Een Olifanten verhaal, de kracht en pracht van een natuurkolos.

Door Thalmaray gepubliceerd in Wetenschap en onderwijs

Een Olifanten verhaal, de kracht en pracht van een natuurkolos.

Voorwoord.

d1dd6c8b95914743b9533ecb4188ecf5ZWxlcGhh

Er zijn weinig dieren die zoveel vragen en bewondering oproepen als een olifant. Het grootste zoogdier op aarde is met zijn imposante verschijning een fascinerend wezen die respect afdwingt in zijn natuurlijke habitat maar ook erkenning krijgt doorheen de geschiedenis van zijn grootste bewonderaar en vijand: de mens.

Olifanten soorten.

03c39347101ed0db3100eaf4317cf2eaQmFieStB

Wanneer we het woord olifant gebruiken spreken we eigenlijk over twee verschillende diersoorten. Tot aan 2010 werden er maar twee soorten olifanten beschreven, doch genetische testen hebben uitgewezen dat er eigenlijk drie soorten zijn:


• De Aziatische olifant (Alphas maximus).
• De Afrikaanse olifant (Loxodonta Africana).
• De Afrikaanse Woud olifant (Loxodonta cyclones).
De Aziatische olifant is de kleinste, heeft kleine oren en kleinere slagtanden. Ze zijn ook gekenmerkt door twee prominente verdikkingen op het voorhoofd. Ze houden hun hoofd meer opwaarts dan de Afrikaanse variant en hebben aan de mondingang ook een herkenbare lip die ze gebruiken om voorwerpen te manipuleren.


De beide Afrikaanse olifanten hebben grote oren, grote slagtanden, een rond voorhoofd. De woud olifant heeft relatief neerwaartse slagtanden terwijl zijn Afrikaanse broer meer ronde slagtanden heeft. De meeste olifanten zijn het meest actief op het einde van de dag en vallen van de avond. De drie soorten staan op de lijst van diersoorten die in de gevarenzone zijn om te verdwijnen.

Reproductie.

1f1acf13c15f74ef4844e44e5f10ae2aQmFieStB

Een vrouwelijke olifant is slechts enkele dagen per jaar vruchtbaar. In die periode zullen mannelijke exemplaren gedetailleerde en prachtige rituelen uitvoeren om haar aandacht te trekken. Indien ze de aanbidder aanvaardt begint de geslachtsdaad na een twintigtal minuten. Wanneer ze zwager geraakt wacht haar een draagtijd van maar liefst 22 maanden, langer dan enig ander levens wezen op aarde. Wanneer een klein olifantje wordt geboren zal zijn gewicht makkelijk rond de 100 kg liggen. De kleine olifant wordt blind geboren. De baby’s worden volledig opgeleid door hun moeders gezien ze bij de geboorte bijna geen instinctieve reflexen hebben. De kudde zal de kleine olifant beschermen en verzorgen, compleet met een soort van babysit systeem en aangewezen beschermers.

Sociaal leven.

128484b6a22c296cf2c15620c89a2848cGNhYTAy

De meeste olifanten leven in een kudde van een tiental dieren met aan het hoofd de meest ervaren matriarch. De mannelijke exemplaren zijn meestal op hun zelf aangewezen en zwerven van kudde tot kudde. Kuddes communiceren onderling door met hun poten te stampen op de grond of door middel van hun typische olifantengeluiden. Studies hebben uitgewezen dat deze communicaties kilometers ver kan gaan. Recente studies hebben aangewezen dat olifanten even intelligent zijn als chimpansees en een gelijkaardige sociale structuur hebben. Een vrouwelijke olifant zal enkel een kudde verlaten wanneer ze sterft of gevangen wordt genomen door mensen.

Dood.

c193e32491586a336b2db8341da77a15ZWxlcGhh

Sinds honderden jaren zijn er mythes over geheimzinnige olifantenkerkhoven en nu nog is het een algemeen geloof dat olifanten zelf de plek kiezen om te sterven. Echte bewijzen hiervoor zijn er tot nog toe niet gevonden, doch het verhaal is hardnekkig. Ze leven tussen de 60 en 80 jaar. Het is duidelijk dat de dood een bijzondere betekenis heeft in hun leven. Olifanten zijn naast mensen en de uitgestorven Neanderthalers de enige wezend die een ritueel hebben voor de dood. Wanneer een olifant ziek wordt, zullen de andere olifanten voedsel en water brengen en het dier zelfs ondersteunen. Wanneer het dier is gestorven zal men desondanks proberen om met voedsel en water het dier te doen (her)leven. Wanneer het duidelijk is dat het dier in kwestie niet meer leeft worden alle olifanten in de kudde uiterst stil. In vele gevallen graven ze een geïmproviseerd graf die ze later dan bedekken met takken en bladeren en zand. Ze blijven bij het graf verschillende dagen waken. Wanneer een rondtrekkende olifant toevallig het graf benaderd zal het een onbeschrijfbaar respect aan de dag leggen. Er zijn gevallen gekend waar olifanten dode mensen die ze hadden gevonden hebben begraven op dezelfde manier.

De verloren soorten.

d40d53087c6f81c1ac6bd10a87d6b1f1ZGVpbm90

Vandaag zijn er nog drie olifantensoorten maar er was een tijd, dat er meer dan 40 waren. De meeste soorten leefden tot aan het einde van de ijstijd een slordige 12.500 jaar terug. De meeste van hen waren qua afmeting gelijk aan de hedendaagse Aziatische olifant, maar er waren ook dwergolifanten en een gigantische deinotherium met 4,5 meter hoogte en een gewicht van 14 ton. De grootse geregistreerde hedendaagse Afrikaanse olifant was 4 meter hoog en 12 ton zwaar. Eén van die soorten was uiteraard de legendarische mammoets. De laatste mammoet werd ongeveer 12.000 jaar geleden door de mens gedood, er zijn recent bewijzen gevonden dat kleine afgescheurde kuddes overleefden tot ongeveer 4.000 jaar geleden. De veranderede klimaatomstandigheden en de mens tekenden echter hun doodsvonnis.

Bijzondere olifanten.

42bf85e14dc95c0ad727255443108b73anVtYm8u

Er zijn doorheen de geschiedenis vele bijzondere individuele olifanten gekend. Eén van de bekendste is de olifant “Jumbo”. De naam zou afgeleid zijn van het Swahili en zou ‘gigantisch” betekenen, of “baas” en “chef”. Het was een Afrikaanse olifant geboren in 1861 en als baby naar een Franse zoo gebracht. Later verhuisde hij naar Londen en werd er een lieveling van het publiek. Hij werd verkocht en werd in heuse ster in de Verenigde Staten. Hij stierf op 24-jarige leeftijd, toen hij een frontale botsing met een trein niet overleefde.

Slagtanden.

b1a083369145d64ed2ceaca53a7718f3dHVza3Mt

Olifanten worden geboren zonder slagtanden, krijgen voorlopige tanden, zoals de menselijke melktanden, en tenslotte de volwassen slagtanden. Bij de Aziatisch olifanten krijgen de vrouwtjes geen tanden. De tanden worden gebruikt voor het graven en het verplaatsen van zware voorwerpen. Vroeger werden de olifanten opgejaagd voor het ivoor in deze prachtige tanden. Momenteel is het wereldwijd verboden doch er zijn nog talrijke stropers die ieder jaar honderden olifanten afslachten. Een olifant slaapt gewoonlijk 2 à 3 uur per dag omdat ze zoveel tijd moeten steken in eten om hun gigantische omvang te ondersteunen, ze eten ongeveer 150 kg plantaardig voedsel per dag. Door hun vegetarisch dieet hebben ze niet zo sterke tanden en ze krijgen 6 of 7 sets in tegenstelling tot de mens die het moet doen met 2 paar. Wanneer de laatste set tanden is uitgeworpen zijn alleenstaande olifanten ten dode opgeschreven, in de kudde echter kunnen ze overleven omdat de anderen hun voedsel brengen.

De Slurf.

8a05597749ce2274bd8a9369ab0bbc6dZWxlcGhh

Het meest fascinerende lichaamsdeel van deze vriendelijke kolossen is wellicht de slurf, een zeer speciale neus. Deze neus stelt hun in staat om heel wat objecten te manipuleren en een olifant is liefhebber van werktuigen. Sommige olifanten werden geleerd te schilderen met hun slurf. In gevangenschap leren olifanten allerhande kunstjes tot zelfs het openen van deuren met hun slurf. Het intellect van de olifant is absoluut niet te onderschatten. Er zijn scenario’s bekend van olifanten die een ziekte veinsden zodat anderen konden ontsnappen.

De Poten.

1450d375c24bd7003ce26e65757580b9b2xpZmFu

Elke voet heeft 5 tenen, maar niet elke teen heeft een nagel. Een gemakkelijke manier om het verschil te zien tussen de twee Afrikaanse soorten is het tellen van de nagels. De Afrikaanse woud olifant en de Aziatische olifant hebben 5 nagels aan de voorpoten en 4 nagels aan de achterpoten. De grotere Afrikaanse olifant heeft er vier aan de voorpoten en 3 aan de achterpoten. Hun hielen zijn gigantisch als shockdemper voor hun kolossale gewicht, het vlakke deel geeft hen tevens de benodigde standvastigheid. Ze hebben heel rechte benen die hen in staat stelt om rechtop te slapen. Een olifant legt in zijn leven enorme afstanden af.

Intelligentie.

ececf8310d5c47ae7dbdf1cda6163c72ZWxlcGhh

Olifanten behoren tot de meeste intelligente dieren op de aardbol. Hun hersenen wegen 5 kg wat veel meer is dan gelijk wel dier. Hun hersenen tonen een ingewikkelde structuur wat verklarend is voor hun bijzonder intellect. Een olifant is ook in staat om verschillende emoties te beleven en te tonen, zoals verdriet, medelijden, humor, samenwerking, zelfbewustheid, gebruik van werktuigen, speelsheid en het vermogen om te leren. Sommige woorden kunnen zelfs woorden leren en nabootsen. Een olifant is beter in staat dan een mens om 3D perceptie te begrijpen. Er zijn ontzettend veel verhalen over olifanten die mensen en dieren in nood helpen. Verbazend is ook hun begrip van dood en hun begrafenisrituelen. Soms verzamelen olifanten de geraamtes van een gevallen kudde lid om ze ergens anders te gaan begraven.

Feiten en trivia.

9908b7e0ab13119aa8daccbb7f425e10NDIyODMy

• De olifantenpuberteit begint rond 13-14 jarige leeftijd.
• Ze krijgen kinderen tot een leeftijd van 50 jaar.
• Ze kunnen uitzonderlijk ouder worden dan 70 jaar en zelfs ouder.
• Ze krijgen baren meestal één kind per dracht, heel uitzonderlijk twee.
• De tussenpauze tussen drachten is ongeveer 2,5 tot 4 jaar.
• De slurf van een olifant telt meer dan 100.000 spiereenheden.
• Een olifant kan lachen.
• Olifanten begroeten elkaar.
• Ze drinken niet met de slurf, maar gebruiken hem om het water naar hun mond te brengen.
• De Aziatische olifant heeft meer gemeenschappelijke DNA-kenmerken met de mammoet dan de andere soorten.
• De Swahili naam voor olifant is Tembo of ndovu.
• Een olifant drinkt bijna 200 liter water per dag.

De olifant in de populaire cultuur.

a98a09866df39217e4ad82445c070426MTU0MzI3

Naast de olifantenpopulaties in de zoo en de circussen hebben olifanten in de geschiedenis bij vele volkeren een belangrijke rol gespeeld, gaande van transportmiddelen en lastdieren bijvoorbeeld in de landbouw in India, menig olifant heeft ook gediend op slachtvelden, denk maar aan Hannibal.


In bepaalde religies hebben olifanten een goddelijke status en staan ze symbool voor wijsheid en kracht.


Bij de Hindoes wordt de olifant gezien als “Ganesha”, de god van het geluk en bescherming.


In de Westerse cultuur staat de olifant symbool voor kracht, zekerheid, eerbied, kracht, koninklijkheid en trots.


In de Christelijke symboliek staat een olifant voor geduld en kastijding.


Bij de Chinese krijgt hij dan weer de betekenis van geluk, lang leven en geluk in het spel.

Bedenking.

66410adefc38da1e9486483597c15518dHVtYmxy

De olifant is niet alleen een dier die ontzag uitstraalt, het is een buitengewoon creatuur waar de mens nog een voorbeeld aan zou kunnen nemen. Niet alleen zijn er de emotionele en intellectuele gelijkenissen met het mensenras, maar er is vooral het feit dat deze dieren, die de mens niet echt rechtvaardig heeft behandeld, het geduld en het respect vinden om de mens van dienst te zijn en in bepaalde gevallen zelfs te helpen. Hun dodencultus is het ultieme bewijs dat niet alleen mensen het monopolie bezitten om existentiële vragen te stellen. Het mis begrepen dierenrijk staat blijkbaar meer in contact met de kosmische waarden dan wij in onze menselijke arrogantie beseffen.

966eaa9527eb956f0dc8788132986707aW1hZ2Vz

Deze reuzen van de jungle moeten dan ook tegen alle prijs voor uitroeiing worden behoed, niet alleen om de ecologische redenen, maar ook omdat deze dieren een herinnering zijn dat wij niet het recht hebben om andere levensvormen te vernietigen of onze maatschappij op te dringen aan hen die communiceren op een andere manier, want dat doen ze heus wel. De kolossen van de vrijheid zijn een link tussen ons oer verleden en ons noodlot, we kunnen ons niet permitteren om deze erfenis te verkwisten.

 

3cdca99e6ae50386ba9f3806191b832bRWVuIE9s

© Thalmaray - 2012                                        

Volg Thalmaray op Pinterest!

 

18/01/2016 18:18

Reacties (0) 

Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert