Zij die vielen - een artikel over de doden in de ruimtevaart

Door Edwin Bruinooge gepubliceerd in Weird Science

Lees hier een herdenkingsartikel voor die astronauten en kosmonauten die het ultieme offer brachten in de menselijke ontdekkingsreis van de ruimte.

 

Zij die vielen

78757e88e159e319f9284e6f22b021fb_medium.

De mens als pionier

Zolang ik me kan herinneren heb ik ontzag en respect voor echte pioniers. En als klein kind voelde ik ook een gepaste afgunst. Wat moest dat toch geweldig zijn, als eerste mens op de Mount Everest staan, als eerste mens afdalen in de Marianen-trog of als eerste mens sneller vliegen dan het geluid. Of een ontdekking doen waar ze over honderd jaar nog steeds over zouden spreken. Toen ik opgroeide was er één menselijke activiteit waar pionieren en ontdekken naadloos samenvielen: bemande ruimtevaart. De landing op de Maan door Armstrong en Aldrin van de Apollo 11-missie heb ik niet bewust meegemaakt. Mijn interesse kwam pas bij de Apollo 14-missie, toen ik astronauten rond zag rijden in dat mooie ruimteautootje op de Maan. Ik begon me in ruimtevaart te verdiepen, ook omdat tegelijkertijd Star Trek op de buis kwam. Ik kreeg een beeld van een interessante toekomst waar iedereen in harmonie samen leek te kunnen leven. Een toekomst waar elke dag nieuwe ontdekkingen beloofde.

5fb030111a8976331bcdd34e5ed9a400_medium.

Gaandeweg werd me wel duidelijk dat ruimtereizen niet alleen puur avontuurlijk pionieren was, maar vooral levensgevaarlijk. Er kan veel misgaan, bij de lancering, de terugkeer in de atmosfeer of door slecht werkende apparatuur. Je zit in een minuscuul bolletje lucht dat zich een weg baant in de meest levensvijandige omgeving denkbaar. Gaat het mis, dan sta je er in principe alleen voor.

De afgelopen week stond in het teken van twee herdenkingen. Herdenkeningen aan rampen met ruimtevaart, stilstaan bij hen die vielen voor de menselijke vooruitgang, de wil om grenzen te verleggen en te verkennen, iets dat onze menselijke soort typeert als geen andere activiteit. In totaal zijn er tot op de dag van vandaag 21 mensen gestorven. Over deze pioniers gaat dit stuk. Hun verhalen verdienen het om verteld en bekend te blijven.

8e74264984119a9cac8b5d7f3fe2eae6_medium.

Joeri Gagarin, eerste mens in de ruimte

Een korte geschiedenis

Ooit heeft een stokoude man in de trein mij de ogen geopend. Ik was nog jong en hij vertelde me wat een voorrecht het was om in de 20ste Eeuw te mogen leven. Toen hij bijna kleuter was, vlogen de gebroeders Wright met het eerste gemotoriseerde vliegtuig. Tijdens zijn leven, vlak na zijn pensioen, stonden de eerste mensen op de Maan. Hij had gelijk; de 20ste Eeuw is een eeuw geweest van de grote ontdekkingen en van het verleggen van millennia-oude grenzen, op zoveel gebieden.
Toen op 4 oktober 1957 het 'bliep-bliep'-geluid van de Sovjet-satelliet Spoetnik 1 vanuit een baan rond de Aarde te horen was, betekende dit het begin van de ruimtevaart. Tegenwoordig zweven duizenden kunstmatige satellieten rond onze planeet en is hun invloed op ons leven op de grond niet meer weg te denken.  Op 12 april 1961 vloog Joeri Gagarin als eerste mens in de ruimte, in een baan om de Aarde. Op 21 juli 1969 zetten Neil Armstrong en Edwin 'Buzz' Aldrin als eerste mensen voet op de Maan, toch zo'n slordige 350.000 kilometer van onze thuiswereld. In de acht jaar daartussen zijn vele grenzen verlegd. Aleksej Leonov was de eerste mens die een ruimtewandeling maakte, buiten zijn ruimtevaartuig. Valentina Teresjkova was de eerste vrouw in de ruimte. Apollo 8 vloog als eerste bemande vaartuig rond de Maan en maakte de iconische foto van een aardopkomst. 

185f4e126a1d8d413b1b7e6a9b321fd7_medium.

En ook na de landing op de Maan bleven we grenzen verleggen. De Sovjets slaagden erin om als eersten een onbemande landing te maken op Mercurius en Venus; de Amerikanen gaven de wereld in 1976 de eerste foto's van het oppervlak van Mars. Inmiddels hebben wij ruimtevaartuigen die op het punt staan ons zonnestelsel te verlaten, zijn bijna alle grote planeten en hemellichamen bezocht en in kaart gebracht en konden we zelfs na een aanvliegroute van tien jaar landen op een brok gesteente dat zo klein is, met een zo lage zwaartekracht, dat een mens er slechts het gewicht van een suikerklontje zou hebben.
Het is niet zonder slag of stoot gegaan. Eenentwintig mensen lieten het leven tijdens hun pioniersactiviteiten. Hier volgen ze, chronologisch.

 

6c6f84bd4490d26515135c1062713c5c_medium.

27 januari 1967 - Apollo 1

Virgil "Gus" GrissomEdward White II en Roger Chaffee waren de eerste ruimtepioniers die het leven lieten. Grissom was een veteraan, na honderd missies tijdens de Korea-oorlog en na vluchten met de ruimtevaartuigen Mercury 4 en Gemini 3. Voor Roger Chaffee zou het de eerste ruimtevlucht moeten worden. Edward White was de eerste Amerikaan die een ruimtewandeling uitvoerde tijdens de Gemini 4-missie. 
De ramp vond plaats, niet in de ruimte maar op Aarde. Tijdens een van de tests aan boord van de Apollo-capsule sloeg het noodlot toe. Een elekrische fout onder de stoel van Grissom zorgde voor een vonk. De capsule was op dat moment gevuld met bijna 100%  zuurstof. "Brand, ik ruik brand!", klonk om 06.31 uur en 3 seconden een verschrikte stem. Binnen enkele seconden stond de capsule in lichterlaaie. Binnen 30 seconden waren de drie astronauten buiten bewustzijn door de rookontwikkeling. Dertig seconden later was de capsule volledig uitgebrand. Een schok ging door de gehele natie en het Apollo-programma werd 18 maanden stilgelegd, in afwachting van het eindrapport. De conclusies waren hard maar duidelijk. Bij 100% zuurstof zijn ook normale brandresistente materialen uiterst brandbaar. Er waren losse draden van ondeugdelijke kwaliteit gebruikt en de nooduitgang was slechts na 1,5 minuut te openen. De astronauten hadden geen schijn van kans gemaakt. Het ontwerp van de ruimtecapsule moest grondig worden herzien.

 

f0da63fcfcaadae48c906ece0b26d553_medium.

24 april 1967 - Sojoez 1

Het verhaal rond de dood van kosmonaut kolonel Vladimir Komarov is buitengewoon verbijsterend. De Sovjet-Unie is nooit erg scheutig geweest met het geven van informatie; de ware toedracht van het ongeluk van Komarov is nog niet 100 % bekend. De mogelijke toedracht is bekend geworden door reportages in Pravda en het verhaal van ex-KGB agent Venyamin Russayev. Het is verwerkt in het boek Starman  van Jamie Doran and Piers Bizony. De rol van de communistische partijbureaucratie, met name die van partijleider Leonid Breznjev wiens regeerperiode later werd aangeduid als de Grote Stagnatie, was cruciaal. Alles draaide om propaganda en prestige.

Op de vijftigste verjaardag van de Communistische Revolutie moest de Sovjet-Unie een primeur beleven: de eerste koppeling tussen twee ruimtevaartuigen, waar de bemanningen elkaars vaartuig zouden overnemen. Vladimir Komarov zou de nieuwe Sojoez 1 besturen en een paar dagen later zou Sojoez 2 worden gelanceerd voor een rendez-vous. Dit moest en zou gebeuren. 

Echter, Joeri Gagarin, eerste mens in de ruimte en een goede vriend van Komarov, had met een aantal technici al geconstateerd dat Sojoez meer dan 200 ernstige mankementen vertoonde. Wie met dit vaartuig zou vliegen, koos volgens hem voor een wisse dood. De Sovjet-leiding negeerde de kritiek in zijn 10-paginadikke rapport en drukte de lancering door. Vladimir Komarov wist het van tevoren: de kans dat hij dit zou overleven was klein. Waarom ging hij dan toch? Omdat hij wist dat Gagarin, zijn beste vriend, de back-uppiloot was?

De vlucht ging door en eenmaal in een baan om de Aarde begon de ellende. Een van de zonnepanelen wilde zich niet ontvouwen, waardoor het vaartuig te weinig vermogen had. Navigatie-apparatuur werkte slecht, net als de verbinding met de grond. De Sojoez begon te tollen en Komarov kon het probleem niet verhelpen. De thermoregulatie werkte niet goed en de optelsom van alle problemen liet de Sovjets besluiten om Sojoez 2 niet te lanceren.

fdcdc1f071b04454e23936942f7ddc45_medium.

Kolonel Komarov kreeg controle over zijn Sojoez door manoeuvres uit te voeren die in het trainingsprogramma niet behandeld waren. Bij terugkeer in de atmosfeer ging het goed mis. De remparachute werkte naar behoren, maar de hoofdparachute weigerde dienst. Toen de reserveparachute werd uitgeklapt, raakten zijn touwen verstrikt in de remparachute.

In tegenstelling tot de Amerikanen landen de Russen op land. Komarov schijnt gevloekt en getierd te hebben tijdens zijn dodelijke afdaling. De Sojoez 1 boorde zich als een kanonskogel in de grond. Vladimir Komarov was op slag dood.

Komarov werd dan wel geëerd met een staatsbegrafenis vol pracht en praal maar het feit blijft staan dat zijn Sojoez nooit gelanceerd had mogen worden. Dat zijn dood een schandaal van de eerste orde is, staat voor mij als een paal boven water.

 

7d3c78104096eba30fd0b3b57aff396b_medium.bb85d9d11b139a7a309b76c89eff2b87_medium.72ac0151182e70978c14c754bea4b852_medium.

V.l.n.r. Georgi Dobrovolski, Viktor Patsayev, Vladislav Volkov

30 juni 1971 - Sojoez 11

In de jaren na de dood van Komarov werden de problemen met Sojoez opgelost en later zou het zich ontpoppen als een betrouwbaar ruimtevaartuig. Waar de Amerikanen zich concentreerden op hun race naar de Maan, verlegden de Russen hun aandacht naar langdurig verblijf in de ruimte. Inmiddels hadden ze succesvol een ruimtestation om de Aarde gebracht, Saljoet 1. Dit ruimtestation, weer een primeur voor de Sovjet-Unie, was geen lang leven beschoren. Het heeft slechts 175 dagen dienst gedaan. Het was de bedoeling dat twee Sojoez-missies met Saljoet zouden koppelen. De eerste, Sojoez 10, kon geen koppeling tot stand brengen. Maar de bemanning van Sojoez 11 lukte dit wel. Van 6 tot 29 juni verbleven ze in dit ruimtestation, dat uiteindelijk op 11 oktober 1971 in de aardatmosfeer opbrandde.

Van de drie kosmonauten had alleen Vladislav Volkov een eerdere vlucht op zijn palmares staan; hij had eerder gevlogen met de Sojoez 7-missie, die als doel had een ruimtekoppeling uit te voeren met Sojoez 6 en Sojoez 8, waarbij Sojoez 7 de 'passieve' partij was. Een missie die overigens mislukte; zowel Sojoez 6 als 8 konden geen koppeling tot stand brengen. Voor zowel Georgi Dobrovolski en Viktor Patsayev was Sojoez 11 de eerste vlucht. Helaas ook de laatste.

Alles leek tijdens de heenvlucht en het verblijf van 23 dagen aan boord van Saljoet 1 voorspoedig te gaan. Echter, bij het vertrek raakte een drukventiel tussen de landingsmodule en de commandomodule beschadigd. Bij de terugkeer in de atmosfeer lekte hierdoor de lucht weg uit de landingsmodule. Omdat de ruimte in de module zeer beperkt was, droegen de kosmonauten geen beschermende drukpakken. Toen Sojoez 11 eenmaal geland was, ontdekten de technici tot hun grote schrik de lijken van de kosmonauten, gestorven door zuurstofgebrek tijdens de landingsprocedure.

Sindsdien is het design van Sojoez zo aangepast dat kosmonauten tijdens de landing verplicht hun drukpakken aan kunnen houden.

 

039ab65b88c365a570d32cb4ea0919f5_medium.

28 januari 1986 - Spaceshuttle Challenger

Een ramp die ik me nog goed herinner. Na het Apollo-programma en de ontwikkeling van het ruimtestation Skylab, concentreerde NASA zich op de ontwikkeling van een ruimtevaartuig dat meerdere malen dienst kon doen. Uiteindelijk werd dit de Spaceshuttle, vanaf 1981 tot 2011 het werkpaard van NASA. In totaal heeft het Spaceshuttleprogramma 135 missies opgeleverd. Van de acht Spaceshuttles die gebouwd zijn, hebben alleen Atlantis, Challenger, Columbia, Discovery en Endeavour werkelijk dienst gedaan in de ruimte. Enterprise en Pathfinder waren gereserveerd voor testvluchten en Explorer/Independence is een natuurgetrouwe replica.  

De Spaceshuttle werd gelanceerd, gekoppeld aan een grote externe brandstoftank, met twee 'boosters', raketten die in het begin de voornaamste stuwkracht leveren. Deze boosters zijn na twee minuten leeg en worden hergebruikt. De brandstoftank gaat verloren tijdens de lanceringsprocedure en de Spaceshuttle zelf landt als een vliegtuig op een landingsbaan, na afloop van een missie. 

Het moest de 25ste vlucht van een Spaceshuttle worden. De 22ste vlucht was voor ons land een primeur omdat Wubbo Ockels als eerste Nederlander de ruimte betrad. De 25ste vlucht had ook een primeur. Naast bemanningsleden Greg JarvisRonald McNairEllison OnizukaJudith ResnikMichael J. Smith en Dick Scobee ging ook een burger mee. Een vrouwelijke highschool-lerares, Christa McAuliffe. Zij zou vanuit de ruimte twee lessen verzorgen voor vele kinderen op Aarde, waaronder natuurlijk de kinderen op haar school Concord High School in de staat New Hampshire.  In een documentaire die vorige week op tv werd vertoond zien we haar ouders ademloos en trots toekijken hoe Spaceshuttle Challenger begon aan zijn tiende vlucht. Ook zagen we beelden van Concord High School waar de schoolkinderen in de aula stil toekeken. Na 73 seconden voltrok zich de ramp. Het beeld wat de wereld toen zag, staat na al die jaren nog steeds op mijn netvlies geëtst.

3d3b9866c4ba0c89f74251fd674bd82f_medium.

De beelden van de reactie van de kinderen op Concord High School, die langzamerhand doorkregen dat hun lerares nooit meer zou terugkeren, zijn aangrijpend. President Ronald Reagan, die dezelfde avond zijn State of the Union zou uitspreken, stelde die speech uit en sprak in plaats daarvan de geschokte natie toe.

Reagan stelde de Rogers Commission in, waar onder meer de wereldberoemde Nobelprijswinnaar voor Natuurkunde Richard Feynman zitting in had, naast Chuck Yeager, de eerste mens die door de geluidsbarrière vloog, en Neil Armstrong, de eerste mens op de Maan. Het Spaceshuttle-programma werd 32 maanden stilgelegd. De conclusie van de Rogers Commission was overduidelijk.

Een O-ring is een ring van flexibel materiaal die ervoor zorgt dat twee delen van een apparaat luchtdicht of vloeistofdicht blijven. De dag van de lancering was het op Cape Canaveral bitter koud. Een van de O-ringen van de rechterbooster-raket was hier niet tegen bestand. Tijdens de vlucht lekten hete uitlaatgassen uit die booster en 73 seconden na de lancering beschadigden ze de grote brandstoftank die vloeibaar waterstof en vloeibaar zuurstof bevatte. De waterstoftank sloeg lek en beschadigde de zuurstoftank. Zowel waterstof als zuurstof kwamen tegelijkertijd in grote hoeveelheden vrij en ontbrandden door de hete uitlaatgassen. Wat volgde was een bijzonder snelle verbranding, niet in de vorm van een explosie, maar omdat Challenger zich middenin het vuur bevond, werd ze uit elkaar gescheurd. Vanaf een hoogte van 16 kilometer stortten de restanten van Challenger ter aarde.

Twee uitspraken van Ronald Reagan, de eerste in zijn toespraak dezelfde avond en de tweede tijdens een dienst, drie dagen later in het Johnson Space Center, wil ik hier nog vermelden:

  • We will never forget them, nor the last time we saw them, this morning, as they prepared for their journey and waved goodbye and 'slipped the surly bonds of Earth' to 'touch the face of God.'
  • Sometimes, when we reach for the stars, we fall short. But we must pick ourselves up again and press on despite the pain.

 

8d73cf60d4b57dacf4c532dbf880db7c_medium.

1 februari 2003 - Spaceshuttle Columbia

Columbia was de eerste Spaceshuttle en schreef geschiedenis door op 14 april 1981 na een succesvolle vlucht als eerste shuttle in het Spaceshuttle-programma terug te keren op Aarde. Alles wees erop dat ook de 113e Spaceshuttlevlucht, en de 29ste vlucht van Columbia, routinematig zou verlopen. De bemanning aan boord bestond uit gezagvoerder Rick D. Husband, Michael P. Anderson en onderzoekster Kalpana Chawla, die allen al eerder een Spaceshuttlevlucht hadden meegemaakt. Daarnaast zouden William McCoolDavid M. Brown en Laurel B. Clark hun allereerste vlucht maken. Als laatste was er de Israëlische payload specialist Ilan Ramon, een luchtmachtveteraan van de Jom Kipoeroorlog van 1973 en een aantal latere missies.

In eerste instantie zou de Nederlandse astronaut André Kuipers meegaan, omdat er een aantal experimenten van Nederlandse instituten zouden worden uitgevoerd. Dit ging - gelukkig voor hem - niet door.

Columbia zou aankoppelen aan ISS, het internationale ruimtestation, en zou een wetenschappelijk programma afwerken. Lancering, verblijf en terugkeer zou 16 dagen in beslag nemen. 

De ramp voltrok zich bij de terugkeer in de dampkring. Achteraf bleek tijdens het onderzoek, waarvoor het Spaceshuttleprogramma 29 maanden zou worden stilgelegd, dat tijdens de lancering een van de platen met isolerend schuim van de brandstoftank was afgeschoten. Deze schuimplaat had de linkervleugel geraakt en de hitte-isolerende beschermlaag beschadigd.

6f7cae52a0b9c1b37b78e6b069137967_medium.

Wanneer een Spaceshuttle met grote snelheid de atmosfeer binnendringt, zorgt wrijving met luchtmoleculen voor een enorme temperatuurstijging, die tot 1650 °C kan oplopen. De isolerende beschermlaag zorgt ervoor dat de temperatuur in de shuttle op normaal niveau blijft. Het mag duidelijk zijn dat aan die beschermlaag de allerhoogste eisen worden gesteld. 

Maar nu, met de beschadigde isolerende laag, kreeg de hoge temperatuur vrij spel. Superheet gas schoot door het gat van ongeveer 25 cm de vleugel binnen. Hierdoor brak de vleugel af en werd vervolgens de hele Spaceshuttle in stukken gereten, zestien minuten voor de geplande landing.

NASA wist dat tijdens de lancering iets de vleugel had geraakt. Ze gingen ervan uit dat de schade, als die er al was, zeer beperkt was. 

Na deze ramp heeft NASA een aantal veranderingen en verbeteringen doorgevoerd. Hier volgen een aantal:

  • Het schuim op de brandstoftank werd aangebracht volgens een ander procedé, waardoor de kans dat een plaat zou afbreken, stukken kleiner werd;
  • Het hitteschild onder de vleugels kreeg sensoren, die beschadiging zouden melden;
  • Extra inspecties van het  hitteschild werden nu voorgeschreven en ISS werd hiervoor ook uitgerust.

 

a66e9d0e5ffe6129dbf5f763007e9516_medium.

Een heel speciaal slachtoffer: Laika

Eenentwintig mensen verloren hun leven in de bemande ruimtevaart. Tragisch, onvoorzien, maar ze zullen er ongetwijfeld over hebben nagedacht. Ze zullen de risico's tegen de persoonlijke voordelen en de voordelen voor hun land en de mensheid als geheel hebben kunnen afwegen. Dit geldt natuurlijk alleen voor mensen.

Eén ruimtevaartpionier, de allereerste, wil ik hier toch extra aandacht geven. De Russische hond Laika was het allereerste levende wezen van de Aarde dat in een baan om onze wereld terechtkwam. Op 3 november 1957 werd ze gelanceerd in Spoetnik 2. Ze was een straathondje uit Moskou en ongeveer drie jaar oud. Dat ze niet levend zou terugkeren was gepland. Spoetnik 2 was niet geschikt om een veilige landing te maken en zou bij de terugkeer in de aardatmosfeer verbranden. De data die de Sovjets uit deze vlucht zouden krijgen, moest het mogelijk maken om mensen veilig de ruimte in te brengen. 

De Russen waren de kwaadsten niet. Voordat Spoetnik 2 zou opbranden was het de bedoeling dat Laika door vergiftigd voedsel een rustige dood zou sterven. De waarheid bleek anders. Laika stierf al na een aantal uur, door een combinatie van stress en oververhitting.

De Nederlandse kinderboekenschrijfster Bibi Dumon Tak heeft over deze bijzondere hond in 2006 het kinderboekenweekgeschenk Laika tussen de sterren geschreven.

ef84e6b77fcddb5f56fb0d62e41eb41f_medium.db48591246138e16707bb0cbada5df54_medium.

               Alan Bean                                                                            Aleksej Leonov

Nawoord

Pionieren is nooit zonder risico's. Bergbeklimmers, ontdekkingsreizigers, testpiloten en duikers, ze weten het. Er is een kans, soms zelfs een grote, dat je werk je leven kan kosten. En toch trekt het velen. Het is meer dan alleen de spanning van het avontuur, het grenzen verleggen, zowel persoonlijk als namens een collectief. Het is het besef dat je iets doet wat waarde heeft en verbetering en vooruitgang belooft. Het is het besef dat je deel uitmaakt van iets dat groter is dan jezelf. Of het nou een van de 21 die hierboven ter sprake kwamen is, of de brandweerman voor wie elke brand anders, nieuw en vol risico's en uitdagingen zit. Er zijn mensen die dit werk namens ons allemaal willen blijven doen.

We hebben de eerste stappen in de ruimte gezet en zullen daarmee doorgaan. Een terugkeer naar de Maan ligt in het verschiet. Verdere uitbouw en nog vele experimenten aan boord van ISS en wie weet binnenkort een bemande vlucht naar Mars. De menselijke pioniersgeest is niet meer te stoppen. Wat het uiteindelijke einddoel wordt, niemand kan het voorspellen. Dat er tijdens het pionieren nog meer levens verloren gaan, dat lijkt een zekerheid.

Iedereen die een ruimtereis heeft mogen meemaken zal het ermee eens zijn dat het een levensveranderende ervaring is.  Ik kan me geen passender hommage indenken aan hen die vielen, aan de menselijke pioniersgeest en de menselijke creativiteit, dan deze twee slotbeelden van twee ruimtereizigers. Zowel de Amerikaanse astronaut Alan Bean, de vierde mens op de Maan, als Aleksej Leonov, de eerste ruimtewandelaar, gebruiken hun ervaringen in de ruimte als inspiratiebron voor hun schilderijen. Daar waar creativiteit en de wil om te pionieren elkaar ontmoeten, daar ligt de krachtbron van onze soort.

88511e39a50a016852c3cecdd88e2137_medium.

Sunrise over Antares - Alan Bean

bd3e70b8327739d98ecfd335be80ea7b_medium.

Eerste ruimtewandeling - Aleksej Leonov

 

 

 

 

31/01/2016 21:29

Reacties (17) 

2
01/02/2016 19:16
Pionieren brengt risico's met zich mee; met een raket al helemaal.. Mensen willen dit werk blijven doen en vele jongeren zullen erover dromen het ooit te doen..
Dankzij avonturiers blijft de mensheid zich ontwikkelen.

Mooi artikel Edwin
1
04/02/2016 15:23
Exact zoals ik het voel.
Dan kan je me mijn ergernis wel voorstellen, als ik hoor dat het allemaal weggegooid geld is en of het niet allemaal minder kan. Het hele budget van NASA in alle jaren staat ongeveer gelijk (moet ik nog checken) aan de 'bank bail out' van een aantal jaar geleden.
Prioriteiten? ☻☻
1
01/02/2016 16:57
Interessante man tijdens een treinreis. Vanuit dat licht bezien heb ik vroeger geregeld de vraag gesteld waarom ik niet 50 jaar eerder ben geboren.. Nu weet ik dat er op andere gebieden nog genoeg ruimte is voor pioniers ;-)

Prachtig, eervol artikel die het voor een 'jonkie' weer iets makkelijker maakt om zich te verplaatsen in een tijd van voor de computers / internet / ruimtevaart / etc.
1
04/02/2016 15:15
Ja nou en of, dat was echt een prachtvent; het prototype van de speelse en wijze overgrootvader.

Persoonlijk kan ik niet wachten op de James Webb Telescope. Dan gaan we pas echt wonderlijke dingen zien.
05/02/2016 09:01
Gelukkig heb ik de quasi-zekerheid dat die beelden dan via Tallsay / Plazilla met mij worden gedeeld ;-)
1
01/02/2016 10:40
Alle vooruitgang gaat ten kosten van vaak onbezongen helden. Goed dat jij ze een plekje geeft.
04/02/2016 15:13
Ik heb er op het middelbaar ooit een scriptie over geschreven. ☺
1
01/02/2016 07:51
Boeiend stuk, en goed dat het weer eens onder de aandacht gebracht wordt.
1
04/02/2016 15:12
Dankjewel!
Ik ben ooit in Huntsville, Alabama naar het ruimtevaartmuseum geweest. Dat deed wel wat meet me, zeker toen ik een paar Russische modules zag die ook daadwerkelijk in de ruimte geweest zijn. Als je al niet claustrofobisch bent, zou je het zo kunnen worden in die sardientjesblikken.
1
31/01/2016 22:26
Met veel interesse gelezen.... Blij dat ook Laika vermeld wordt (ik had haar naam in mijn reactie al in gedachten toen ik plots haar kopje zag verschijnen)

Iets met geduld en niet mijn sterkste kant :)
1
04/02/2016 15:09
Einsteintje ook? ;-)
ik was haar bijna vergeten, maar ik kon haar niet overslaan. De schrijfster van het kinderboek ken ik via mijn oude studentenvereniging.

**grijnst om het laatste**
04/02/2016 15:18
Einsteintje nog niet... die heeft een lichte hersenschudding en hou ik nog even weg van TV, computer, laptop, spelcomputer, tablet, GSM enz. (onnodig te vermelden dat hij zich ontzettend verveelt tussen de vele dutjes door - hij wordt echter vertroeteld als de prins die hij is: zijn woorden - over zelfkennis gesproken!)

Zoals het bekende spreekwoord gaat: beter een vrouw met zelfkennis in de hand dan 10 in de lucht (ofzo!) :p
1
31/01/2016 21:49
Pracht artikel.
Ken me de Challenger ramp nog goed voor de geest halen. Was verbijsterend om te zien gebeuren.
Mooie momenten die ik herinner. Maanlanding, ben nu eenmaal een paar jaar ouder dan jou. Rendez-vous Giotto met komeet Halley in .... 1986 geloof ik en komeet hale-bopp maar die kwam gewoon in '97 langs vliegen en was dus wat anders, maar wel boeiend.
1
04/02/2016 15:05
De Challenger-ramp maakte op mij de meeste indruk.

Je noemt een paar mooie gebeurtenissen. Vorig jaar was ik ook helemaal enthousiast over de foto's van Pluto. Best een mooi ding, alleen zo koud! ☻
04/02/2016 15:17
Ach gewoon een kwestie van een goede cv aanleggen en het is ook op Pluto aangenaam warm. -))

Maar dat waren inderdaad mooie foto's.
1
31/01/2016 21:45
Bijzonder goed opgebouwd artikel. E.e.a. staat me nog allemaal goed voor de geest.
04/02/2016 15:02
Dankjewel! Alleen de rampen met de Spaceshuttles kan ik me goed herinneren. Voor de rest was ik te jong.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert