Bootvluchtelingen

Door Edwin Bruinooge gepubliceerd in Persoonlijke ervaringen

Een verhaal over een schip. Een verhaal over bootvluchtelingen. Mijn familie.

 

Bootvluchtelingen

5cd005a6054f5360b3d6e7f8c8cb37f7_medium.

Het verhaal van de Maloja

Op 19 april 1923 begon ze aan haar 'maiden voyage'. De RMS Maloja was een Brits passagiersschip dat jarenlang voer op de lijn Tilbury, Engeland en Sydney, Australië. Ze was genoemd naar de ss Maloja, die in 1916 een aanvaring met een Duitse zeemijn niet overleefde. Ze was 130 meter lang, had vijf dekken en een topsnelheid van zestien knopen, ongeveer dertig kilometer per uur.

Toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak, werd ze gevorderd door de Britse Admiralty en in Bombay omgebouwd. Ze kreeg o.a. anti-aircraftgeschut gemonteerd, waarvoor een van de schoorstenen moest worden verwijderd. De Maloja was betrokken bij de aanval op het Duitste schip La Coruña van de Hamburg-Zuid-Amerikalijn, dat ze met haar schoten de genadeklap gaf.

e9aeca8c91f1ce8588b5249f19a74353_medium.

In december 1942 vond de eerste Geallieerde landing op vijandelijk gebied plaats. Deze Operatie Toorts had als doel controle te krijgen over Marokko en Algerije, om zo een tweede front te openen tegen het Afrika Korps van veldmaarschalk Erwin Rommel, die net bij El Alamein een verpletterende nederlaag had geleden tegen Montgomery's 8e Leger. Maloja was een van de schepen die een aantal weken na Operatie Toorts troepenversterkingen brachten.

Na de oorlog werd ze teruggegeven aan haar maatschappij P&O en in Londen tot haar originele staat teruggebracht. Op 19 januari 1954 voltooide ze haar laatste reis; op 2 april 1954 vond ze haar einde in Schotland, waar ze werd verschroot.

 

Zomaar een schip, zoals zovelen. Maar niet voor mij...

 

Vluchten naar een onbekend vaderland

Op 27 december 1949 droeg Nederland de soevereiniteit over Nederlands-Indië over aan de Republik Indonesia van president Sukarno. Veel Nederlanders verlieten na die datum Indonesië, onder hen veel militairen. Op 1 december 1950 vertrok de Maloja uit de haven van Tanjung Pirok bij Jakarta met veel Indische Nederlanders aan boord. Op 28 december 1950 legde ze aan in Amsterdam. Een schip vol mannen, vrouwen en kinderen. Waaronder het gezin van mijn grootouders, met mijn moeder, haar broers en haar zus. Tenminste, dat dacht ik altijd. De waarheid is echter anders.

a54a0144bf6f1ad9505acf8e673ed32a_medium.

Indische Nederlanders van de Maloja, in Amsterdam, 28 december 1950

Afgelopen Kerst hoorde ik nieuwe dingen over mijn familiegeschiedenis. Verbijsterende dingen. Toen mijn moeder, toen twaalf jaar jong, voet zette op de Maloja, was haar vader er niet bij. Hij was al in Nederland. Ik heb dit nooit geweten. De reden waarom vertel ik niet openbaar. Mijn oma, haar moeder, was ook niet aan boord. Zij kwam pas acht jaar later naar Nederland. De reden waarom vertel ik niet openbaar. Wel dat ze onder omstandigheden naar Nederland kwam die onder de huidige wetgeving wellicht een reden voor uitzetting kan opleveren. Mijn moeder, haar zus en haar broers reisden noodgedwongen zonder ouderlijke begeleiding naar een compleet vreemd land, dat ineens hun vaderland bleek te zijn. Aan boord van de Maloja.

Een tijdje voordat de kinderen verscheepten naar Nederland - ze woonden met hun moeder en grootvader in een huis aan de Jalan Raya Pos, de Grote Postweg van Jakarta naar Oost-Java - werd hun huis "gerampokt". Een Indisch woord, dat in dit geval goed vertaald kan worden met 'overvallen en leeggeroofd door georganiseerde straatbendes'. Dat de situatie bedreigend en levensgevaarlijk werd, was voor iedereen duidelijk. Dat de kinderen het recht hadden om herenigd te worden met hun vader, daar was geen discussie over. 

Mijn overgrootvader bleef. Een oude boom ontwortel je niet. Mijn oma bleef ook. Acht jaar lang. Over de omstandigheden en de redenen schrijf ik niet in het openbaar. Dat de repatriëring van de kinderen meer het karakter van een vlucht had, dat is voor mij volkomen duidelijk.

d2f00ef4fc9f67dabcb48abc2afb0a06_medium.

Ik stam dus af van een bootvluchtelinge. Dat wist ik al een tijdje. Op 28 december jl. was mijn moeder exact 65 jaar in Nederland. Ze is nooit teruggeweest in Indonesië. De omstandigheden van de vlucht, die weet ik pas sinds een paar weken. En nog weet ik lang niet alles. Wat ik te weten ben gekomen, is verbijsterend. Het maakt me pijnlijk duidelijk hoe diep wonden kunnen zijn die door oorlogsgeweld geslagen worden. En hoe lang ze kunnen na-etteren. Nu vraag ik me af wat er gebeurd zou zijn als mijn moeder niet onder begeleiding van vrouwelijke militairen naar Nederland gereisd zou zijn. Waarschijnlijk was ik dan nooit geboren. Een antwoord op die vraag krijgen, is onmogelijk.

52fb84c0310a487f0dec03644b043fb6_medium.

Ik ben blij dat ik mijn oma nog gekend heb, zij die noodgedwongen haar eigen kinderen acht jaar lang niet kon zien. Voor mij als klein jongetje was ze altijd die lieve, kleine, gezette en donkergetinte vrouw die de hele dag in de keuken stond en mij en mijn zusje volstopte met kroepoek en andere lekkere hapjes. Nu ik weet wat ze heeft moeten doorstaan, zou ik haar het liefst in mijn armen willen sluiten om te proberen iets van de verbijstering en het verdriet dat ze ongetwijfeld is blijven voelen, weg te nemen. Mijn bloedeigen kind acht jaar niet mogen zien, voor mij voelt het als een nachtmerrie van het ergste soort. Helaas kan het niet meer. Op 21 augustus 1969 overleed ze. Als klein jongetje was ik niet bij haar crematie. Ik begrijp dat tijdens de plechtigheid mooie klassieke muziek werd gespeeld. Een van de stukken was, zo weet ik nu, het Adagio uit Beethovens Vijfde Pianoconcert. Is het toeval dat juist dit al heel lang een van mijn favoriete stukken klassiek is? 

9949e2cc1c0ef640cc370987a31d1c2b_medium.

Mijn moeder en haar broers, vlak voor de oorlog

Waarom dit verhaal?

Ik krijg het niet voor elkaar. Wat voor afschuwelijkheden er ook plaatsvinden, hoeveel onaangepaste randdebielen, gewetenloze schurken, vrouwen bepotelende haatbaarden, dieven en reli-gekkies er ook meekomen met de huidige vluchtelingenstroom, ik blijf het principe 'onschuldig tot het tegendeel is bewezen' hanteren. Vluchtelingen zijn vluchtelingen; ze zijn welkom. Voor mij een basisprincipe van beschaving. Ik krijg het niet voor elkaar, het stigmatiseren van een hele groep gemêleerde individuen tot de gemakkelijkste en best bekkende grootste gemene deler. Dat doen, dat is en blijft voor mij een teken van Onbeschaving. De dierlijke onderbuik op de plek waar gevoel en ratio horen te regeren en reageren. 

Noem me maar een Gutmensch. Noem me maar een wereldverbeteraar, een naïveling, een lid van de 'linkse kerk' dat bezig is met de zelfmoord van Europa. Ik weet wel beter. Ik sta voor de seculiere rechtsstaat en alles wat daarmee samenhangt. Desnoods gewapend. Ik neem geen genoegen met alleen maar roepen en fulmineren tegen 'politieke correctheid' en dan denken dat ik een Echte Daad heb verricht. Ik ben ook niet zo laf om te willen emigreren als het me hier te heet onder de voeten wordt, al dan niet door ingebeeld gevaar. Ben ik voor keihard en meedogenloos optreden tegen die Vollidioten die zich in Keulen aan onschuldige vrouwen hebben vergrepen? Ben ik voor duidelijk benoemen waar de problemen liggen, zonder censuur of verbloemend taalgebruik? Wat dacht je! Uiteraard ben ik daar voor. Ik vind het zelfs een noodzaak. Moeten we hiervoor bereid zijn om onze wet- en regelgeving aan te passen? Misschien, maar laten we eerst eens beginnen met rigoreus handhaven, voordat we vrijheden waar eeuwen voor gevochten is en waarvan de waarde in talloze discussies geformaliseerd is, als baby met het badwater weggooien. 
Ik verdom het om mee te moeten maken dat de échte vluchtelingen moeten lijden onder het gedrag van de onaangepasten, de onaanpasbaren  en profiteurs die over hun ruggen heen onze richting uit vluchten, omdat een gebrek aan een goede logistiek van onze kant ze deze kansen bood. Echte vluchtelingen verdienen die smet niet.

Wat mij betreft is het vijf voor twaalf. 

0098309d21063324647fdb4e15e9a096_medium.

Mijn oudoom heeft de Hel van de Birma-spoorlijn niet doorstaan om het land dat hij verdedigde te zien afglijden richting het ultraburgerlijke, angstige en vooral makkelijke populisme van de PVV en consorten. Maar ook niet richting de straatterreur van lieden die niet wensen te begrijpen dat in deze, in mijn samenleving, er geen plek is voor de middeleeuwse culturele waarden van landen met een gedwongen staatsreligie, die met het boek in het ene en het zwaard, bommengordel of kalasjnikov in de andere mij door de strot geduwd dient te worden. En waar ik dan ook nog respect voor dien op te brengen. Dat verdom ik dus ook. De cultuur van de seculiere rechtsstaat is in mijn ogen superieur. De enige waarborg voor echte vrijheid van meningsuiting en voor echte vrijheid van godsdienst. Een cultuur die een veilige haven biedt aan ontheemden en vluchtenden voor het geweld van oorlog en terreur. Een cultuur die sterk genoeg is om haar eigen normen en waarden, opgebouwd na eeuwen discussie, ontdekkingen en strijd, te verdedigen tegen aanvallen van buitenaf en van binnenuit. Een cultuur die het waard is om voor te vechten.

Soms is het gewoon goed om je te heroriënteren op je familiegeschiedenis en de lessen die je daaruit kan leren. 

 

 

14/03/2016 13:16

Reacties (7) 

06/07/2020 16:30
Ja, de familie en mijn ex-man moesten ook vluchten uit Indonesië , de vader zat bij het KNIL en was zijn leven niet meer veilig.
2
14/03/2016 14:49
Heel begrijpelijk allemaal.
Volgens mij zit er één kronkel in je redenering: het lot en de lotgevallen van enkelingen projecteren op een heel grote groep. Dat doen ook degenen namelijk die de grenzen voor iedereen dicht willen gooien, alleen andersom.
Het voordeel van de twijfel: accoord, maar dan moet je wel de mogelijkheden en de middelen hebben om zo snel mogelijk uit te zoeken aan wie dat voordeel toekomt en aan wie niet. Dat voordeel mag niet zo lang duren dat individuen die het niet verdienen hier alvast voet aan de grond krijgen.
Gezien de chaotische toestanden in d...
1
14/03/2016 17:21
Die kronkel, je zou het kunnen denken, maar het is ook gewoon een schrijftrucje. Ik zou zo nooit kunnen denken; het is en blijft mensen over één kam scheren, of je het nou 'positief' of 'negatief' doet. Ik hou van de grijs-en bruintinten in de mensheid. ☻☻

Ik denk ook dat we het in principe gewoon eens zijn. Selectie aan de poort is gewoon nodig, maar dan moeten we wel als EU de verantwoordelijkheid nemen om dat ook in te richten. Dan scheppen we ook aan de grens al duidelijkheid. Ik ben te weinig op de hoogte van de bepalingen van allerlei verdragen op het gebied van vlucht...
14/03/2016 18:09
Wij zijn het inderdaad eens.
Ook wat betreft de honger in bepaalde delen van de wereld.
Ter plaatse voedselhulp bieden, buiten de graaiende potentaten om, en zet tegelijk de rem op de bevolkingsgroei. Deel desnoods maar de pil uit en condooms, samen met het voedsel.
En inderdaad, to hell with religions, met allemaal.
1
14/03/2016 13:44
Ik noem je gewoon een geweldige vent.
De redenen die je niet noemt ... denk dat ze redelijk zijn in te beelden.

Het Adagio .... ja dat is echt heel mooi. Of het nu deze versie is of een andere, mij wat meer bekender, het is prachtig mooi.
1
14/03/2016 17:01
Die redenen...die hebben me afgelopen Kerst danig geschokt, omdat ik er niets van wist.

Ik ben altijd wel een fan van meneer Beethoven geweest. ☺☺
14/03/2016 17:15
Dat zal best wel heftig zijn geweest ja.

Ik ook. Met name van het Adagio en de negende.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert