x

Misbruik melden

Bedankt dat je Tallsay wilt helpen door schendingen van onze regels en richtlijnen te melden.

Wil je een inbreuk op jouw auteursrecht of intellectuele eigendom melden? Gebruik dan a.u.b. het formulier Inbreuk auteursrecht / intellectuele eigendom

Welke vorm van misbruik wil je melden?




Annuleren

Die vriendelike taal: een kijkje op de zuid afrikaanse taal.

Door Thalmaray gepubliceerd in Wetenschap en onderwijs

Voorwoord.

b138d98134ba546d6065af04ef4188d7_1348389

Soms plegen we wel eens te vergeten dat we verre taalneven hebben aan de andere kant van de wereld. Het Nederlands taalgebied blijven we traditioneel zien als Nederland en Vlaanderen maar diep in Afrika hebben we een bevolkingsgroep die sterk verwant is met onze taal en onze cultuur. Het valt me op dat desondanks deze overeenkomsten er weinig contact is tussen Afrikaners en onze gebieden, vooral dan op cultureel vlak. Indien er contacten bestaan, en die zijn er ergens wel ongetwijfeld, krijgen deze bijzonder weinig aandacht. Als Vlaming heb ik een affiniteit met de strijd voor taalerkenning, na honderden jaren Franstalige onderdrukking, en pleit dan ook voor betere banden met een “broeder”-taal die ongetwijfeld moeite heeft om zich staande te houden als minderheid.

Feiten.

139fa956c143a839d4b16d3aba0aa2e4_1348389

Het Zuid Afrikaanse wordt gesproken door circa 10 miljoen mensen voornamelijk in Zuid Afrika uiteraard, maar ook in Namibië. In Zuid Afrika is het een officiële taal. De lokale bevolking spreekt van “Afrikaans” of “Die Afrikaanse taal”.  Vroeger kreeg het historisch de benaming “Kaap-Hollands”. Als vertakking van de West-Germaanse talengroep is het alfabet bestaande uit 26 letters gebaseerd naar Romeins model, net zoals on Nederlands. Het Zuid Afrikaanse heeft sterke invloeden van Nederlands, Duits, Engels, Limburgs, Schots, Nedersaksisch en Jiddisch. Het is in een mindere mate tevens verwant met Scandinavische talen.

Taal eigenaardigheden.

f6df5f05ed1c545e14cf6165c8186374_1348389

De taal klinkt zoals on Nederlands met een grappige exotische saus maar er zijn taalkundig ook wel enkele bijzonderheden. Zo wordt de letter “C” zo goed als nooit gebruikt. Een “C” voorkomende in het Nederlands wordt in het Zuid Afrikaans meestal een “K” als het om een “K-klank gaat” en een “G” wanneer de 3C” samen met een “H” een “G-klank” vormt.

De Nederlandse lettercombinatie “ij” komt niet voor. Voor een ei-klank gebruikt men in het Zuid Afrikaans de letter “Y”. Bijvoorbeeld Tijd is in het Zuid-Afrikaans “Tyd” (uitgesproken “tied”.

Ook de “Z” wordt bijna nooit gebruikt die wordt vervangen door een “S”. Bijvoorbeeld gezin wordt “gesin”.

Ontstaan.

ec49d5aac7e8ea5a43febe721f2baafb_1348389

Het Afrikaans is ontstaan uit verschillende Nieuw Nederlandse dialecten door voornamelijk Vlaamse en Nederlandse kolonisten de zich rond 1652 in Kaapstad vestigden. Een mengelkroes van verschillende Europese emigranten adapteerden het “Nederlands”. Door de inheemse Afrikaanse invloed werd kreeg dit Nederlands een Creools aspect en begon naast de “moedertaal” het oorspronkelijke Nederlands en parallelle ontwikkeling te vormen.

Naast typische Nederlandse dialecten zijn er ook heel sterke invloeden van het West-Vlaams te vinden. Er zijn tevens duidelijke Friese en Zeeuwse invloeden.

Geschiedenis.

116ae8f913a016ae64207a7764dbe9b5_1348389

De Nederlander Jan van Riebeeck wordt gezien als de persoon die het Nederlands introduceerde op het Afrikaanse continent bij de stichting van een eerste kolonie bij Kaap de Goede Hoop. De kolonie groeide zeer snel met Nederlandse en Vlamingen voornamelijk maar later ook Duitsers en Fransen. De Verenigde Oost-Indische Compagnie zorgde ervoor dat dit één van de belangrijkste handelsposten ter wereld werd. Het “Nederlands” werd de voertaal. Na verloop van tijd noemde de afstammelingen van de eerste kolonisten zich “Afrikaners” of “Boeren”. 1740 wordt gezien als het begin van de zelfstandige ontwikkeling van het “Afrikaans”.

e4ab52b79072240dad5e652eb95b5427_1348389

Door de imperialistische neigingen van de Britten werden de boeren meer landinwaarts gedwongen en stichten zij hun eigen onafhankelijke staten “Oranje Vrijstaat”, de “Transvaal” end e “Republiek Natalia”, waar het Nederlands de officiële taal werd. Er werd verbeten gestreden tussen de Britse bezetters en de Afrikaners wat uiteindelijk resulteerde in de beruchte “Boerenkrijg”. De Britten kregen het hard te verduren en de Boeren bleken geduchte krijgers te zijn, dankzij een constante aanvoer van nieuwe troepen slaagde de Britten er uiteindelijk in de oorlog te winnen. Ondanks de Angelsaksische overheersing ook op taalgebied bleven de Boeren zich verzetten en streefden naar onafhankelijkheid en autonomie. In 1854 werd het Nederlands de officiële taal in Oranje Vrijstaat, in 1882 werd het Nederlands erkend als officiële taal in het Kaapse parlement. In 1888 werd Nederlands de officiële taal in de Zuid-Afrikaanse Republiek, het latere Transvaal. Van 1910 tot 1961 werd Nederlands de officiële taal in Zuid Afrika, naast het Engels. Vandaag is het een minderheidstaal in Zuid-Afrika. Het is nu de derde taal in Zuid-Afrika na Zoeloe en Xhosa.

187f03425845abc82b07c8e920c05bdf_1348389

In de twintigste eeuw kreeg de taal een woordenschat explosie van 50.000 woorden naar 750.000 woorden.

Nationalisme.

dd089ddba4adeec01f3e789dd771b678_1348389

Nu nog lijkt het “Afrikaans” het symbool bij uitstek te zijn voor de blanke minderheid in Zuid Afrika. Hoewel iedereen het er ergens over eens is dat de dagen van de “Apartheid” voorgoed voorbij zijn, is er een drang naar culturele en politieke identiteit bij de “Afrikaners”. De taal is ergens nog wrang verbonden met de wonden van “de Apartheid”, maar de moderne blanke zuid Afrikaan ziet het nu meer als een uitdrukking van een eigen identiteit. Vele blanken zien het land naar de chaos evolueren vooral door torenhoge werkloosheid en criminaliteit, politieke instabiliteit en onderlinge stammentwisten bij de overwegend zwarte bevolking. Zuid-Afrika werd eens de parel genoemd van het Afrikaanse Continent maar is nu heel veel van zijn status kwijt. Een feit dat de blanke bevolking gefrustreerd aanzien.

Internationale belangstelling.

71c808fc5f9cdd14506c9eb6330ce6b5_1348389

Het zijn vooral de Universiteiten die het “Afrikaans” als taal nieuw leven inblazen. In verschillende Europese Universiteiten wordt het “Afrikaans” zelfs onderwezen in de neerlandistiek. In Vlaanderen is dit het geval in Gent en Hasselt. In Zuid-Afrika zelf is er ook een nauwe verwantschap tussen het Nederlands en Afrikaans op de campussen. Ook in Nederland krijgt het Afrikaans meer belangstelling met onder andere een tweejaarlijks festival voor het Afrikaans in Amsterdam.

De Nederlandse Taalunie doet verwoede pogingen om het Afrikaans te laten toetreden tot de unie doch wordt ernstig gehinderd door “politiek correcte” motieven. Gezien de hoge verwantschap met het Nederlands zou dit absoluut moeten kunnen.

Enkele Zuid Afrikaanse woorden en zinnen ter illustratie.

0fc4fe288a7e928db921cf55d84b9a8f_1348389

Is belangrijk te weten dat de Nederlandstalige meestal weinig problemen heeft om de essentie te begrijpen van een Afrikaans woord of zin, omgekeerd blijkt het moeilijker te zijn voor de Zuid Afrikaan om probleemloos Nederlands of Vlaams te begrijpen.

braai barbeque
goeiemôre goedemorgen
totsiens tot ziens
sien jou later tot straks
ek sal jou volgende week sien tot volgende week
seun zoon
oupa grootvader
broerskind neef
om gebore te word geboren worden
aftrede pensioen
gryp die dag pluk de dag
skilder schilder
onderwyser leraar
groot broer koekeloer Big Brother
ek is lief vir jou! ik hou van jou!

 

Bedenking.

Het is een absurditeit om deze charmante taal te vergruizen in de naam van een al even belachelijke politieke correctheid en te blijven associëren met de periode van “Apartheid”. Deze taal is historisch gegroeid en heeft zijn eigen kenmerken en geschiedenis en is daarom niet minderwaardig. De redenering die men nu hanteert is al even absurd alsof we morgen het Duits, als taal zouden minachten voor wat is gebeurd onder het Derde Rijk.

Het Afrikaans is wel degelijk een levende taal die de weerspiegeling is van een boeiende cultuur des te meer omdat het verwant is met onze eigen taal. De Zuid Afrikaanse geschiedenis is doorweven met Nederlands en Vlaams bloed. De affiniteit tussen de talen weerspiegelt zich ook in de cultuur en onze volkeren. Het is tijd dat iemand de durf heeft om de culturele banden vooral dichter aan te halen tussen de Afrikaners en de mensen der Lage Landen. Als Vlaming weet ik alles van hoe een volledige bevolkingsgroep en een taal kan gegijzeld worden door de overheersing van een andere cultuur voor politieke motieven. Ook de nakomelingen van onze Nederlandse en Vlaamse voorvaderen verdienen een culturele ontvoogding.

Na het lezen van verschillende Zuid Afrikaanse auteurs ben ik rotsvast ervan overtuigd dat een betere kennis een verrijking zou zijn voor ons taalgebied.

Het enige Afrikaner-woord die men de dag van vandaag kent is jammer genoeg “Apartheid”.

Het is hoog tijd dat hier verandering in komt.

 

5e6d337002eef64c3d0835f7b74b7062_1348389

37542a679c580e1097b3fd19b225dc65_1348389

d2469b07afd843e6e6d777386eb33343_1348389

 

 

 

14/01/2016 19:22

Reacties (0) 

Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert