Mythen uit de Stille Oceaan – De Oorsprong van Vuur

Door ZiaRia gepubliceerd in Mythen sagen en legenden

130ec3defc9e757c6836793f1aec93e0_medium.Vuur is voor de mens altijd één van de essentiële zaken geweest om te kunnen overleven. Vuur was nodig voor de broodnodige warmte in koude tijden, maar ook bijzonder nuttig bij het bereiden van voedsel. Gekookt, geroosterd of gegaard vlees was voor de mens bijvoorbeeld niet alleen beter verteerbaar, maar het bleek door de bereidingswijze vaak ook langer houdbaar te zijn.

Veel culturen kennen wel een eigen mythe over de oorsprong van vuur en dan vooral hoe de mens het ter  beschikking kreeg. Volgens sommige mythen zou het een geschenk van de goden zijn geweest, maar andere vertellen juist hoe de mens het (van de goden) zou hebben gestolen. Dat laatste kwam meestal voort uit de (menselijke) gedachte, dat de goden zoiets magisch en machtigs als vuur nooit uit zichzelf zouden hebben weggegeven. Hoe de mens er in geslaagd was de goden te slim af te zijn en het vuur te bemachtigen, vormt het thema van veel verschillende mythen en legenden van over de gehele wereld. Deze keer enkele versies uit de Stille Oceaan.

Goga en de legende van de Slangenstaart

Papoea-Nieuw Guinea

Papoea-Nieuw-Guinea is sinds 1975 een onafhankelijke staat, die is gelegen op de oostelijke helft van het eiland Nieuw-Guinea, ten noorden van Australië. Het land word gerekend tot de regio van Melanesië. Het Massimvolk, één van de vele verschillende stammen van het land, kent een eigen versie van hoe de mens vuur zou hebben verworven.

116f9c9213f098aa8a18f463526b21a9_medium.Volgens de oude legende was er in het begin een oerwezen, dat alles – de hele wereld – geschapen zou hebben. Dit oerwezen manifesteerde zich meestal in de vorm van een oude vrouw en heette Goga.

Goga was de godin van zowel regen als vuur. Dat vuur oefende een grote aantrekkingskracht uit op de eerste mensen. Uiteindelijk was één van hen zo brutaal om wat van het vuur uit het eeuwig jonge lichaam van Goga te stelen. Goga was furieus en achtervolgde de dief. Zij wekte een grote regenbui op en probeerde het brandende stuk hout met een ware zondvloed van regen te blussen. In zijn angst voor de woedende godin liet de dief het vuur vallen bij een boom, die daarop in brand vloog.

2e03ac89cdd10b5e54aa05555634376f_medium.Goga's regen stroomde en stroomde maar. Al snel werd de wereld overspoeld. De brandende boom doofde, maar in de boom bevond zich een slang. De staart van de slang had vlam gevat en gloeide als een kooltje.

Toen de regens stopten en de zondvloed  tot een einde kwam, bleef de staart van de slang smeulen. De slang werd vervolgens gevonden door de mensen. De slangenstaart werd daarop gebruikt om het eerste vuur op aarde te maken.

Melanesië

1076e7aa3e334a29dbccef6ccc01e4a3_medium.In andere delen van Melanesië kende men een vuurmythe met een andere strekking.  Goga's vuur werd daarin namelijk door de dieren gestolen en niet door de mensen.

De eerste mensen kenden geen vuur en aten al hun voedsel rauw of lieten het drogen of garen in de zon. Echter, op een dag kwam er rook uit de zee. De mensen wilden graag weten wat er aan de hand was. Zij stuurden achtereenvolgens een slang, een buideldas, een vogel en een kangoeroe op pad. Geen van hen wist echter het mysterie van de rook op te lossen. Tenslotte mocht een hond het nog een keer proberen. De hond ontdekte, dat er een eiland in de zee lag. Op dit eiland leefde een oude vrouw  en zij kookte haar eten boven een vuur. De oude vrouw was de godin Goga, die het vuur voor zichzelf wilde houden, omdat zij de mensen niet vertrouwde met een zo machtig wapen. Maar de hond wist een brandende stok weg te graaien toen Goga even niet oplette. Hij zwom er mee terug en vanaf die tijd hadden de mensen de beschikking over vuur.

Letao, de vuurschenker

Marshalleilanden

45811df0a899f0e50ab3dfe5ea238e20_medium.De naam Letao komt keer op keer terug in de mythen en legenden van de Marshalleilanden. De Republiek der Marshalleilanden, zoals de sinds 1986 onafhankelijke eilandengroep officieel heet, ligt in de Stille Oceaan ten noordoosten van Papoea-Nieuw Guinea en wordt gerekend tot de regio Micronesië. De archipel bestaat uit ongeveer 20 atollen en 1.100 eilanden.

De twee goddelijke plaaggeesten, aan wie veel menselijke eigenschappen werden toegedicht en over wie vele mythen werden verteld, waren Letao en zijn broer en kompaan Jemeliwut. Beiden waren directe nakomelingen van de god Lowa, die de wereld had geschapen. Lowa had namelijk een zoon, genaamd Wullep. Volgens de legende werden Letao en Jemeliwut 'geboren' uit een grote puist op het been van Wullep. Volgens andere bronnen 'sprongen' zij uit zijn voorhoofd (een beetje vergelijkbaar met de 'geboorte' van Pallas Athene uit het hoofd van Zeus). De broers hadden echter ook een moeder, Lijebake of de Grote Moeder Schildpad, van wie zij hun magische/goddelijke krachten ontvingen. Lijebake gaf haar favoriete zoon Letao meer magie en meer krachten, maar vergat om hem wijs, meelevend en vriendelijk te maken. Letao gebruikte zijn macht, waarmee hij over leven en dood kon beslissen, vaak willekeurig en wreed. Samen met zijn broer reisde hij van eiland naar eiland en haalde allerlei streken uit, die meestal pesterig tot zelfs kwaadaardig, maar soms ook onverwachts behulpzaam waren.

079207624cac06c751c5ad39c757e372_medium.Op een dag liepen de twee broers op het eiland Likiep. Ze hadden honger en wilden gaan vissen, maar ze hadden geen visgerei bij zich. Een aantal mannen uit een naburig dorp was aan het vissen op de rotsen. Maar op Letao's vraag of hij een hengel van de man mocht lenen, kreeg hij nul op het rekest. Ook de andere mannen weigerden visgerei aan de twee vreemdelingen uit te lenen of hun stek af te staan. "Ook goed", zei Letao, "dan kunnen jullie wat mij betreft voorgoed op de rotsen blijven staan". Hij veranderde de mannen in bomen, de soort die altijd groeit in ondiep water tussen de rotsen. Het duurde lang voordat Letao spijt kreeg en de mannen naar huis liet gaan.

63ade9de1b93d8a9aa61c4772e8e31de_medium.Toen de broers verder langs de kust van het eiland liepen, zagen zij een aantal jongens, die aan het vissen waren. Beet hadden ze echter niet. "Leen me je hengel", zei Letao en één van de jongens gaf hem onmiddellijk zijn hengel. Letao was zo tevreden over het geschonken vertrouwen, dat hij de jongens een geschenk wilde geven. Letao begon te vissen. Hij sloeg al gauw de ene na de andere vis aan de haak. Toen Letao genoeg vis had gevangen voor het hele dorp, liet hij de jongens zien hoe je vuur kon maken om de vis te roosteren of te garen. Voor die tijd hadden de mensen namelijk geen vuur en aten zij hun voedsel rauw. Letao stapelde een aantal stenen op elkaar en creëerde een 'um' (een soort oven). Hij maakte vuur en verhitte de stenen. De vis verpakte hij dikke groene bladeren en legde de pakketjes toen in de um. Toen de vis gaar was liet Letao de jongens proeven. Zo'n hemels gerecht hadden zij nog nooit gegeten!

614b5558ad3b3352a5f8d2c0e1e6c85d_medium.De jongen, die zijn hengel had uitgeleend gaf hij een mandje met enkele gloeiende (houts-)kooltjes erin. "Nu heb je thuis ook vuur en kan je iedereen laten zien hoe je eten moet koken", zei Letao. De jongen liep naar huis en bracht de gloeiende kooltjes in de hut van zijn ouders. Ineens vatte de mand vlam. Geschrokken liet de jongen de mand vallen, waarna de hele hut in brand vloog! Huilend keerde de jongen naar Letao terug. "Alles is verbrand! Waarom heb je me die gevaarlijke kooltjes gegeven?" Maar Letao ontkende en zei de jongen naar zijn ouders hut terug te keren. De jongen liep weer naar huis. Vol ongeloof zag hij dat er niets was gebeurd: de hut stond er nog, de gloeiende kooltjes lagen in de mand. Nooit begreep hij waarom Letao hem zo had laten schrikken, maar 'de magie' van het vuur deelde hij snel met zijn dorpsgenoten. En daarom waren de mensen van het eiland Likiep de eersten, die wisten hoe zij vuur moesten maken en hoe zij hun voedsel konden koken of roosteren.

 

Verteld door:

© ZiaRia.

(2016) Foto's: Office.microsoft.com, Pixabay.com, Wikimedia Commons.

 

557eca64fba5fbe75330d31919f7a363_medium.Kijk voor andere artikelen, verhalen of sprookjes eventueel ook op:

Indonesische-mythologie-Dewi-Sri-de-rijstmoeder

Japanse-mythologie-Benten-godin-van-kunst-en-welvaart

Mythisch-scheppingsverhaal-de-Gebroken-Hemel

Mythisch-scheppingsverhaal-de-Reuzenoester

Mythisch-scheppingsverhaal-het-Sneeuwklokje

Of lees verder op:

https://tallsay.com/ziaria of

https://ziariasblog.wordpress.com/

 

05/02/2016 22:29

Reacties (3) 

1
06/02/2016 10:46
Mooi, deze kende ik nog niet.
1
05/02/2016 23:02
Mooie verhalen!
1
05/02/2016 23:01
Leuk, deze oude verhalen van de andere kant van de wereld.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert