Sebastian Kneipp: van waterkuur tot wellness

Door Oxalis gepubliceerd in Natuurlijke geneeswijzen

cc4fe45496780028a359209837fbd5e2_medium.

De naam Kneipp kennen wij tegenwoordig vooral van de kruidige verzorgingsproducten voor bad en douche, van crème en shampoo tot kruidenthee, die als wellness-artikelen worden aangeduid.

Hoewel ontspanning zeker niet onbelangrijk is, bereikte de naamgever van deze producten echter veel meer met zijn waterkuurmethode. Hij wist er vele mensen mee van hun kwalen te genezen. Kneipp ontwikkelde een oude watertherapie tot een complete en succesvolle methode, die in diverse kuuroorden in Europa nog steeds wordt toegepast. Sebastian Kneipp wordt gezien als één van de grondleggers van de natuurgeneeskunde.

74a22ab4bc76d351699d2e7e6dab7cc2_medium.

Achtergrond van Sebastian Kneipp

Sebastian Kneipp werd op 17 mei 1821 geboren in het plaatsje Stephansried in Beieren, Duitsland. Hij was het vierde en op één na jongste kind in een gezin van arme linnenwevers. Toen hij nog geen 12 jaar was en van (de lagere) school kwam, werd hij gelijk tewerk gesteld in een weverij. De jonge Sebastian moest er 5 el linnen per dag weven (ongeveer 3,5 meter). Het beviel hem helemaal niet. Hij wilde studeren voor pastoor, maar daar was in het gezin geen geld voor. Sebastian nam zich voor hard te werken en te sparen, zodat hij – eenmaal volwassen – de wereld in kon trekken en met een studie kon starten. Het noodlot was hem echter ongunstig gezind. Op (nota bene) zijn 20e verjaardag brak een grote brand uit in Stephansried, die huis na huis verzwolg. Ook het ouderlijk huis van Sebastian Kneipp ging in vlammen op en daarmee zijn al die jaren zo zorgvuldig bij elkaar gespaarde studiegeld.

Sebastian Kneipp toch student

Een jaar na de brand, toen het dorp weer redelijk was opgebouwd, trok Kneipp er op uit om zijn droom – een studie – te kunnen vervullen. Hij vond onderdak en een mentor in een verre verwant, kapelaan Matthias Merkle. Hier ontmoette hij ook de gereformeerde dominee en botanist Christoph Ludwig Köberlin, die hem veel over de geneeskracht van planten leerde.

fad89f459ee9512c4fe47f6f68c519cc_medium.

Studienkirche in Dillingen an der Donau

Nadat  Merkle een paar jaar later tot professor in de moraaltheologie in Dillingen was benoemd, lukte het om Kneipp (als 23-jarige) aangenomen te krijgen op het plaatselijke gymnasium. De studie verliep niet soepel, want bij Kneipp had zich inmiddels de gevreesde ziekte tuberculose geopenbaard. Toch wist hij het diploma te behalen. Vervolgens schreef Kneipp zich in bij de Universiteit van München voor een studie filosofie. Nadien keerde hij terug naar Dillingen, waar hij theologie ging studeren.

Sebastian Kneipp en de kracht van water

ea36c78e251999e2e0ea28af168959ee_medium.Tijdens zijn studie kwam de met zijn gezondheid kwakkelende Kneipp in aanraking met een boek van Dr Johann Siegmund Hahn (1696-1773) uit 1743 over de kracht en werking van fris water op de gezondheid van de mens. Kneipp was diep onder de indruk en wilde de beschreven therapie graag in praktijk brengen, mede omdat de artsen hem door de vorderende tuberculose hadden opgegeven. Omdat hij niemand vond, die hem bij het uitvoeren van de therapie wilde helpen, besloot hij zichzelf als proefkonijn te gebruiken. Na zich  fors te hebben ingespannen nam hij driemaal per week, ook in de winter, een halfbad (tot zijn middel) van een paar seconden in de ijskoude Donau. Kneipp voelde zich gestaag sterker en beter worden. Hij was ervan overtuigd, dat waar alle andere medicijnen tot dan toe bij hem hadden gefaald, water hèt medicijn was waar hij baat bij had.

Sebastian Kneipp als watertherapeut

In 1850 verwierf Kneipp een plaats op een seminarie in München, waar hij een zeer gelukkige tijd doormaakte. Hier paste hij ook voor het eerst zijn 'waterkuur' in een wat aangepaste vorm toe op een ziekelijke medestudent. Deze knapte zienderogen op. Kneipps waterkuurmethode was gebaseerd op een combinatie van vijf regimes:

  • Waterkuur
  • Kruidenleer
  • Oefening en beweging
  • Gezonde voeding
  • Gezonde geest (spiritualiteit).

Ondanks het feit dat zijn waterpraktijken door de rector van het seminarie ten strengste werden verboden, breidde Kneipp zijn waterkuren uit naar andere medestudenten, die door de goedkope, maar eenzijdige voeding last hadden van constipatie. Ook hierbij waren de waterbaden succesvol in het bestrijden van de klacht.

38a83683c9b0090e3a88665996023f50_medium.

In 1852 werd Kneipp in de Dom van Augsburg tot priester gewijd en begin 1853 werd hij aangesteld als kapelaan in de plaats Boos in Memmingen. Hoewel hij zeer tevreden was met zijn kerkelijke positie, wilde Kneipp ook verder werken met zijn waterkuren. Die kans kreeg hij, toen een jaar later een cholera-epidemie uitbrak. Zijn soms nogal drastische waterbehandelingen bleken wonderbaarlijk doeltreffend te zijn bij een aantal uitzichtloze ziektegevallen. Hij kreeg zelfs de bijnaam 'de cholerakapelaan'.

Sebastian Kneipp door artsen aangeklaagd

Hoewel Kneipp geen arts was, kon hij het niet laten te helpen wanneer hij aan een ziekbed werd geroepen. Dat was uiteraard een doorn in het oog van de plaatselijke artsen en apothekers, die hun broodwinning terug zagen lopen. Het duurde dan ook niet lang voordat zij Kneipp aanklaagden wegens kwakzalverij. Kneipp verdedigde zich  door te stellen, dat hij alleen mensen probeerde te helpen, waarbij de artsen en apothekers al waren geweest en geen succes hadden geboekt. De rechter gaf hem gelijk.

Sebastian Kneipp en het klooster van Wörishofen

In 1855 werd Kneipp, inmiddels overgeplaatst naar Augsburg, benoemd tot biechtvader in het dominicanessen nonnenklooster te Wörishofen. Aan het klooster waren een meisjesschool en een opvoedingsinternaat voor verweesde en verwaarloosde meisjes verbonden. Kneipp had hier aanvankelijk helemaal geen zin in, mede omdat het klooster in alle opzichten op de rand van de afgrond verkeerde.

b9dff2e892c72957feec047bdd294b7b_medium.

Wörishofen

Toch overwon zijn praktisch instelling en pragmatische aanpak al zijn vooroordelen. In gedachtig het motto mens sana in corpore sano (een gezonde geest in een gezond lichaam) reorganiseerde hij het gehele klooster en zette de nonnen aan het werk. Kneipp stichtte een huishoudschool, een kloosterbrouwerij, een kleine weverij in het klooster en zorgde voor een opbloei van de kloostertuin en veestapel. Kortom, hij was in zijn element.

Sebastian Kneipp verfijnt zijn waterkuurmethode steeds verder

In Wörishofen experimenteerde Kneipp volop met zijn waterkuur. Hij verfijnde de behandelingen steeds meer. Zijn 'systeem' omvatte meest korte baden, kortere en heel korte wassingen en omslagen.

41bb0ea07b3bde54cf1eb8003727c577_medium.Later voegde Kneipp daar nog begietingen, waarbij alleen een bepaald lichaamsdeel met water werd begoten, aan toe. Met zijn waterkuurmethode onderscheidde Kneipp zich op een aantal aspecten van zijn voorgangers in dit gebied, namelijk:
  • Een behandeling met koud water mocht slechts kort duren.
  • Zelden behandelde hij het hele lichaam; meestal ging het om voet- of halfbaden en begietingen van een bepaald lichaamsdeel.
  • Kneipps eigen ontdekking en bijdrage was een vast systeem van het gebruik van kompressen en omslagen. Hij combineerde deze als eerste met geneeskrachtige kruiden.

Sebastian Kneipp wordt succesvol als watertherapeut

De successen van zijn waterkuurmethode deden van hem spreken en patiënten kwamen van heinde en ver naar het klooster van Wörishofen om door Kneipp behandeld te worden. Geld vroeg hij overigens niet aan zijn patiënten; meestal stopte hij hen wat geld toe om weer veilig naar huis te kunnen reizen.

Opnieuw werd hij door plaatselijke artsen en apothekers, die dit met lede ogen aanzagen, aangeklaagd. Opnieuw werd hij vrijgesproken.

637defba766396d5d6d9ec27c74a1104_medium.

Een dag in het klooster van Wörishofen met pastoor Kneipp (rechtsonder).

Sebastian Kneipp als schrijver

In 1881 werd Kneipp uiteindelijk benoemd tot pastoor van Wörishofen, waarmee een hartewens in vervulling was gegaan. Inmiddels was Kneipp aan het schrijven geslagen over landbouwmethoden en de konijnen- en bijenteelt, maar niet over zijn waterkuurmethode. Op langdurig aandringen van enkele van zijn naasten, die zijn methoden voor het nageslacht wilden bewaren, besloot Kneipp uiteindelijk om zijn methode te beschrijven. In zes weken tijd dicteerde hij zijn verhaal aan een schrijver. Het boek "Mijn waterkuur" (Meine Wasserkur) verscheen in 1886 en werd een megasucces. In 11 jaar tijd was het werk al aan de 62e druk toe!

Sebastian Kneipp zet Wörishofen op de kaart

Van het geld, dat hij met het boek verdiende, knapte Kneipp zijn parochiekerk op en opende in 1888 een badhuis naast het klooster (niet in het minst om het laatste te ontlasten van de niet-aflatende patiëntenstroom). In het badhuis werkte Kneipp samen met diverse artsen, die later een eigen sanatorium openden en zo zijn methode over de wereld  verspreidden. In 1890 werd de 'Kneipp-Vereniging' opgericht, een vereniging die de verspreiding van de waterkuurmethode ondersteunt.

5c2693794a622d2450d3450dbb91b89f_medium.Van rust moest Kneipp, die toch al op leeftijd was, niets weten. Hij bouwde een kuurhuis ('Sebastianum', zie foto links) en een kinderopvang. Als het geld op was, maakte hij tournees door Europa om voordrachten te houden en geld in te zamelen.

In 1893 werd Kneipp benoemd tot pauselijk kamerheer en kreeg de titel Monseigneur. Een jaar later bezocht hij Paus Leo XIII in Rome en mocht hem zelfs een behandeling geven.

Wörishofen werd een kuuroord en veranderde de naam in Bad Wörishofen. Nog steeds komen er jaarlijks vele tienduizenden naar deze plaats om te kuren voor genezing, verlichting, rust en ontspanning.

De dood van Sebastian Kneipp

Begin 1897 ontwikkelde Kneipp een tumor in het onderlichaam. Hoewel deze tumor met de stand van de toenmalige chirurgie goed en veilig had kunnen worden verwijderd, vertrouwde Kneipp alleen op zijn eigen waterkuurmethode en weigerde een operatie.

Kneipp doorstond helse pijnen door de groeiende tumor, maar deze keer werkte het echter niet.  Hij moest tot zijn grote teleurstelling constateren, dat zijn waterkuurmethode, zo succesvol bij anderen, voor hemzelf faalde. Kneipp stierf een maand na zijn 76ste verjaardag, op 17 juni 1897.

 

Oxalis.

e1e653abf87d529abc4c88c1b683cb73_medium. © 2014, foto's: Office.microsoft.com, Wikimedia Commons.

 

Voor meer artikelen van deze schrijfster, zie bijvoorbeeld:

Alfred-Vogel-en-fytotherapie-(kruidengeneeskunde)

Linus-Pauling-en-orthomoleculaire-voedingsleer

Rudolf-Steiner-en-antroposofie-als-levenswijze

Samuel-Hahnemann-en-de-homeopathie

Wilhelm-Schüszler-en-de-leer-van-de-celzouten

Of lees verder op:

https://tallsay.com/oxalis of via

https://oxalisnatuurlijkewegen.wordpress.com/

 

18/01/2016 07:38

Reacties (2) 

1
18/01/2016 08:10
Nooit geweten welk verhaal er achter de (nu in ieder geval zo betitelde) wellness-flesjes van Kneipp zat. Leuk om dit eens te weten.
1
18/01/2016 08:05
Bijzondere man en een bijzonder leven, van deze priester.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert