De symboliek en de vloek van de adelaar.

Door Thalmaray gepubliceerd in Wetenschap en onderwijs

De symboliek en de vloek van de adelaar.

Voorwoord

1f70799ca3fb2919ba4705a5633c3afe_1349778

Hoewel symbolen er steeds zijn geweest sinds de prilste beschavingen vergeten we soms in moderne tijden dat symboliek nooit ver weg is uit onze maatschappij, onze denkbeelden en ons leven. Naast de kalligrafische afbeeldingen die we allen kennen zoals overname van oude Griekse en Romeinse symbolen is het soms verbazen dat we nog steeds symboliek vinden in visuele associaties. In de moderne popcultuur is een reproductie van een persoon een overbekend en populair middel om een boodschap over te brengen zonder woorden. In de oudheid zijn er fascinerende voorbeelden te vinden van afbeeldingssymbolen. Wanneer men veel leest over vervlogen tijden en verdwenen beschavingen is het opvallend dat één symbool zeer frequent terug te vinden is, dat van een adelaar. In deze korte studie bespreek ik de oorsprong, de reden, de impact en de vloek.

Waarom een adelaar?

36c0482a72d18277c1ed8e89ebe1feffMjEzVTkxEen adelaar spreekt tot de verbeelding van de meeste mensen. Het wordt gezien als een sterk, moedig, soepel en onafhankelijke roofvogel. Naast de sierlijkheid van het dier is er ook het avontuurlijke kantje van een dodelijke rover die geen enkel medelijden kent voor zijn slachtoffers. Over de fysieke kwaliteiten en esthetische schoonheid van een adelaar kan ik een boek vullen doch wat mij meer intrigeert is waarom een adelaar zo intrigerend werkt op de mens? Het hoe en waarom ontelbare naties de adelaar hebben verwerkt in hun logo of hun heraldiek. Sommige grote namen in de geschiedenis hebben er ook hun titels en namen aan verbonden, denk maar aan bijvoorbeeld Napoleon die graag werd vergeleken met het dier. Zijn zoon kreeg bijvoorbeeld de titel van “L’Aiglon” wat het best te vertalen valt als het adelaarsjong. Het is fascinerend dat zoveel volkeren, naties, personen en landen uitgerekend de adelaar hebben gekozen als hun symbool.

De individuele betekenis

9a641c69cf5186982e8ac8c4e06e80f4YmFsZC1l

Voor veel mensen, voornamelijk mannen, staat de adelaar als favoriet voor de fysische kwaliteiten van het dier. Langs de ene zijde is er een poëtische adoratie voor de sierlijkheid van een adelaar in volle vlucht, de andere zijde is de fascinatie voor de ruwe dodelijke killer. In het Noorden van het Amerikaanse Continent zijn er veel mensen die een adelaar in hun tuin hu-ouden als huisdier. De band tussen de mens en de adelaar is er één gebaseerd op respect en ontzag, maar er hangt ook iets magisch aan de interactie. Volgens oude native Amerikaanse legendes waren er indianenstammen die een bijzondere band hadden met deze wezens. In de folklore van de meeste stammen gaande van Apaches tot Seminole zien we ook een metafysische betekenis, karakteristieken die moeiteloos kunnen worden doorgetrokken tot hun broeders in de verloren rijken van Zuid-Amerika, zoals Azteken en Maya’s.

De Adelaar als bedrijfssymboliek

498a0fe7d23bd74df53800a9719abf7eMTQyNi5q

De meeste bedrijven en organisaties kiezen de adelaar als representatie van de kracht van het dier. Een adelaar is het ultieme symbool van macht. Dit zijn exact de karakteristieken die bedrijfsleiders willen zien in hun bedrijf of organisatie. Men zou zich kunnen afvragen of de keuze van deze symboliek niet onderbewust gebonden is aan de drang naar het onbestrafte en zelfs meedogenloze? In de Verenigde Staten bijvoorbeeld zijn er heel wat advocatenkantoren met een adelaar verwerkt in een bedrijfslogo.

De Adelaar als nationaal symbool

88c0104cb36a8ad604f877d79283de7aQW1lcmlj

De regionale of nationale betekenis van een adelaar verschilt sterk naar gelang de geografie. In bepaalde gebieden wordt de adelaar aanzien als een heilige vogel. De adelaar wordt meestal gebruikt als teken van sterkte voor een land, wordt overgenomen door departementen die kracht en snelheid willen uitdrukken, zoals monarchieën en adel, departementen van landsverdediging, ambassades en consulaten. In vele gevallen en vooral in de oudheid was de adelaar het symbool van de natie of het rijk. Wanneer men er begint op te letten is het fascinerend hoeveel landen en organisaties de adelaar in hun vaandel dragen en dit over heel de wereld.


De vloek van de adelaar

5b768a6943e0867ed0a8825406908b91MTQwcHgt

Uit al mijn opzoekingen is er één schrikwekkende constante naar boven gekomen. Het feit dat men als persoon of als natie kiest voor een krachtig symbool in dit geval een dier is geen zekerheid dat de eigenschappen van dit prachtige creatuur zich transporteren naar de natie of de organisatie. Dit is de ontnuchtering van de symboliek, een symbool is een grafische of visuele representatie van een gedachte. Niet de materiële symboliek zoals een vlag, een embleem, een uniform maken deze droom of zienswijze waar, maar wel de mensen en de gedachten die worden verondersteld deze symbolen te dragen in kracht, woord en daad.

2631f2f74cfaf1f994552c0316f5e220MjIwcHgt
Tot mijn ontzetting ben ik tot de conclusie gekomen dat de adelaar werd verkozen als uitgangsbord door de machtigste rijken ter wereld, door de meest invloedrijke en belangrijke historische figuren, doch dat de meesten van hen de tand des tijden niet hebben overleefd. Uiteraard hebben deze naties en mensen zich een plaats verzekerd in de geschiedenis, doch er zijn weinig van die naties die de dag vandaag nog bestaan in hun oorspronkelijke vorm. De meeste historische protagonisten die de adelaar hebben verkozen als heimelijke alter-ego kwamen aan een onverwacht en tragisch einde. Onder bepaalde denkers leeft dan ook de gedachte dat de adelaar eveneens een vloek is voor hen die het (ten onrechte) adopteren voor politieke of persoonlijke redenen.

De Adelaar in de heraldische geschiedenis

88894d2a720792fb60caa22d8cbeb66dMzAwcHgt

De adelaar als symbool is ouder dan de heraldiek zelf. In het oude Egypte was de valk en de adelaar symbolen voor Horus, in het Oude Rome werd het een symbool voor Jupiter. Het grote Romeinse Rijk maakte van de adelaar zijn standaard symbool in 102 v.C.  De Romeinse adelaar was bekend onder de naam “Aquila”. Ieder Romeinse legioen had zijn eigen adelaar. In de Islam was de zwarte adelaar het symbool van Mohammed.

bceacbc22b52047beb978db6f5e869ceOTlweC1M

In de middeleeuwen waren de representaties van adelaars ontelbaar vooral onder de Duitse en Britse adel. De adelaars deden overal hun intreden in Europa op de toernooien, de slagvelden en de kruistochten. De variaties van de arend waren enorm verschillend in vorm kleur, de tweekoppige adelaar deed zijn intrede en zelfs een driekoppige adelaar.

4e49585649a6fca4fe68f5d418276433SG9seV9S
Lijst van de voornaamste staatsvormen met adelaar als symbool.

  • Byzantijnse Rijk, dubbel-koppige adelaar als symbool voor de macht in Europa én in Azië (1261).
  • Tsaar Ivan III van het Groot Russische Rijk adapteerde dubbel)koppige adelaar in 1472.
  • Keizer Karel had als persoonlijke banner een zwarte adelaar (+ 814).
  • 1136 eerste adelaar verscheen op het wapenschild Margrave Leopold IV van Oostenrijk.
  • Rond 1172-1190 is er een munt gevonden in Maastricht (Nederland) waarschijnlijk afkomstig uit een adellijke familie die deelnam aan de kruistochten.
  • Frederick Barbarossa benoemde de adelaar als het symbool van het Heilige Roomse Rijk. Deze adelaar was duidelijk geïnspireerd op de adelaar van het oude Romeinse Rijk.
  • 1250 de eerste adelaar in de Westerse heraldiek is een feit onder keizer Frederik II.
  • Napoleon de eerste keizer van Frankrijk introduceerde de Keizerlijke adelaar. Naar oude Romeins model werden alle legers uitgerust met hun adelaar. Na de val van de Franse Adelaar Bonaparte beval koning Louis XVIII de vernietiging van alle Napoleontische adelaars. Bij de comeback van Napoleon werden ze opnieuw geïntroduceerd.
  • Sinds 1782 staat de Amerikaanse kale adelaar op hun grote zegel.
  • Onder het Derde Rijk van Hitler werd de adelaar een uiterst belangrijk symbool. De nazi adelaars verschenen op uniformen, gebouwen, vlaggen. De adelaar had meestal tussen zijn klauwen de swastika.


De adelaar heden als nationaal symbool

2ee52a9056a466c50f9a363a7a3d608bZWFnbGUg

Volgende landen hebben nog steeds een adelaar in hun nationale vlag of zegel.

  • Albanië
  • Roemenië
  • Rusland
  • Servië
  • Duitsland
  • Oostenrijk
  • Armenië
  • Moldova
  • Polen
  • Egypte
  • Irak
  • de Filipijnen
  • Syrië
  • Tsjechië
  • Montenegro
  • Mexico
  • Spanje
  • Verenigde Staten
  • Zweden

Bedenking

9ed0a90e1be843ace29ef0c62958afd9MjM2OTAy
De vloek van de adelaar ligt niet in het symbool zelf doch in de mensen die de naties, organisaties of zichzelf sturen. Lijkt mij overduidelijk dat hoe ook bijna perfect de representatie kan zijn van de adelaar niets maar dichtbij komt bij de perfectie en de fascinatie die het eigenlijk dier uitstraalt. Oppermachtige rijken zijn gesneuveld door hun eigen arrogantie of onmacht, het Romeinse Rijk, de veroveraar Napoleon, het duizendjarige Rijk van Hitler dat amper tien jaar duurde, het grote Britse Rijk die nu een uiteengevallen puzzel is.

35e0813bd6668bf4e085da1f9a84a146RWFnbGVf
De kracht van een symbool is niet het beeld, een beeld is irrelevant, de kracht van de gedachte en de sterkte van een wil zal zijn stempel drukken op de geschiedenis. Hopelijk wordt de bedreigde adelaar verder in bescherming genomen en gerespecteerd dat zou pas een krachtig symbool zijn van de mens voor zijn eigen toekomst.

© Thalmaray - 2012.

27/01/2016 18:32

Reacties (0) 

Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert