De vier molens van Etten-Leur

Door Ingrid gepubliceerd in Wetenschap en onderwijs

De vier molens van Etten-Leur

Naast een heleboel moderne windmolens aan de horizon heeft Etten-leur ook nog vier oude molens in de gemeente staan. Leuk onderwerp om eens wat nader te belichten. De vier molens op een willekeurige rij:

 

Zwartenbergse poldermolen

Als je binnendoor via Zevenbergen, Etten-leur nadert dan zie je van verre al de Zwartenbergse  poldermolen staan, het punt om rechtsaf te slaan naar Etten-Leur toe. De molen is een grondzeiler, dat betekent dat de wieken tot net boven de grond reiken en de molenaar vanaf de grond de molen kan opzeilen. De huidige molen is gebouwd in 1889 om het water in de grote polder Zwartenberg te lozen. Na diverse restauraties werd in 1971 de molen maalvaardig gemaakt en kan nu het grootse deel van de polder de Haagsche Beemden bemalen. Het is de enige poldermolen in Brabant die nog een echte maalfunctie heeft. Deze molen is niet meer in het bezit van de gemeente Etten-Leur maar is overgegaan naar het waterschap Brabantse Delta. 

De molen heeft een gevelsteen met het opschrift: 

Ik breng het water naar omhoog

En maal de polder schielijk droog

Thans ben ik jong door de techniek

Van de van BUSSELS stroomlijnwiek

 

C.Luykx Dijkgraaf

C.Nooyens Secretaris

1889 Penningmeester 1940

 

Je kunt de molen bezoeken elke tweede en vierde zaterdag van de maand van 11.00 - 16.00 uur en op afspraak. 

 

eed5df5a7c7178d3332d226126c3bd74.jpg

 

De Bisschopsmolen

Staat, hoe verzin je het, op de bisschopsmolenlaan in het Ettense gedeelte van Etten-Leur en is gebouwd in 1744 voor de bisschop van Antwerpen waar Etten-Leur onder viel in die tijd (1561-1795). Na verschillende overnames kwam de molen in 1959 voor het bedrag van één gulden in het bezit van de gemeente Etten-Leur. Hierna volgen in de loop der jaren vele restauraties en uiteindelijk in 2006 werd er voor het eerst weer gemalen. 

Het is een stellingmolen, dit betekent een hoge windmolen met een galerij waarvanaf de wieken in de juiste positie voor de wind gedraaid kunnen worden. Vaak staat zo’n molen in bebouwd gebied en moet daarom hoog zijn om de wind goed te kunnen vangen. Op dit moment wordt er nog graan gemalen op vrijwillige basis. 

Er is een stichtingssteen aangebracht met de tekst:

Praesim ut prosim (moge ik zo aan het hoofd staan dat ik tot nut strekke)

Daaronder staat, ook in het latijn:

Opgericht onder de doorluchtige en zeereerwaarde heer Guilillmus Philippus (de Herzelles), Bisschop van Antwerpen in wiens naam de eerste steen heeft gelegd de eerwaarde Maximilianus Henrart, licentiaat in de beide rechten, deze 22e juni 1744

Deze molen is te bezoeken op vrijdag -of zaterdagmiddagen om de week. 

 

ca569cfa57639293b83fffb0745a937b_medium.

 

De Korenmolen

In 1849 gebouwd als stellingmolen met als functie korenmolen. Het is een ronde bovenkruier, alleen de kap met het wiekenhuis in het horizontale vlak kan draaien. In 1915 door blikseminslag grotendeels verbrand, in 1917 herbouwd, daarna in 1921 zijn de wieken eraf gewaaid, weer herbouwd maar in 1929 toch onttakeld en zijn de wieken, kap, stelling etc verwijderd. Van toen tot op heden wordt het gebruikt als opslagruimte. 

In 2009 is het restant van de korenmolen aangewezen als rijksmonument. 

 

a69ab8601b3142979d24f96d9122e2c1.jpg

 

Molen De Lelie

In het Leurse gedeelte van Etten-Leur staat deze prachtige molen. Het is een gerestaureerde ronde stelling korenmolen. In 1804 gebouwd op aanvraag van Bartholomeus van Oerle. Vanaf het begin is dit een industriemolen geweest waar diverse produkten in de loop der tijd zijn gemalen zoals granen en schors, meel en gedroogde beenderen voor de lijmindustrie. In 1937 is de molen verbrand als gevolg van een ongeval. In 1986 is er een stichting in het leven geroepen met het doel om de molen te herbouwen. Met een startkapitaal van de toenmalige eigenaar als begin werd een succesvolle fondsen werving opgestart. In 1998 werd de molen officieel geopend door oud-burgemeester Frank Houben.

De molen wordt op vrijwillige basis bemand door 3 molenaars en een aantal leerlingen. Sinds 2010 worden er een aantal lokale produkten gemaakt in de molen zoals molenbrood en pannenkoeken. Dit meel kan uiteraard ter plekke worden aangeschaft. U en uw kinderen zijn van harte welkom om een kijkje te komen nemen. Iedere zaterdag middag kan dit van 13.00 uur tot 17.00 uur en verder op afspraak. 

 

a7f7ad026fc6f9a0d612b97755bb9c11.jpg

 

Hier is het heel gewoon al die molens middenin het dorp maar ik, afkomstig uit een grote gebombardeerde en dus moderne stad, vind het heel bijzonder en fantastisch dat er nog zulke oude monumenten bestaan. Het feit dat de meeste liefdevol onderhouden worden door vrijwilligers en toegang geven voor het publiek ter lering en vermaak, maakt ze extra waardevol.

 

http://www.ingridaanen.nl

21/12/2015 12:19

Reacties (0) 

Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert