Wie zijn de IJsheiligen en wat is de betekenis ervan

Door Rob gepubliceerd in Rob's moestuin

Wat is of zijn IJsheiligen? In dit artikel lees je alles over de IJsheiligen, de strenge mannen uit mei. Wie waren de IJsheiligen, wat is hun betekenis voor tuinieren en boeren en het weer.

Tags/labels: RobsMoestuin, RobsTuinplanten, RobsBijzonderedagen

Wat is IJsheiligen?

IJsheiligen is een naam waarmee we een viertal katholieke heiligen aangeven, wiens naamdagen in de periode van 11 tot en met 15 mei vallen. IJsheiligen is tevens een begrip in de volksweerkunde, waarmee we een bepaalde periode aangeven. De IJsheiligen markeren grofweg de grens tussen voorjaarsweer en zomerweer.

Het begrip IJsheiligen is waarschijnlijk al meer dan 1000 jaar oud, er werd ooit gesproken van de "strenge heren", met wie de IJsheiligen bedoeld werden.

Wie zijn de IJsheiligen?

De IJsheiligen zijn een vijftal katholieke heiligen. In sommige landen kiest men voor een periode van drie dagen omdat drie een heilig getal voor de katholieke kerk. Welke heiligen dan meedoen en welke niet verschilt per land...

 Mamertus  11 mei
 Pancratius  12 mei
 Servatius van Maastricht  13 mei
 Bonifatius van Tarsus  14 mei
 Sophia van Rome  15 mei

IJsheiligen en het weer

Volgens een eeuwenoude volkswijsheid is de laatste datum waarop nog nachtvors kan optreden. In de moestuin dienen bepaalde groenten en kruiden pas ná die datum in de volle grond te worden geplant. Ook voor tuinplanten is IJsheiligen een datum waarop vorstgevoelige planten naar buiten kunnen.

Overigens zijn de naamdagen van de IJsheiligen tijdens het gebruik van de Juliaanse kalender vastgesteld. Door de introductie van de Gregoriaanse kalender in 1582 , zouden de datums nu omgerekend 21 tot 25 mei moeten zijn.

De volkswijsheid IJsheiligen als laatste dagen met nachtvorst is doorgaans redelijk betrouwbaar, maar statistieken bewijzen dat er zelfs in juni nog nachtvors kan optreden. Berucht was de zomer van 2013 waarin zelfs in de nacht van 25 op 26 juni nog vorst optrad.

Zijn de dagen rondom IJsheiligen kouder dan anders?

In mei treedt soms nog een periode met koud weer op. Deze soms abrupte temperatuurveranderingen hebben te maken met het koude zeewater en de windrichting en zijn daarmee kenmerkend voor de lente. De dagen van de IJsheiligen zijn echter niet kouder dan andere dagen. Maar zijn de dagen uit deze oude volkswijsheid dan onzin?4f60183b54347adf0ea14926a601f683_medium.

Onderzoek levert op dat er inderdaad  een koude periode optreedt in mei, namelijk in de periode 21 tot 23 mei, inderdaad de periode waarin volgens de Juliaanse kalender de IJsheiligen hun naamdag vierden!

Uitdrukkingen en spreekwoorden IJsheiligen

Het kan vriezen in mei tot de ijsheiligen zijn voorbij

Voor ijsheilige de bloemen buiten, veelal kan je daar naar fluiten, wacht of tot ze zijn voorbij, de bloemen zijn dan blij.

Al is Marmertus oud en grijs, houdt hij van vriezen en van ijs

IJsheiligen hebben koude koppen

Pancras, Servaas en Bonifaas, ze brengen vorst en ijs helaas

Voor Servaas geen zomer, na Servaas geen winter

Tot Bonifaas, die strenge baas, wees voor de vrucht, op vorst beducht

Van nachtvorst ben je nimmer vrij, als Bonifaas nog niet is voorbij

Geen rijmken na Servaas, geen vloksken na Bonifaas.

Wie zijn schaap scheert voor St. Servaas, houdt meer van wol dan van het schaap

Servaas moet verlopen zijn, voor de nachtvorst goed en wel verdwijnt.

Zijn de ijsheiligen in het land, vroege bloesem houdt dan kort stand

Voor IJsheiligen de bloempotten buiten, veelal kun je er dan naar fluiten

IJsheiligen in andere talen

  • IJsheiligen in het Duits: Eisheiligen of Eismänner
  • IJsheiligen in het Engels: Ice saints of Frost saints
  • IJsheiligen in het Frans, Les Saints de Glace
  • IJsheiligen in het Italiaans Santi di ghiaccio
  • IJsheiligen in het Limburgs: IEsheilige
  • IJsheiligen in het Pools: Trzech ogrodników
  • Ijsheiligen in het Spaans: Santos de hielo
30/12/2015 09:02

Reacties (0) 

Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert