Dieren en fytotherapie (kruidenleer)

Door Oxalis gepubliceerd in Dieren en natuur

d708aa9a6de12488d67d755291523216_medium.Het gebruik van geneeskrachtige kruiden, of fytotherapie zoals het officieel wordt genoemd, behoort tot de oudste geneeswijzen, die de mens tijdens zijn ontstaan op aarde heeft toegepast. En dat is niet zo gek: niets is natuurlijker dan het gebruik van de helende krachten van de kruiden en planten om ons heen om van kwalen en aandoeningen af te komen. Dieren in het wild, die ziek of gewond zijn geraakt, hebben bijvoorbeeld nog steeds het ongelooflijk sterke  instinct de juiste planten en kruiden te vinden en te eten, die hen helpen bij hun genezing. Helaas is dat vermogen – op enkele natuurvolkeren na – bij onze soort, de mens, zo goed als verloren geraakt. Raadpleeg daarom altijd een ter zake kundig therapeut (fytotherapeut, herbalist), wanneer je met deze natuurlijk geneeswijze aan de slag wilt.

Geneeskrachtige kruiden en farmacie

Geneeskrachtige kruiden zijn eeuwenlang, tot eind 19e eeuw, in de geneeskunde gebruikt. Bij het ontstaan van de farmaceutische industrie veranderde dat. Farmaceutische geneesmiddelen stammen nog vaak af van (geïsoleerde) extracten van kruiden of planten, of – tegenwoordig helaas gebruikelijker – zijn synthetisch vervaardigde afgeleiden van plantaardige substanties.

1bab203555ecfd85099b029686049004_medium.Twee geneesmiddelen, die nog een duidelijke plantaardige basis hebben en die nog volop worden gebruikt, zijn echter aspirine (pijnstiller en ontstekingsremmer, gemaakt met stoffen uit de bast van de wilg) en digitalis (versterkt de knijpkracht van het hart en vertraagt het hartritme, gemaakt uit blad en stelen van vingerhoedskruid).

Echter, geïsoleerde extracten en synthetische bestanddelen zijn over het algemeen minder effectief en  veroorzaken meer bijwerkingen dan de oorspronkelijke kruiden en planten.

Behandeling van dieren met geneeskrachtige kruiden

Geneeskrachtige kruiden zijn vooral effectief in geval van chronische problemen bij een dier. (Voor het gemak heb ik mij hierbij beperkt tot de oraal in te nemen middelen en daarbij fytotherapeutische zalven en kompressen voor nu buiten beschouwing gelaten.)

1cee48ec327ad212b6f5c83941eff05d_medium.Bijvoorbeeld: een infusie van brandnetels kan kracht geven aan een dier met bloedarmoede, een infusie van Oost-Indische kers werkt versterkend bij longproblemen en longontsteking, een infusie van paardenbloem kan onder andere leverklachten verlichten en haargroei op kale plekken bevorderen, de combinatie van glidkruid met valeriaan werkt bijzonder goed bij hyperactief gedrag, de combinatie van duizendblad en klis helpt weer bij het verlichten van de klachten bij artritis.

Kant en klare fytotherapiemiddelen

Middelen van geneeskrachtige kruiden oftewel fytotherapeutische geneesmiddelen zijn tegenwoordig goed verkrijgbaar bij (natuur-) drogisterijen, apotheken, gezondheidswinkels en via het internet. Als je niet weet welke middelen je nodig hebt, kun je echter het beste advies inwinnen bij een deskundige fytotherapeut(e) of herbalist(e). Daarnaast kun je tegenwoordig ook op het internet veel informatie over fytotherapie en de te behandelen kwalen (met geneesmiddelkeuze) vinden. Fytotherapeutische geneesmiddelen bestaan meestal uit (kleine) pillen, tincturen (tonicums) of lotions. Je hebt over het algemeen steeds maar een paar tabletten of een paar druppels per keer nodig, zodat je zeker met tincturen en lotions lang kunt doen.

Eventueel zelf verzamelen en/of bereiden van kruidenmiddelen

68d9af563d705f3f00a10455818ef372_medium.Echter, als je zelf ruim voldoende kennis van en inzicht in de kruidenleer hebt en weet welk kruid of welke kruiden je voor je zieke dier nodig hebt, kun je deze eventueel zelf in de natuur verzamelen. Van belang is uiteraard dat de kruiden niet zijn behandeld met pesticiden of bestrooid met kunstmest. Idealiter worden de vers geplukte kruiden nog dezelfde dag verwerkt of gedroogd in een goed geventileerde kamer (leg de kruiden ruim naast elkaar; hou ze niet in bosjes opeen gebonden, want hierin kunnen schimmels ontstaan). Gedroogde kruiden kun je (het best in vacuüm gesloten doosjes) tot wel 12 maanden goed houden.

Van gedroogde kruiden kun je enkele simpele kruidenmiddelen zelf bereiden. Dit is vooral handig, wanneer het te gebruiken kruid niet beschikbaar is als kant en klaar tablet, tinctuur of lotion. Het zelf bereiden van een kruidenmiddel verloopt meestal via een infusie (aftreksel) of een decoctie (afkooksel).

  • Bereiden van een infusie (aftreksel)
    2f85ac082cefb23b976d88d2d4e8f6f6_medium.Bij een infusie worden gedroogde (en fijngesneden) bladeren van kruiden of planten gebruikt. Hiervan maak je een soort kruidenthee. Gebruik daarvoor ongeveer één theelepel van het gedroogde kruid (of kruiden) van je keuze. Doe dit in een kom en giet er 250 milliliter kokend water over. Laat dit brouwsel ongeveer 20 minuten staan/trekken. Giet het mengsel of de infusie door een zeefje en laat het vocht volledig afkoelen. De infusie is nu klaar voor gebruik.
    Een goed gekoelde infusie zal een aantal dagen werken. Fytotherapeuten en herbalisten zullen echter aanraden om om de andere dag een nieuwe infusie te bereiden.
    Standaardgebruik bij een acute ziekte: voeg tweemaal per dag 10 milliliter (ongeveer twee theelepels) van de infusie aan het eten van het dier toe en doe dit gedurende één week.
    Standaardgebruik bij een chronische ziekte: geef dezelfde dosis op dezelfde manier aan het dier, maar herhaal dit gedurende acht weken.
  • Bereiden van een decoctie (afkooksel)
    fa6cd8614213443350fa85b456431ac2_medium.Geneeskrachtige kruiden, die bestaan uit wortels, takken, bast of ander hard materiaal kunnen niet worden gebruikt in een infusie. Hiervan wordt dan een decoctie gemaakt. Gebruik hiervoor ongeveer drie theelepels van de gedroogde, gesneden of vermalen kruiden per 300 milliliter water. Voeg kruiden en water in een pan en zet deze op het vuur. Laat het mengsel gedurende 20 minuten zachtjes koken. Giet de decoctie of het mengsel vervolgens door een zeef en laat het geheel afkoelen. De toepassing van een decoctie is dezelfde als die bij een infusie (zie hierboven).

Kruidenleer in de praktijk bij dieren

Voordelen van kruidenmiddelen

Kruidenmiddelen geven vrijwel nooit bijwerkingen en kunnen daardoor –  in de juiste dosis – veilig worden gebruikt, ook gedurende een langere termijn.

cfda52122651f969151d73038a429cf6_medium.Van kruidenmiddelen hoeft (meestal enkele malen per dag) steeds maar een kleine hoeveelheid te worden gebruikt. Dit maakt het innemen ervan door dieren, eventueel in of op een stukje brood, fruit, kaas, vlees of vis, over het algemeen gemakkelijk.

Omdat er bij zelfgemaakte infusies of decocties geen alcohol (als conserveermiddel) wordt toegevoegd, zal het innemen ervan bij de meeste dieren geen probleem geven.  Bovendien is het zelf bereiden van een infusie of decoctie goedkoop.

Nadelen van kruidenmiddelen

d94c335ba6201d91be6e9abc96f701a4_medium. Om de juiste kruidenmiddelen voor het zieke dier te vinden, is niet altijd een gemakkelijke opgave. Hiervoor zal in de meeste gevallen de kennis bij het baasje ontbreken, waardoor een deskundig advies bij een fytotherapeut(e) of herbalist(e) dient te worden ingewonnen. Hieraan is uiteraard een prijskaartje verbonden.

Bij geneeskrachtige kruiden is het heel belangrijk de juiste dosis te geven, niet te weinig (dan helpt het niet), maar zeker niet te veel. Een aantal geneeskrachtige kruiden heeft namelijk een licht giftige werking en een overdosis daarvan zou het dier kunnen schaden.

Daarnaast is het heel belangrijk goed te weten voor welk dier een kruidenmiddel is bestemd; wat bijvoorbeeld uitstekend werkt bij een hond, koe, schaap of konijn kan averechts uitwerken bij een kat, paard, geit  of cavia en vice versa.

 

Oxalis.

© 2015, foto's: Office.microsoft.com, Pixabay.com, Wikimedia Commons.

 

Voor meer artikelen van deze schrijfster, zie bijvoorbeeld ook:

df12b47d9f70c890dee3e1390a70d11f_medium. Fytotherapie-korte-geschiedenis-van-de-kruidengeneeskunde-in-europa

Fytotherapie-kruiden-als-basis-voor-de-geneeskunde

Fytotherapie-en-de-verschillende-kruidengeneesmiddelen

Dieren-en-aromatherapie

Dieren-en-bloesemremedies

Of lees verder op:

https://tallsay.com/oxalis of via

https://oxalisnatuurlijkewegen.wordpress.com/

 

05/02/2016 06:44

Reacties (2) 

1
05/02/2016 07:53
Mooi artikel. Ben helemaal voor de kruidengeneeskunde, maar het vergt een gedegen kennis van planten èn ziekten. Voor een leek lijkt het me niet eenvoudig gelijk het goede middel te kiezen.
1
05/02/2016 07:50
De natuur als apotheek voor mens en dier, prima!
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert