Problemen met de spijsvertering: eiwitten, koolhydraten en vetten

Door Oxalis gepubliceerd in Natuurlijke geneeswijzen

7dd9b9cff86cbcfa852940c774d13755_medium.Om te zien hoe bepaalde voedselcombinaties onze spijsvertering kunnen verstoren, moeten we eerst weten hoe die spijsvertering zijn werk doet met betrekking tot de zogenaamde macronutriënten, namelijk eiwitten, vetten en koolhydraten.

(Koolhydraten worden overigens nog onderscheiden in zetmeel – zoals aardappelen, granen, rijst enz. – en suikers).

In het kort - hoe werkt de spijsvertering?

De mond

De spijsvertering start in de mond. Zodra we iets eten, geven de speekselklieren  meer speeksel af. In het speeksel zit het enzym ptyalase (ook wel amylase genoemd), dat begint met de vertering van koolhydraten.

Daarnaast wordt er in de maag gestart met de productie van gastrine, een hormoon ter stimulering van de aanmaak van maagzuur.

De maag

fdaca841ed9f9db006685fc856e40254_medium.Door de hoge zuurgraad in de maag stopt de werking van het koolhydraatafbrekende enzym ptyalase. Het maagsap bestaat voor het grootste deel uit zoutzuur, enerzijds om de eiwitten af te kunnen breken, anderzijds om eventueel schadelijke bacteriën in het voedsel te vernietigen. Gastrine zet de maagcellen aan tot het produceren van pepsinogeen, dat weer wordt omgezet in pepsine, nodig om de eiwitten af te breken. Verder wordt in de maag het enzym lipase gevormd om vetten af te breken. De maag knijpt en kneedt de voedselbrij  om de enzymen zo goed mogelijk te kunnen laten inwerken.

De alvleesklier (pancreas)

De alvleesklier maakt de eigen enzymen amylase, protease (of trypsine) en lipase aan voor de verdere vertering van respectievelijk koolhydraten, eiwitten en vetten in de voedselbrij. Door de alvleeskliersappen wordt  de uit de (zure) maag komende voedselbrij geneutraliseerd, zodat de koolhydraatvertering weer kan worden voortgezet.

De dunne darm

59570936eef5e317a9db9299cc4df8cb_medium.Door inwerking van het alvleeskliersap, de gal uit de galblaas en het darmsap in de dunne darm is de voedselbrij zodanig verteerd, dat veel voedingsstoffen in het bloed kunnen worden opgenomen. Deze zogenaamde absorptie vindt plaats via de darmvlokken in de darmwand.

De dikke darm

De resterende brij bevat  delen, waar spijsverteringssappen niet op kunnen inwerken en die niet kunnen worden geabsorbeerd; dit zijn de zogenaamde onverteerbare stoffen. Uiteindelijk komen zij in de dikke darm terecht. In de dikke darm wordt water aan de brij onttrokken. Samen met onder andere slijm, bacteriën en afgestoten lichaamscellen worden de onverteerbare stoffen tot ontlasting gevormd, die het lichaam dan via de endeldarm zal verlaten.

De spijsvertering en eiwitten

Eiwitten zijn te vinden in vlees, gevogelte, ei, kaas, peulvruchten en vis. Eiwitten vormen tegelijkertijd de meest complexe stoffen, die voor hun vertering in de maag en opname in de darmen de meeste tijd en energie vergen.

3485e30731a0f7c88368a15c1d47f44a_medium.De vertering van eiwitten geschiedt voor het grootste deel in het zure milieu van de maag. De maag maakt sterk zure maagsappen aan met wel acht soorten pepsine (enzymen), die op de eiwitten inwerken om deze tot kleine deeltjes af te breken. Eiwitten hebben voor hun vertering in de maag dus een flink zure omgeving nodig.

Wanneer de omgeving van de maag niet zuur genoeg is, omdat er bijvoorbeeld ook een flinke portie koolhydraten in de maaltijd aanwezig was, zullen de eiwitten onvoldoende kunnen worden afgebroken. Aangezien in de volgende stappen in het spijsverteringskanaal vrijwel niets meer met de onverteerde eiwittenresten wordt gedaan, zullen deze in de darmen gaan rotten, met winderigheid tot gevolg. Zachte windjes met een uitgesproken vieze (zwavelachtige) stank duiden op een slechte eiwitvertering.

De spijsvertering en koolhydraten

Koolhydraten vind je in granen, graanproducten, wortelgewassen (zoals aardappelen, wortelen, bieten enz.), fruit, suiker en suikerproducten. Bij koolhydraten is een aan eiwitten tegenovergestelde zuurgraad in de maag een vereiste; koolhydraten hebben juist een alkalische of basische (dus niet-zure) omgeving nodig voor hun vertering.

ab1cf19bf3721e015ee99e60d02e68b8_medium.De  vertering van koolhydraten begint al in de mond. In het speeksel zit het enzym ptyaline, dat direct met de voorvertering van (alleen) koolhydraten aan de slag gaat. Daarbij geldt: hoe meer je kauwt, hoe beter de vertering kan plaatsvinden. Dit enzym kan zijn werk overigens alleen goed doen in een licht zure tot neutrale of basische omgeving. Bij koolhydraatrijke producten kan dan ook beter niet tegelijk iets zuurs worden gegeten, want dat stopt de voorverterende werking van ptyaline in de mond. Eet zuren en zetmeelrijke voedingsmiddelen dan ook liever niet tijdens dezelfde maaltijd.

In het zure milieu van de maag stopt de vertering van koolhydraten, omdat de ptyaline daar onwerkzaam wordt. Alleen bij een hoofdzakelijk uit koolhydraten bestaande maaltijd (bijvoorbeeld alleen brood) zal de maag aangepaste, minder zure sappen produceren, waardoor het speekselenzym ptyaline nog wat langer zijn werk kan doen.

Fruit (natuurlijke suikers) is overigens het minst complex als het op de vertering aankomt. In vergelijking met andere voedingsmiddelen bevat fruit namelijk het grootste gehalte aan water. Alle vruchten – met uitzondering van bananen, avocado's en gedroogd fruit – blijven normaal gesproken maar heel kort in de maag en worden daarna snel en gemakkelijk in de darmen verteerd.

Wanneer de voeding eiwit- of vetrijk is, zullen de koolhydraten onvoldoende kunnen worden verteerd. Koolhydraten hebben de neiging om dan snel te gaan gisten, waardoor een onaangenaam, opgeblazen gevoel in maag en/of darmen kan ontstaan. Dit leidt tot winderigheid. Harde windjes die luid en duidelijk hoorbaar zijn, maar niet of nauwelijks ruiken, duiden op een slechte koolhydraatvertering.

De spijsvertering en vetten

a41d7456e81bdc71ecd6019f3c54d9c4_medium.Vetten zorgen voor een vertraging in de werking van de maag en dan met name in de afgifte van maagzuur. Dit komt de vertering van eiwitten, die meer zuur, tijd en energie vergt, zeker niet ten goede. Echter, ook een maaltijd van vetten en koolhydraten (zoals macaroni met kaas) kan bijvoorbeeld als een steen op de maag liggen, omdat de koolhydraten door de vertraging nodeloos lang in de maag blijven zitten, waardoor ze kunnen gaan gisten.Dit kan dan weer leiden tot een opgeblazen gevoel, zure oprispingen en/of brandend maagzuur. Een (te) vetrijke voeding kan op termijn – behalve tot overgewicht en een te hoog cholesterolgehalte, dat slecht is voor hart- en bloedvaten – ook leiden tot de aanmaak van galstenen in de galblaas en een mogelijke, zeer pijnlijke galaanval.

Conclusie

Hoewel lang niet iedereen er last van zal hebben, zullen mensen met een gevoelige spijsvertering beslist hinder ondervinden, wanneer zij in hun maaltijden niet de juiste voedselcombinaties hebben zitten. Bij hevige en langdurige klachten kan overigens het beste de huisarts worden ingeschakeld en/of samen met een diëtiste of voedingsdeskundige een 'op maat' gemaakt voedingspatroon worden opgesteld om het probleem afdoend aan te pakken.

Oxalis.

© 2014, foto's: Office.microsoft.com, Wikimedia Commons.

 

c50e62e671f4f2e97b8e777099b53329_medium.Voor meer artikelen van deze schrijfster, zie bijvoorbeeld:

Problemen-met-de-spijsvertering-hoe-komt-dat?

 

Problemen-met-de-spijsvertering-onjuiste-voedselcombinaties

Problemen-met-de-spijsvertering-juiste-voedselcombinaties

Het-zuur-base-evenwicht-en-onze-gezondheid

Het-zuur-base-evenwicht-en-onze-voeding

Of lees verder op:

https://tallsay.com/oxalis of via

https://oxalisnatuurlijkewegen.wordpress.com/

 

23/01/2016 08:06

Reacties (4) 

1
23/01/2016 21:16
heel interessant artikel Oxalis

Het maakt heel veel duidelijk. Macaroni met kaas is inderdaad heel zwaar om te verteren.
Ik had heel vaak last van zure oprispingen maar sinds we de laatste tijd minder vlees eten en geen combinatie meer maken van bv. vlees, groenten en aardappelen voel ik me beter.
24/01/2016 05:59
Wel bekende combinaties voor problemen! Vaak gaat het beter wanneer je òf vlees en groenten, òf aardappelen en groenten combineert. Met de combinatie vlees en aardappelen (eiwitten en koolhydraten) tezamen hebben veel mensen problemen.
1
23/01/2016 08:24
Leerzaam. Het verduidelijkt het een en ander; mijn spijsvertering kan bijvoorbeeld niet zo goed omgaan met (dierlijke) eiwitten of vetten, zeker niet gecombineerd. Nu snap ik wat beter waarom.
1
23/01/2016 08:18
Goed artikel. Interessant om te lezen hoe de spijsvertering omgaat met eiwitten, vetten of koolhydraten en welke klachten je van daaruit kunt krijgen.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert