Aromatherapie: over chemische eigenschappen en componenten

Door Oxalis gepubliceerd in Natuurlijke geneeswijzen

Een uit de bereiding verkregen hoeveelheid aromatische olie is altijd zeer geconcentreerd. De gebruikte hoeveelheid van een olie hoeft daarom maar een klein beetje te zijn.

Enkele eigenschappen van etherische oliën

6706318ba83ebe23e6c4adf8941889e8_medium.De vloeibaarheid van een pure etherische olie kan wel variëren, van waterig tot stroperig. Het verkregen concentraat wordt overigens wel 'olie' (of 'essence') genoemd, maar is in feite niet vet.

Pas wanneer de olie of essence wordt toegevoegd aan een neutrale olie, zalf, balsem of crème als draagstof zal er sprake zijn van vettigheid.

De meeste aromatische oliesoorten vervliegen of verdampen als ze aan lucht worden blootgesteld; vandaar de benaming 'vluchtige oliën'. Dit komt vooral door de aanwezigheid van bepaalde chemische componenten, die bij contact met lucht daarmee onmiddellijk een verbinding aangaan.

Enkele chemische componenten van etherische oliën

Oliën bestaan uit een hoeveelheid chemische componenten, die zijn ontstaan door biosynthese ('stofwisseling') in de plant. De bouwstenen van deze componenten zijn alle gebaseerd op waterstof, koolstof en zuurstof. Een etherische olie kan uit wel meer dan honderd verschillende componenten bestaan.

908fdcf8de70aebb698d6cae26155434_medium.Op zich is het bijzonder interessant om te zien welke chemische componenten de natuur gebruikt voor de samenstelling van de bloemen en planten, waaruit de etherische oliën worden gewonnen. Daarbij kan nog worden vermeld, dat het tot op heden nog nooit is gelukt om in een laboratorium, met alle bekende chemische stoffen in de juiste hoeveelheden, een etherische olie na te maken, die dezelfde therapeutische  kwaliteiten bevat  als het natuurlijke origineel. Het is de wetenschap dus nog steeds niet gelukt de geheimen van de werking van essentiële oliën te ontsluieren.

De belangrijkste van deze componenten worden over het algemeen in groepen ingedeeld en onderscheiden naar hun chemische eigenschappen of functies. Onderstaande stoffen zijn een aantal van de meest voorkomende groepen en komen allemaal van nature voor in planten en bloemen. Ze maken zodoende ook deel uit van etherische oliën.

Alcohol

Het hoofdkenmerk van alcohol in etherische oliën is, dat het werkt als oplosmiddel. Alcohol kan een dikke of stroperige substantie oplossen en vloeibaar maken, zodat een beter bruikbare olie ontstaat.

5bd47af1505d5bb75c5558f871fe0ea3_medium.

Geranium.

Alcohol heeft daarnaast, zoals bekend, een stimulerend effect en bovendien werkt het antiseptisch en antibacterieel. Oliën met een hoog alcoholgehalte zijn meestal minder giftig en in het algemeen veiliger in gebruik dan bepaalde andere, alcoholarme  oliesoorten. Tot de groep alcoholrijke etherische oliën behoren bijvoorbeeld rozenhout, lavendel, geranium, tea tree en neroli.

Aldehyden

Aldehyden zijn een klasse van organische verbindingen. Zij ontstaan uit primaire alcohol, waaraan twee atomen waterstof via oxidatie zijn onttrokken. Hun werking is eveneens die van een oplosmiddel. Aldehyden komen van nature voor in planten. In veel gevallen is het zelfs de hoeveelheid aldehyden in een plant, die doorslaggevend is voor de geur van de bloemen ervan. Oliën met veel aldehyden zijn bijvoorbeeld citroen, lemongrass en melisse. Synthetische aldehyden worden in de parfumindustrie overigens vaak gebruikt voor  het verkrijgen van een bloemige geur.

Esters

Een ester wordt gevormd wanneer zuren condenseren met een alcoholsoort. Esters worden vooral gebruikt voor aroma's en parfums, omdat ze vaak zorgen voor een geur met een fruitig karakter.

caa4f7b172ad3eff8fafc8e6229fae95_medium.

Scharlei.

Over het algemeen werken oliën met esters zachtaardig, kalmerend en krampstillend. Sommige esters hebben een antibacteriële werking of kunnen schimmelvorming tegengaan, zoals bijvoorbeeld geraniumolie. Hoewel er vele soorten esters zijn, worden ze in etherische oliën doorgaans maar in kleine hoeveelheden aangetroffen. Oliën, die meer esters bevatten dan gemiddeld zijn bijvoorbeeld scharlei en lavendel.

Fenolen

Fenolen zijn zwakke zuren. Zij hebben zowel desinfecterende en bacterieremmende als stimulerende eigenschappen. Fenolen in oliën hebben de kwaliteiten om wonden te reinigen, ontstekingen te behandelen en pijn te stillen. Tijmolie bevat veel fenolen en beschikt dan ook over deze eigenschappen. Hoewel fenolen veel goede eigenschappen hebben, kunnen fenolrijke oliën echter irritaties aan huid en slijmvliezen toebrengen. Deze oliën dienen daarom altijd in lage doses en gedurende een korte periode te worden gebruikt. Langdurig gebruik kan namelijk een opstapelend toxisch effect met zich meebrengen. Oliën met een hoog gehalte aan deze stoffen dienen alleen onder toezicht van een ervaren en bevoegd aromatherapeut te worden toegepast.

Ketonen

Ketonen werken als oplossers. Ze lijken daarbij wel wat op aldehyden, maar reageren trager. In etherische oliën, waarin ze in grotere hoeveelheden voorkomen, zijn ze bepalend voor de hoofdeigenschappen van die oliesoort. Ketonen kunnen helpen bij herstel van het evenwicht in de slijmvliezen; zowel een tekort als een teveel wordt aangepakt.

c57936fcf64eff0b495cded84ed343f5_medium.Hoewel ketonen veel goede kwaliteiten in zich hebben en in etherische oliën een grote therapeutische waarde bezitten, kunnen ze ook giftig zijn, zoals bijvoorbeeld het keton thujone in de levensboom (Thuja occidentalis) en in boerenwormkruid (Tanacetum vulgare).

Rechts: Thuja occidentalis.

Ook andere oliën met een hoger ketonengehalte, zoals bijvoorbeeld hysop, eucalyptus en salie, dienen behoedzaam te worden gebruikt. Oliën, zoals bijvoorbeeld gember, pepermunt en rozemarijn, bevatten hoge concentraties van het keton cineol. Zij kunnen – afhankelijk van de concentratie cineol – bij inademing zelfs de slijmvliezen in enige mate verbranden. Oliën met een hoog gehalte aan deze stoffen dienen alleen onder toezicht van een ervaren en bevoegd aromatherapeut te worden toegepast.

Sesquiterpenen

Sesquiterpenen bestaan uit 15 koolstofatomen; zij zorgen voor complexe farmacologische verbindingen. Eén ervan is chamazuleen, die vooral wordt gevonden in Duitse kamille en verantwoordelijk is voor de opvallend blauwe kleur van de bloemen.

Vooral bloemenoliën bevatten een redelijke hoeveelheid sesquiterpenen (vooral farneseen). Aan deze groep chemicaliën worden eigenschappen toegeschreven als: ontstekingsremmend, krampstillend en stimulerend voor het immuunsysteem.

Terpenen

b60131deb126673be460463d3b01ed49_medium.Terpenen of monoterpenen zijn de meest voorkomende natuurstoffen, die tijdens de biosynthese in planten worden gevormd. Zij bestaan uit 10 koolstofatomen met tenminste één dubbele binding.

Links: sinaasappelboom.

Het zijn de onverzadigde koolwaterstoffen, die er gedeeltelijk voor zorgen dat de plant een specifieke geur afgeeft. Deze geur kan van seizoen tot seizoen verschillen, afhankelijk van de concentratie terpenen van het moment. Terpenen reageren sterk op lucht en warmte; etherische oliën met een hoog terpenengehalte, zoals bijvoorbeeld alle citrusoliën, vervliegen en/of oxideren daardoor sneller.

Zuren

Plantaardige, natuurlijke zuren werken als versnellers van chemische reacties. Meestal zijn ze ook antibacterieel en antiseptisch van aard. Voor wat betreft de verdere geneeskrachtige werking: zuren hebben nog het vermogen urineafdrijvend en koortsverlagend te werken.

ef2e6305342ccf33f35db4ba0be5819a_medium. Planten, de schatten der natuur

De plantenwereld heeft ons al veel gegeven aan onder andere voedsel, aan natuurlijke (kruiden-) geneesmiddelen en aan aromatische oliën. Planten behoren op dit gebied tot de kostbaarste gaven, die de natuur ons voor onze gezondheid heeft gegeven. Nog steeds worden er nieuwe planten en daarbij nieuwe  geneeskrachtige kwaliteiten ontdekt. Iets om veel van te leren en zuinig op te zijn.

Rechts: rozemarijn.

 

Oxalis.

© 2014, foto's: Office.microsoft.com, Wikimedia Commons.

77c941529eabb2af350ce744fe1a6057_medium.

Voor meer artikelen van deze schrijfster, zie ook:

Aromatherapie-door-de-eeuwen-heen

Aromatherapie-in-de-moderne-tijd

Aromatherapie-opknappen-via-je-neus

Aromatherapie-kaneel-en-kruidnagel

Aromatherapie-mandarijn-neroli-en-pomerans

Of lees verder op:

https://tallsay.com/oxalis of via

https://oxalisnatuurlijkewegen.wordpress.com/

 

Stap over naar Oxxio

Help deze website en onze schrijvers, stap over naar Oxxio als energieleverancier.
21/01/2016 07:09

Reacties (2) 

1
21/01/2016 07:25
Een wetenschap op zich, deze aromatherapie.
1
21/01/2016 07:24
Best ingewikkelde materie, doet me aan de scheikundeles van vroeger denken.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden. Tallsay.com is onderdeel van Plazilla Ltd.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert