Fytotherapie en de verschillende kruidengeneesmiddelen

Door Oxalis gepubliceerd in Natuurlijke geneeswijzen

d0fbb564c4b65f490494a677f3eaacb8_medium.Hoewel aan de basis van de moderne (reguliere) geneeskunde, onderscheidt fytotherapie of kruidengeneeskunde zich er principieel van door onder andere te werken vanuit een holistische zienswijze en met uitsluitend natuurlijke, plantaardige middelen, die lichaam en geest ondersteunen en zo min mogelijk kans geven op bijwerkingen of andere vervelende verschijnselen.

Wat is de holistische zienswijze?

In de fytotherapie of kruidengeneeskunde wordt de mens gezien als één geheel, waarbij alle lichaamsprocessen evenals de gedachtewereld van de patiënt onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden. Dit noemt men een holistische zienswijze. Bij de zieke mens wordt dan ook altijd naar het totale functioneren van lichaam en geest gekeken en niet alleen maar naar de symptomen van de kwaal. De mens is immers een ondeelbaar wezen; indien er ergens een verstoring optreedt, dan functioneert niet alleen die plek, maar ook het geheel niet meer. Deze holistische benadering is kenmerkend voor zowel de fytotherapie als voor veel andere natuurlijke geneeswijzen en staat haaks op de reguliere geneeskunde, waarbij vooral en vaak uitsluitend de ziekteverschijnselen van een patiënt worden behandeld zonder te kijken naar de gehele mens 'achter de symptomen'.

Fytotherapie en het ontstaan van lichamelijke klachten

5f5b599bb0a7d853f71450197cceae76_medium.Het gezonde evenwicht van het menselijk lichaam kan verstoord raken door veel verschillende oorzaken. Zo kunnen verkeerde voeding, roken, een slechte nachtrust, weinig beweging, overmatig alcohol- of drugsgebruik, zorgen, stress en invloeden van buitenaf (onder andere milieuverontreiniging) de gezondheid behoorlijk ondermijnen. 

Een verstoring in het evenwicht van het lichaam treedt meestal het eerste naar buiten als een probleem in de stofwisseling. De lever en de nieren zullen vaak het eerste ontregeld raken en hun afvalstoffen kunnen zich ophopen met alle gevolgen van dien. Ziekten, zoals bijvoorbeeld jicht, psoriasis, reuma, hart- en vaatziekten, hoge bloeddruk, eczeem en andere vormen van huidaandoeningen, kunnen hier het gevolg van zijn.

Fytotherapie of kruidengeneeskunde besteedt veel aandacht aan de stofwisseling in het algemeen en aan de functies van lever en nieren in het bijzonder. Het belangrijkste effect van fytotherapeutische preparaten is dan ook het bevorderen van de uitscheiding (draineren) van de afval- en gifstoffen uit het menselijk lichaam. De eliminatie of afscheiding van deze afvalstoffen zorgt er vaak al voor dat het evenwicht in het organisme wordt hersteld.

Fytotherapie: planten en kruiden verzamelen

In vroeger tijden werden de kruiden vaak nog door de behandelaars zelf verzameld en bereid, maar tegenwoordig komt dat nog maar weinig voor. Een aantal fabrikanten van fytotherapeutische geneesmiddelen heeft eigen kruidentuinen om een groot deel van de planten vervolgens in de eigen fabriek en vaak al binnen een half uur te verwerken. Sommige kruiden zijn eenvoudig en in grote hoeveelheden te vinden (bijvoorbeeld brandnetels), andere worden speciaal aangeplant en biologisch geteeld in een schone, natuurlijke omgeving.

741ba2b8468372b4d79971dd42e5a85a_medium.Links: brandnetels (Urtica).

De planten en kruiden, die door fabrikanten worden verwerkt in kruidengeneesmiddelen, worden vooraf uitgebreid in laboratoria gecontroleerd op kwaliteit en op (milieu-) verontreiniging. Als je zelf, gewapend met een goede basiskennis, kruiden wilt verzamelen, zijn dergelijke controles vaak niet mogelijk. Wel kan gevoeglijk worden aangenomen, dat kruiden in de nabijheid van kern- of elektriciteitscentrales, vuilverbrandingsinstallaties, stortplaatsen, zware industrie, intensief bewerkte landbouwgronden (gebruik van kunstmest, pesticiden e.d.), openbare wegen, sloten en plassen zeer waarschijnlijk vervuild zijn.

Fytotherapie: planten en kruiden bewaren

5ce99be82e544464e01179f45193ea69_medium.Om de kruiden te beschermen tegen schimmels en andere aantastingen, worden ze uitsluitend verzameld als ze niet nat of vochtig zijn. Vervolgens worden de kruiden in een (matig) verwarmde ruimte gedroogd; dit drogen wordt expliciet niet in zonlicht gedaan, omdat hierdoor een deel van de werkzame stoffen verloren gaat. Planten en kruiden kun je zelf op vloeipapier drogen (wel regelmatig omdraaien!), maar je kunt ze ook in bosjes samenbinden en ondersteboven ophangen in een droge schuur, bijkeuken of zolder.

Wortels dienen voor het drogen eerst goed te worden schoongewassen en te worden ontdaan van vuil en slechte stukken. Daarna worden ze veelal in kleine stukjes gesneden, waardoor de droogtijd minder lang is en de kans op schimmelvorming tot een minimum blijft beperkt.

Na het drogen kunnen de planten en kruiden in goed sluitende (glazen) potten worden opgeborgen. Om kwaliteitsverlies door inwerking van (zon- of dag-) licht te voorkomen, wordt het liefst bruin- of groengekleurd glas gebruikt. In principe kunnen de gedroogde planten en kruiden beter niet langer dan één jaar worden bewaard, omdat de werkzaamheid ervan dan te veel zal teruglopen.

Fytotherapeutische preparaten / kruidengeneesmiddelen

0c813cebcfed9dd3e44a14ab9c646e63_medium.Kruidengeneesmiddelen zijn in diverse vormen te vinden, bijvoorbeeld als (oer-) tinctuur (in druppelvorm of als spray), poeders, capsules en tabletten. (Oer-) tincturen kunnen – afhankelijk van de planten of kruiden waarvan zij zijn bereid – voor inwendig of alleen voor uitwendig gebruik geschikt zijn.

(Oer-) tinctuur

Voor de bereiding van een basis- of oertinctuur worden uitsluitend verse planten of kruiden gebruikt, omdat men heeft vastgesteld dat de geneeskracht daarvan vele malen sterker is dan van gedroogde kruiden. Ook wordt in de fytotherapie de plant vrijwel altijd in zijn geheel verwerkt (en niet alleen maar een deel, zoals het blad, de bloem of de wortel). Hierdoor blijft de hoogst mogelijke kwaliteit behouden en gaan er zo min mogelijk werkzame bestanddelen verloren.

927e5090fd81ae311cfa2cd6fd5644d2_medium.De planten worden schoongemaakt en daarna, om enzymatische ontleding zoveel mogelijk te voorkomen, in een alcoholmengsel fijngehakt of vermalen.

Links: St.-Janskruid of Hertshooi (Hypericum).

De plantendelen worden nu gedurende 2-3 werken in de alcoholvloeistof in hermetisch gesloten stalen vaten uitgetrokken; dit proces wordt ook wel macereren genoemd. Vervolgens wordt de vloeistof afgegoten en de rest van de plantendelen uitgeperst. De vloeistof en het 'perssap' worden weer samengevoegd en gefiltreerd. Het resultaat wordt vaak al de oertinctuur – herkenbaar aan het symbool Ø – of moederloog (mt) genoemd. Deze oertinctuur van fytotherapeutisch verwerkte planten en kruiden wordt meestal niet meer of slechts in geringe mate verder verdund (in de homeopathie wordt wel in diverse stappen verdund).

Kruidenthee van gedroogde kruiden

Gedroogde kruiden worden ook wel aangeboden als kruidenthee en hebben dan meestal een milde werking. Theeaftreksels of infusen kunnen over het algemeen zelf eenvoudig worden bereidt: neem 1 grote theelepel (ongeveer 4 gram) gedroogde kruiden op een kwart liter heet water, laat de thee 10 minuten trekken, giet de thee door een zeef en druk de achtergebleven kruiden zoveel mogelijk uit. Vervolgens kan de thee gedoseerd (bijvoorbeeld 3x daags) worden opgedronken.

309fce32dfe6e9cfd7526ed6311ca5f1_medium.

Kamille (Matricaria chamomilla).

Kruidenthee-aftreksels kunnen overigens op een paar manieren worden bereid:

  • Als maceraat, waarbij de kruiden geruime tijd in koud water worden gezet om een aftreksel ervan te verkrijgen.
  • Als infuus, waarbij de kruiden met heet water worden overgoten en een korte tijd uittrekken (zoals hierboven).
  • Als decoct, waarbij de kruiden enige tijd met het water worden meegekookt.

Kruidentabletten 8f4c3a451f93b3ba08abfe9e3d962da8_medium.

Bij het prepareren van tabletten worden de planten of kruiden eerst zeer fijn vermalen. Daarna worden er tabletten van geperst. Soms wordt daarbij ook een natuurlijk bindmiddel of conserveringsmiddel gebruikt. Kruidentabletten kunnen, als zij koel en droog worden bewaard, gedurende een lange periode zonder kwaliteitsverlies worden bewaard.

Zijn fytotherapeutica altijd beter?

Nee, niet voor iedereen en niet in elke situatie. Dat geldt in feite voor elk geneesmiddel en elke therapievorm, of dat nu de reguliere medische en farmaceutische zorg of de alternatieve betreft. Je kunt nu eenmaal allergisch zijn voor een bepaalde plant of kruid en bij sommige acute klachten (bijvoorbeeld een blindedarmontsteking) helpen kruidendrankjes of –tabletten nu eenmaal niet. Maar vooral bij chronische problemen kunnen natuurlijke geneesmiddelen wel degelijk een schot in de roos zijn, zeker wanneer de middelen gedurende een langere tijd dienen te worden gebruikt. En dat geldt voor mens en dier.

We moeten echter wel blijven kijken naar het gehele (holistische) plaatje; alleen een kruidenpilletje slikken voor een bepaald pijntje, zonder te kijken naar het geheel van andere lichamelijke en/of geestelijke klachten, leefstijl en eetgewoonten, zal veelal niet werken. Net zomin overigens als dat bij reguliere farmaceutica het geval is.

 

Oxalis.

© 2015, foto's: Office.microsoft.com, Wikimedia Commons.

 

Voor meer artikelen van deze schrijfster, zie bijvoorbeeld:

Alfred-Vogel-en-fytotherapie-(kruidengeneeskunde)

Fytotherapie-een-bijzondere-vorm-gemmotherapie

Arnica-montana-eerste-hulp-bij-ongelukken-van-de-natuur

Calendula-officinales-het-jodium-van-de-natuur

Echinacea-purpurea-het-antibioticum-van-de-natuur

Of lees verder op:

https://tallsay.com/oxalis of via

https://oxalisnatuurlijkewegen.wordpress.com/

 

19/02/2016 07:46

Reacties (3) 

1
15/07/2017 06:21
Goed artikel.
1
19/02/2016 08:32
Leuk artikel, weer wat bijgeleerd.
1
19/02/2016 08:29
Interessant en duidelijk artikel.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert