Het Hiernamaals volgens het Japanse Shintoïsme

Door Oxalis gepubliceerd in Religie en levensbeschouwing

594651c918884e4bde569dbb9866ea4c_medium.Het shintoïsme of shinto is een aparte geloofsovertuiging, die vrijwel alleen in Japan wordt aangehangen en niet eenvoudig is in te delen.

Het woord 'shinto' is ontstaan vanuit twee Chinese karakters, maar is nu een Japanse term, die 'de weg van de goden' betekent.

 

Hoe oud is het shintoïsme?

Shinto stamt waarschijnlijk nog af van de oorspronkelijke bewoners van Japan, de Ainu, of misschien zelfs hun voorgangers, de Jômon. Shinto dateert dan al van 6000 voor Chr. en kan worden gezien als een oergodsdienst. De Ainu werden rond 300 voor Chr. naar het noorden verdreven door de stam van de Yayoi, die toen vanuit het vasteland Japan binnenvielen. Hoewel de Ainu al een verering kenden van diverse goden, natuurverschijnselen en vooroudergeesten, zijn het waarschijnlijk de Yayoi geweest, die de religie verder hebben gevormd. Shinto bevat namelijk, naast een groot aantal elementen van de Jômon-/Ainu-cultus, ook verschillende elementen vanuit het animisme en sjamanisme zoals dat destijds in Azië werd gepraktiseerd.

Shinto en de kami

Het shintoïsme kent geen stichter of leider, bevat geen dogma's en heeft geen heilige teksten. De doctrines zijn zeer eenvoudig:

  • Waardering voor de zegeningen van de natuur
  • Waardering voor de voorouders
  • Bevordering van de welwillendheid in de gemeenschap.

3bd6bc6632f1f250ce4f304a7170a5f0_medium.Er is vooral verering van de kami. De kami zijn natuurgeesten, die plaatselijk kunnen zijn – dat wil zeggen gebonden aan een bepaalde plek – of vereenzelvigd worden met natuurlijke verschijnselen en objecten, zoals de zon, de maan, de berg Fuji, watervallen, stenen, rivieren en dergelijke. In de loop der tijd vervaagden  de natuurlijke aspecten van de kami echter en ontwikkelden zij meer menselijke vormen, waaruit weer diverse mythen en legenden ontstonden. De kami kunnen echter niet worden vergeleken met de goden uit westerse mythologieën; zij hebben duidelijk een eigen karakter en andere achtergrond. Zo wordt Amaterasu, die wordt vereenzelvigd met de zon, als de belangrijkste godin of kami gezien, maar verder bestaat er nauwelijks een hiërarchie in het kami-pantheon. Wel is duidelijk, dat de kami heilig maar niet 'hemels' zijn en dus gewoon in de Aardse sferen bij de mens verblijven.

714a3aa8eed4ea7a65eccce2c68a9e66_medium.Sommige kami hebben een duidelijke functie, zoals bijvoorbeeld de Inari, de rijstkami, die worden aanbeden, geëerd en bedankt voor een goede rijstoogst. Anderen behoren tot de grote groep anonieme kami, die kunnen schuilen in elk natuurverschijnsel, elk vreemd of bijzonder object (bijvoorbeeld stenen, bomen of zelfs dieren) of andere, kleinere, schijnbaar onbelangrijke voorwerpen. Zulke grote en kleine objecten kunnen vervolgens heilig worden verklaard en worden opgenomen in een schrijn in een shinto-heiligdom. Daarnaast kent men ook kwaadaardige kami, zoals de demonische 'oni' en de 'kappa'. Deze laatsten worden gezien als watervampiers, woeste wezens met slijmerige schubben. Als laatste belangrijke groep kami geldt die van de voorouders.

Van de dood tot kami

2ca594777c250f4abd4fd1579c5302d8_medium.In shinto ziet men de dood als het uittreden van de geest uit het lichaam om zich bij de andere voorouderkami te voegen. Zij worden vervolgens vereerd door hun nakomelingen. Er wordt  een huisaltaar (kamidana) ingericht, dat van zeer eenvoudig tot uitermate luxe kan zijn  en waarop allerlei offers worden aangeboden. De voorouderkami beschermen hun nageslacht op hun beurt tegen allerlei onheil. Volgens de shinto overleeft de uitgetreden geest van de overledene het lichaam nog 33 jaar. Na deze tijd wordt er nog eenmaal een dienst ter ere van de overledene gehouden en voegt de voorouderkami zich bij alle andere kami om te verdwijnen in de anonimiteit van de natuur.

Voorouderverering is bijzonder belangrijk in het shintoïsme; gezichtsverlies, verlies van eer of reputatie wordt hoog opgenomen, omdat het ook het blazoen van de voorouderkami zou bezoedelen.

Enkele belangrijke, charismatische personen zijn er in geslaagd om de anonimiteit te ontlopen en als 'functionele' kami te blijven voortbestaan. Een voorbeeld is keizer Ojin (270-313) uit de zogenaamde 'Legendarische Periode' (660 voor Chr. – 539). Hij is als kami Hachiman, een oorlogskami, blijven voortleven.

Verering van de kami

670ce820764e16f623d12bb4facd54e1_medium.Kami worden – naast de huisaltaren voor de eigen voorouders - vooral vereerd in openbare schrijnen of heiligdommen. Sommige schrijnen, de jinja, bestaan uit grote structuren, maar vaker zijn het slechts kleine eenvoudige houten gebouwen in de karakteristieke Japanse stijl. Het gaat in het shintoïsme dan ook niet om het gebouw, maar meer om de plek waar de jinja is neergezet. Jinja zijn meestal gebouwd op een verhoging; sommige zijn zelfs allesbehalve eenvoudig te bereiken.

Vrijwel altijd wordt de toegang tot het terrein of gebied gemarkeerd door een typische Japanse Torii-poort, die bestaat uit 2 palen met daarbovenop 2 dwarsbalken. Het geheel is vaak rood of oranje gelakt en soms versierd met spreuken en/of gebeden. Bij sommige heiligdommen staan een groot aantal torii achter elkaar.

0d0735ac6f8562270358fcb48e2d3130_medium.Er zijn momenteel ruim 100.000 van dit soort heiligdommen in Japan in gebruik, die allemaal worden  bemand door enkele shinto-priesters. Kami zijn van groot belang en worden extra geëerd, wanneer er belangrijke gebeurtenissen in het leven plaatsvinden, zoals huwelijken, toelating tot (prestigieuze) scholen of universiteit en het neerzetten van gebouwen. Ook wordt er vaak gebeden om aardse zaken, zoals een kind, een promotie of een gelukkiger leven.

Invloed van het boeddhisme

Het boeddhisme ontstond in India in 528 voor Chr. De leer verspreidde zich vervolgens via Tibet, China en Korea naar Japan. Tot de 7e eeuw was het boeddhisme alleen maar bekend in hofkringen, maar toen het tot staatsgodsdienst werd verheven, verspreidde de leer zich al snel over alle lagen van de bevolking. Het was tegelijk de tijd dat het shintoïsme in Japan zijn naam kreeg, ter onderscheiding van het boeddhisme. Toch werd de leer niet verdrongen, zoals dat met andere oude religies in andere delen van de wereld verliep. Door onder meer de verdraagzaamheid van het boeddhisme en de (toch) vele raakvlakken, raakten shinto en het boeddhisme met elkaar verstrengeld en werden beide vaak tegelijkertijd gepraktiseerd.

Shinto voor alledag, Boeddha voor het Hiernamaals?

70817d3e087ccaf6fbff67d371a710ec_medium.Het shintoïsme ziet  niet veel meer in de lichamelijke dood dan het vertrekken van de geest – transformatie in een voorouderkami – en een dood lichaam, dat als een onrein overblijfsel wordt beschouwd. Verder geldt dat goede mensen in goede kami veranderen en slechte mensen in slechte kami. Geestelijke vooruitgang, karma en reïncarnatie zijn dan ook allemaal begrippen, die vanuit het boeddhisme in het Japanse denken terecht zijn komen. Er wordt in Japan wel eens gekscherend gezegd, dat shinto voor het leven van alledag is en Boeddha voor het geestelijk welzijn na de dood. En daar zit wel wat in, hetgeen je terugvindt in belangrijke gebeurtenissen in een mensenleven. Japanse huwelijken hebben bijvoorbeeld een duidelijke shinto-signatuur en Japanse uitvaarten zijn vrijwel altijd op boeddhistische leest geschoeid.

84c5cbe72eccc597ec02c052cc379c85_medium.Oorspronkelijk leerde het boeddhisme ook in Japan, dat een mens alleen het nirvana kan bereiken door zelf geestelijk te ontwaken, verlichting te vinden. Dat betekent echter, dat niet iedereen hierin zal kunnen slagen. Na de dood van Boeddha splitsten zijn volgelingen zich dan ook op in twee groepen:

  • Het theraveda boeddhisme, waarin men op de eigen verlichting is gericht
  • Het mahayana boeddhisme, waarin men probeert iedereen te verlossen (hiertoe behoort onder meer het zenboeddhisme).

Vooral deze laatste vorm werd snel zeer populair in Japan. Men verkondigt hierbij simpelweg, dat goede mensen worden herboren in het paradijs en slechte mensen in de hel: een heldere en gemakkelijk te begrijpen boodschap. Verder worden er 6 mogelijke levens genoemd, 4 voor en 2 na de dood. In aflopende volgorde zijn dit levens:

  1. In het paradijs
  2. Als mens
  3. Als dier
  4. In eeuwige oorlog
  5. In eeuwige honger
  6. In de hel.

9419c6a0d8eea41227f2b50143b7c23f_medium.Shinto en boeddhisme in Japan een eenheid

Een grote meerderheid van de Japanse bevolking hangt het boeddhisme aan. Veel daarvan zijn tevens shinto-praktikanten. De twee religies zijn op de raakvlakken inmiddels zodanig op elkaar aangepast en afgestemd, dat er geen tegenstrijdigheden meer zijn.

De scheiding tussen de twee is zelfs zo vervaagd, dat vele Shinto-kami als boddhisattva zijn terug te vinden in het Japanse boeddhisme en vice versa. Een vreedzaam samengaan van twee bijzondere geloofsvormen.

 

Oxalis.

© 2015, foto's: Office.microsoft.com, Pixabay.com, Wikimedia Commons.

 

96314235c748b2c5dea2fc833a7daab7_medium.Voor meer artikelen van deze schrijfster, zie bijvoorbeeld:

Het-Hiernamaals-volgens-de-Oude-Chinezen

Het-Hiernamaals-volgens-het-Boeddhisme

Feng-shui-1-leven-in-harmonie-met-de-omgeving

Feng-shui-2-voor-in-huis

Feng-shui-3-voor-in-de-tuin

Of lees verder op:

https://tallsay.com/oxalis of via

https://oxalisnatuurlijkewegen.wordpress.com/

 

25/02/2016 10:38

Reacties (3) 

1
25/02/2016 10:53
Mooi artikel. Interessante combinatie van de eigen oude religie en het 'nieuwe', van het vasteland afkomstige Boeddhisme.
1
25/02/2016 10:51
Mooi, dit inkijkje in een voor mij onbekende religie.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert