.
As simple as that.

1
03/04/2016 14:57
Snel gelezen, maar wel goed en een pracht artikel.

De opkomst van Hitler had met van alles te maken en zeker ook met het Dictat van Versailles, maar misschien nog meer met de grote crisis die een land als Duitsland dat het al zwaar had, harder dan andere landen trof. En daar ligt voor het grootste deel zijn succes denk ik. En hij had makkelijke slachtoffers om de schuld van alles te geven ... wie anders. Joden kun je altijd de schuld geven, zelfs als ze niet eens in de buurt zijn.

Dit moslimextremisme en dan met name dat afval ... ik zie dat toch echt anders. Ik blijf...
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert