Over de structuur van kristallen en stenen

Door Oxalis gepubliceerd in Natuurlijke geneeswijzen

6c8da35a999830a2db0cf021761305aa_1406640Alle kristallen en stenen zijn ontstaan uit en door de geologische ontwikkelingen op onze planeet. Ze zijn als het ware een chemische afdruk van de evolutie van de aarde.

Links: opaal in gesteente.

Elke soort kristal of steen heeft een eigen unieke structuur en vorm, die meestal alleen onder een microscoop precies is te onderscheiden. Deze structuur noemen we een kristallijne structuur.

Wat is een kristal? Wat verstaan we onder een kristallijne structuur?

Een kristal is een vorm, die bestaat uit een kristallijne structuur van ordelijk en periodiek gerangschikte atomen en moleculen, waarvan de patronen zich steeds herhalen. Dit kan zowel 2-dimensionaal (bijvoorbeeld een sneeuwvlok) als 3-dimensionaal (bijvoorbeeld een bergkristal) zijn.

Met een kristallijne structuur wordt bedoeld, dat een vaste stof (in dit geval een kristal of steen) is opgebouwd uit elementen (zoals mineralen), waarvan de atomen en moleculen op een mathematisch regelmatige wijze en periodiek zijn gerangschikt. De ordelijke, herhaalde atoomstructuren zijn uniek voor elke soort. Of je nu een groot of een klein exemplaar van een bepaald kristal hebt, de inwendige structuur zal precies dezelfde zijn. Kristallen en stenen worden aan de hand van deze unieke geometrische structuur gerangschikt en benoemd.

Materialen, die een niet ordelijke rangschikking van de atomen en moleculen kennen, noemen we 'amorf' (zoals bijvoorbeeld glas).

Hoe is het tot de soorten gesteente gekomen?

eafd46909dfa3e56ee16b57c3679d624_1406639Het begin van de aarde heeft zich waarschijnlijk gekenmerkt als een wervelende wolk stof rondom een ijzeren kern, die zich verdichte tot een gloeiend hete, vloeibare bol.

Links: sedimentair gesteente.

Door de millennia heen koelde de buitenste laag van de vloeibare massa of magma af en vormde de aardkorst. De verschillende soorten gesteenten zijn op diverse manieren ontstaan. We kennen ruwweg:

  • Stollingsgesteente (stollen van gesmolten magma),
  • Sedimentair- of afzettingsgesteente (bezinken of afzetten van materiaal),
  • Metamorf gesteente (ontwikkelen c.q. groeien van nieuwe mineralen in bestaand gesteente).

Sommige kristallen, zoals bijvoorbeeld kwarts, zijn ontstaan uit de hete gassen en vloeibare mineralen, die van binnenuit naar het aardoppervlak doordrongen. Hier koelden ze af en condenseerden in mooie kristallen.

Als zo'n proces traag verloopt, kunnen grote kristallen worden gevormd. Als het proces juist heel snel verloopt, ontstaat er een glasachtige massa in plaats van kristallen, zoals bijvoorbeeld obsidiaan.

fef005cfca8ded3be473c5a1fdc27daa_1406639Sommige kristallen zijn ontstaan onder hoge temperaturen uit vloeibaar magma, zoals bijvoorbeeld aventurijn of olivijn (peridoot). Wanneer magma afkoelt en waterdamp condenseert, kan de mineraalrijke neerslag hiervan kristallen vormen, zoals bijvoorbeeld aragoniet of kunziet. Als dit mineraalrijke vocht juist in diepe spleten en barsten sijpelt, koelt het veel langzamer af. Er kunnen dan in het bestaande gesteende nieuwe kristalafzettingen worden gevormd, zoals bijvoorbeeld chalcedoon of amethist.

Rechts: geode met amethist.

Kristallen als granaat ontstaan diep in de aarde, wanneer gesmolten mineralen onder grote druk en hitte opnieuw kristalliseren.

Dan zijn er nog kristallen die ontstaan uit – in feite – erosiemateriaal. Mineraalvocht druipt dan door gebroken stenen aan de oppervlakte en zet zich met meegevoerd, verweerd steenmateriaal af als nieuwe kristallen. Deze stenen zijn over het algemeen veel minder hard. Calciet is bijvoorbeeld op deze wijze ontstaan.

Meest voorkomende mineralen in stenen

Er kunnen diverse mineralen voorkomen in kristallen en stenen. De mineralen, die het meest worden aangetroffen, zijn:

  • Aluminium – te vinden in onder andere robijn, saffier, topaas, serpentijn, pyroop, almandin, toermalijn, turkoois, epidoot en maansteen.
  • Borium – te vinden in toermalijn.
  • Chroom – te vinden in onder andere smaragd en uwarowiet.
  • Fluor – te vinden in onder andere topaas en apatiet.
  • Kalium – te vinden in maansteen.
  • Kalk – te vinden in onder andere parel, albast, aragoniet, apatiet, calciet, epidoot, andradiet, uwarowiet, marmer en vloeispaat.
  • Kiezelzuur of silicium – alle kwartsen (bergkristal bestaat geheel uit kiezelzuur) en bijna alle andere edelstenen (behalve diamant, rhodochrosiet en chrysoberyl) bestaan uit (een deel) kiezelzuur.
  • Koper – te vinden in onder andere turkoois, malachiet, azuriet, pyriet, taberniet, lapis lazuli en chrysocolla.
  • Mangaan7115234857bbd5d62130be0fa28be2f2_1406639te vinden in onder andere mosagaat, rhodoniet, rozenkwarts, amethist en almandin. Rhodochrosiet bestaat geheel uit mangaan.
  • Magnesium of bitteraarde – te vinden in onder andere magnesiet (bestaat geheel uit magnesium), olivijn (peridoot), serpentijn, pyroop, almandin en spinel. Rechts: olivijn.
  • Nikkel – te vinden in onder andere chrysopraas en serpentijn.
  • IJzer – te vinden in onder andere hematiet (bloedsteen), magnetiet, markasiet, rode jaspis, limoniet, pyriet, andradiet, pyrrhotien, chloriet, sideriet en olivijn (peridoot).
  • Zink – te vinden in zinkblende (bestaat geheel uit zink).

Afhankelijk van samenstelling en vorm kunnen stenen in uiterlijke schoonheid enorm van elkaar verschillen.

Indeling van kristallen en stenen

Hoewel ze vaak zijn samengesteld uit diverse mineralen, worden kristallen en stenen niet naar die mineralen, maar dus altijd naar de vorm ingedeeld. Soms kunnen de hoeveelheden van aanwezige mineralen en het uiterlijk van stenen sterk van elkaar verschillen, maar als de inwendige structuur dezelfde is, worden ze toch tot dezelfde soort gerekend. Wanneer een steen veel (of weinig) van een specifiek mineraal bevat, is dat meestal vooral bepalend voor de kleur van een steen.

Geometrische structuren van kristallen en stenen

De opbouw van kristallen is er altijd één van de zeven bekende geometrische vormen (en dan natuurlijk 3-dimensionaal); voor de eenvoud zijn ze hier kortweg naar de (platte) basisvorm genoemd:

  • Driehoek (trigonaal), bijvoorbeeld toermalijn
  • Vierkant (kubisch), bijvoorbeeld granaat, pyriet, haliet, galeniet of fluoriet
  • Rechthoek (tetragonaal), bijvoorbeeld rutiel, cassiteriet en zirkoon
  • Zeshoek (hexagonaal), bijvoorbeeld kwarts zoals bergkristal, beryl, calciet en amethist
  • Romboïde of ruit (tetragonaal), bijvoorbeeld zwavel, celestien, stauroliet en olivijn (peridoot)  
  • Parallellogram (monoclien), bijvoorbeeld gips, augiet, monaziet, epidoot, glimmer (mica) en hoornblende
  • Trapezium (triclien), bijvoorbeeld rhodoniet, chalkantiet of amazoniet.

4f641fb70862ad3e48b848f3e1ff1a3f_1406638

Al deze vormen zijn terug te vinden in bepaalde kristallen, die dan als één soort worden beschouwd op basis van hun inwendige geometrie. Zo wordt bijvoorbeeld een zeshoekig kristal opgebouwd uit zeshoeken in een driedimensionale vorm en vormt een verzameling vierkanten een kubisch kristal. De uitwendige vorm van een kristal hoeft echter niet altijd gelijk te zijn aan of iets te zeggen over de inwendige structuur ervan. Zo kunnen twee schijnbaar totaal verschillende stenen toch tot dezelfde structuursoort behoren.

 

Oxalis.

© 2014, foto's: Oxalis, Wikimedia Commons.

 

Rechts: citrien.

4cbda19f5a7e00fb2a685d0f09727c0e_1406639Voor meer artikelen van deze schrijfster, zie bijvoorbeeld:

Kristallen-en-stenen-invloed-van-elementen-en-chakra-s

Kristallen-en-stenen-voor-healing-en-meditatie

Kristallen-en-stenen-over-programma-s-intenties-en-affirmaties

Maansteen-en-zonnesteen

Amethist-bergkristal-en-rozenkwarts

Of lees verder op:

https://tallsay.com/oxalis of via

https://oxalisnatuurlijkewegen.wordpress.com/

 

15/01/2016 12:41

Reacties (2) 

1
15/01/2016 12:58
Duidelijk beschreven, bijzonder onderwerp.
1
15/01/2016 12:57
Heel interessant hoe gesteente en stenen worden gevormd.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert