Morpho peleides: het blauwste dier

Door Natuursmurf gepubliceerd in Dieren en natuur

Locatie: een regenwoud in Zuid-Amerika

Van boven zien we een gigantisch groen tapijt, maar lager, tussen al het weelderige kleurrijke leven beneden is er meer, veel meer. Zoveel te ontdekken.
En een natuursmurf ontdekt graag!

e7015760aabd2268fd098dfd1adaf40c_medium.

We kijken verder: tussen alle tropische geluiden klinkt een zwak gezucht en gesteun. Even later verschijnt er het zongeblauwde gelaat van Natuursmurf achter de stam van een woudreus vandaan. ‘Oef,’ steunt hij zwetend. ‘Wat een hitte!’
Hij zetelt zich op een lange kronkelende wortel en bestudeert zijn kaart. ‘Hier zou het toch ergens moeten zijn…’
Opeens kijkt hij op. Er flitste iets blauws door het dikke groene gebladerte. Onmiddellijk zet Natuursmurf zijn snelle voetjes in beweging en rent er achteraan. Bij de oever van een rivier blijft hij doodstil staan. Daar zit ze dan. Ademloos kijkt hij naar het mooiste juweel dat hij ooit heeft gezien. Het blauwste dier; de schitterende Morpho peleides, een vlinder met een vleugelspanwijdte van wel vijftien centimeter.

6ff6bcadb5a7fc36cf569e86439f62b2_medium.

Dromerig staart Natuursmurf naar dit bijzondere wezen.

Hoe krijgt de vlinder dat voor elkaar?

De blauwe kleur wordt niet veroorzaakt door kleurpigmenten, maar door dezelfde optische effecten die ervoor zorgen dat er een regenboog verschijnt op een cd in de zon, op een zeepbel die rondzweeft in het licht of in een olielaagje op een plas water.
Het kleurenspel wordt veroorzaakt door nanostructuren, die ongeveer even groot zijn als de golflengte van het licht. Afhankelijk van de lichtkleur is dat zo’n 380 tot 780 miljoenste millimeter. Bij de cd zijn die structuren de fijne groefjes waarin de informatie is opgeslagen, bij de zeepbel en de olievlek zijn het overlappende vloeistoflagen van nanodikte.

Wanneer wit licht (dat uit een mengeling van talloze kleuren bestaat) op een cd valt, overlappen de verschillende golflengtes van de kleuren elkaar op zo’n manier dat bepaalde kleuren verdwijnen, terwijl andere juist sterker naar voren komen. Natuurkundigen noemen dit fenomeen interferentie. De kleur die zo ontstaat, zegt iets over de dikte van de laag of de vorm van de structuren.
Rood licht wijst op grote structuren, want rood licht heeft binnen het zichtbare kleurenspectrum de langste golven. Groene of blauwe tinten wijzen op dunnere lagen of kleinere structuren, want de golflengte daarvan is korter.

29bdd6280d2e28c9b572fa8433c44c76_medium.

Onder een microscoop is te zien welke structuren de blauwe kleur van Morpho peleides veroorzaken. De vleugels zijn bedekt met heel kleine schubben en elk van die schubben heeft regelmatige lengteribbels, ongeveer 1800 per millimeter. Elk van die ribbels bestaat uit een stapeltje van zes tot twaalf chitinelamellen, die dezelfde afstand hebben tot elkaar als de blauwe lichtgolven.

fb52d1159d95030c6d71833cf8cb70ba_medium.

Natuursmurf kan niet lang van zijn blauwe vriend genieten. Morpho klapt even snel zijn vleugels dicht en laat zijn met oogvlekken gekleurde bruine vleugels zien. Die gebruikt hij om vijanden af te schrikken. Samen met de fel blauwe kleur laat hij rovers op die manier graag het nakijken. 

‘Was de mens nou ook maar zo snel bang,’ mijmert Natuursmurf. ‘Zo’n mooie vlinder hoort beschermt te zijn en veilig in zijn eigen omgeving.’
Hij draait zich om en verwijdert zich stilletjes.

19/12/2015 21:56

Reacties (6) 

14/04/2016 02:24
leuk artikel met prachtige foto's,
23/01/2016 00:27
Mooi die kleur, maar ik had verwacht dat het blauwste dier een vis of een vogel zou zijn.
09/01/2016 00:28
Wat een mooie foto's en leuk artikel:-)
1
20/12/2015 16:06
Helemaal met je eens, mooi artikel!
1
20/12/2015 14:55
Wat een mooitje (eh....dat is vast geen woord, maar je snapt hem..)
1
19/12/2015 22:41
Mooie van je.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert