Wat is de kunststofarchipel, plastic soep of drijvende vuilnisbelt?

Door HenkX gepubliceerd in Koken en recepten

Midden in de Grote Oceaan drijft een afvalsoep die tientallen keren zo groot is als Nederland: de kunststofarchipel. Wat is dit en hoe komt het?

Wat is de kunststofarchipel, plastic soep of drijvende vuilnisbelt?

In 1992 sloeg een container met onder meer badeendjes overboord in de Grote Oceaan. Nog altijd blijven ze op diverse plaatsen over de gehele wereld aanspoelen, alhoewel in 2004 het hoogtepunt was. En met badeendjes kan er nog om gelachen worden, maar vele miljoenen plastic voorwerpen zwerven op die manier rond over de oceaan. Vaak veroorzaken deze grote problemen voor het lokale ecosysteem.

Het meest berucht is de zogenaamde kunststofarchipel: een plaats midden in de Grote Oceaan waar miljoenen tonnen plastic langzaam rondjes draaien. In dit artikel wordt de geschiedenis, de toekomst en het heden van deze plastic soep beschreven.

1. Geschiedenis: hoe ontstond de kunststofarchipel?

In 1988 voorspelde het Amerikaanse Meteorologie en Oceanologie Agentschap (NOAA) dat er in de grote ringvormige oceaanstromingen (gyres) wel eens een ophoping van zeeafval zou kunnen zijn. Er zijn er vijf, maar ruim de grootste is de North Pacific Gyre, in de Stille of Grote Oceaan. In alle vijf is later een ophoping van zeevervuiling, met name plastic, aangetoond. Maar de “plastic soep” of “drijvende afvalbelt” waar men het over heeft is toch wel de grootste van allemaal: de kunststofarchipel in de Grote Oceaan.

Het is niet duidelijk hoe lang de kunststofarchipel al bestaat. Dat komt vooral door een gegeven dat niet helemaal lijkt te stroken met de naam: de meeste plasticdeeltjes zijn te klein om te zien, zoals bij punt 2 uitgelegd. Het is dus niet zo dat een schip dat er doorheen vaart overal om zich heen plastic ziet. Tevens is het gebied geen deel van een algemene scheepvaartroute, dus er zouden sowieso maar weinigen zijn om het te zien.

Daarnaast is ook de herkomst van het plastic onzeker. 80% zou van land komen en 20% van de scheepvaart, maar behalve voorbeelden als van de badeendjes is natuurlijk lastig te achterhalen wie wat wanneer en waar heeft gedumpt.

2. Heden: hoe ziet de kunststofarchipel er nu uit?

De schattingen over de omvang van de kunststofarchipel lopen enorm uiteen: van 700.000 tot 15.000.000 vierkante kilometer (0,41 – 8,1% van de Grote Oceaan, of 17-360 keer het oppervlakte van Nederland). Dat komt omdat de dichtheid van de plastic soep niet zo hoog is, en ook omdat de plastic deeltjes niet zo groot zijn. Het beeld van een berg drijvend straatvuil, dat velen nog altijd bij de term "kunststofarchipel" hebben, is dus niet terecht.

Gemiddeld zou er ongeveer 5 milligram plastic per vierkante meter drijven, en vooral in kleine, gefragmenteerde delen. Dat komt doordat het meeste plastic al veel langer op zee ronddrijft. Zo doet plastic er vanaf de Noord-Amerikaanse kust, een belangrijke bron, zo’n zes jaar over om de kunststofarchipel te bereiken.

Maar dat wil niet zeggen dat de kunststofarchipel geen probleem veroorzaakt! Over het gehele oppervlakte van de plastic soep drijft er naar schatting 100 miljoen ton plastic. En de dichtheid is gemiddeld zeven keer zo hoog als die van het plankton, wat dus betekent dat bijvoorbeeld walvissen, die niet zo specifiek hun voedsel uitkiezen, meer kans hebben de kleine plastic deeltjes op te eten dan hun normale voedsel. Ook lijken de deeltjes veel op plankton voor dieren als kwallen en bepaalde vissen. Bovendien lekken er veel giftige stoffen uit de plastics, die ook dieren die geen deeltjes opeten schade berokkenen. De deeltjesgrootte is ook in een ander opzicht fnuikend. Als het beeld zo zou zijn als op de rivier linksboven zou de mens de kunststofarchipel simpelweg kunnen opvissen. Dat lijkt met deze dichtheid en deeltjesgrootte vooralsnog echter uitgesloten.

3. Toekomst: blijft de kunststofarchipel altijd bestaan?

Bij de laatste grote meting enkele jaren geleden bleek de hoeveelheid plastic in tien jaar bijna te zijn vertienvoudigd. Het is dus niet aannemelijk dat de kunststofarchipel binnenkort tot het verleden gaat behoren.

Er spelen er drie belangrijke factoren mee. Het is waarschijnlijk veel te moeilijk om het afval op te ruimen. Wel breekt het plastic langzaam af, mede door de invloed van zonlicht. Als er dus niets meer bij zou komen, is de levensduur van de kunststofarchipel eindig. De derde factor is echter dat de plasticvervuiling moeilijk tegen te gaan is omdat het in internationale wateren plaatsvindt, en enkel toe lijkt te nemen. Op dit moment is er dan ook nog geen sluitende oplossing voor het probleem. Het enige dat milieuorganisaties kunnen doen is dus: meer aandacht voor deze drijvende vuilnisbelt vragen…

©HenkX, februari 2012
Laatste update: 3 februari 2016

24/01/2016 23:54

Reacties (0) 

Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert