Afkomst bepaalt de schoolcarriére van kinderen

Door Rabbit-green gepubliceerd in Wetenschap en onderwijs

 

In 1962 zat ik nietsvermoedend op een Roermonds basisschool in klas 6 (groep 8) als de leerkracht, een zuster binnenstapt. Ze heeft een lijst bij zich met namen van kinderen die ze voorleest en die kinderen moeten aan de raamkant zitten, de overgebleven kinderen worden over de middenrij en de rij aan de muur verdeeld. Pas later kreeg ik door waarom dat zo was. De kinderen uit vooraanstaande families mochten aan de raamkant zitten. Slim of niet slim zij waren de uitverkorenen die door mochten gaan naar de middelbare school en uiteindelijk konden gaan studeren. De middelste rij bestond uit leergierige kinderen van arbeiders en kleine zelfstandigen en zullen naar het uitgebreid lager onderwijs,de ULO, gaan. En bij de muurkant zitten de minder leergierige telgen uit arbeidersfamilies, zij gingen naar de huishoudschool- of ambachtsschool. Een onverbiddelijk vonnis was geveld.

Ik was een leergierig kind en ook niet al te dom, mijn nadeel was ik verbleef in een kindertehuis en die kinderen gingen sowieso naar de huishoudschool. 53 jaar later is er veel veranderd in de toegankelijkheid van onderwijs. Vanuit het bedrijfsleven klonk de roep om hoger opgeleid  personeel, er werd een beurzenstelsel ingevoerd en onder invloed van de Mammoetwet (die in 1968 in werking trad en ik toen op het MBO van de huishoudschool zat) konden jongeren uit lager onderwijs doorstromen tot aan de universiteit. Hoogleraar sociologie Herman van de Werfhorst bracht de veranderingen in kaart, onderzocht wat opleiding teweegbracht in mensenleven en maatschappij en schreef daar met collega's het boek: Een kloof van alle tijden over, dat dit najaar verscheen bij Amsterdam University Press.

Onderwijs blijkt van invloed op diverse aspecten van een mensenleven en een belangrijke ontsnappingsroute voor kinderen uit kansarme milieus, concludeert van de Werfhorst in zijn boek. Het onderwijs is niet langer slechts een reproductiemachine die de kinderen van advocaten opleidt tot advocaat, maar haalt echt iets uit. Kinderen uit een laag milieu bereiken met een goede opleiding dezelfde posities en levensstijl als kinderen uit hoogopgeleide gezinnen. Maar die emanciperende werking kwam de afgelopen jaren onder druk te staan, een proces dat veelal onopgemerkt bleef voor de hoogopgeleide groep mensen die het voor het zeggen heeft in Nederland. Men neemt aan dat eenieder die het wil en die het in zich heeft de kans krijgt zich te ontplooien, maar dat is niet zo. Opleiding is sinds mijn schooltijd steeds belangrijker geworden. In tijden van recessie en toenemende werkloosheid hebben werkgevers het voor het uitkiezen. Zoals een eigenaar van een kofietent die alleen VWO-meisjes aanneemt in de veronderstelling dat zij beter zijn in koffie zetten, serveren en afrekenen. Het diploma wordt gezien als een proeve van allerhande talent en dus als garantie van een capabele werknemer. of deze meisjes geschikter zijn voor die functie dan iemand met een mbo-horecaopleiding is dan maar de vraag.Terwijl de inkomens van lager- en middenopgeleiden in Nederland stabiel blijven, zijn universitair geschoolden steeds meer gaan verdienen. Onder invloed van digitalisering en automatisering is er meer vraag naar mensen die deze processen kunnen overzien en managen, dus op naar hoogopgeleid personeel. In een maatschappij waar opleidingsniveu meer en meer bepalend is voor het arbeidsperspectief, luistert het nauw of men de kans krijgt door te stromen naar hbo of univeriteit. Het is echter steeds minder haalbaar voor ieder kind.De huidige ongelijkheid is niet zo evident als de klassensplitsing, maar zit in subtieler factoren. Bijv. in het verdwijnen van de brede brugklas en de druk van middelbare scholen om kinderen van een enkelvoudig advies te voorzien. Het Amsterdams lyceum dat begon als brede school heeft zijn mavo en havo afgestoten in de veronderstelling dat ouders van vwo-kinderen hun kroost niet in contact willen brengen met de kinderen op de lagere stromingen. Selectie vindt dus op steeds lagere leeftijd plaats. Dan is het belangrijk naar objectieve criteria te kijken bij het bepalen van het schooladvies omdat anders de stem en de positie van de ouders zwaar meewegen. Maar het tegenovergestelde gebeurt. Als reactie op de 'toetsgekte' op basisscholen zijn objectieve toetsen juist minder een rol gaan spelen. De Cito-toets wordt pas afgenomen nadat het schooladvies is gegeven en ook het leerlingvolgsysteem, dat ontwikkelingen van leerlingen tijdens hun schoolcarriére bijhoudt, wordt slechts sporadisch geraadpleegd. Wie plukken dan de vruchten? Juist kinderen met betrokken en mondige ouders die op hoge poten op de leraar afstormen om te bezweren dat hun kind best naar het vwo kan en dat ze het kind in kwestie er desnoods met stren toezicht, de nodige overhoringen en bijles wel doorheen slepen.

Dat afkomst de schoolcarriére van kinderen meer bepaalt, betekent niet alleen dat kinderen van hoogopgeleide ouders meer kans maken op een goede baan  met dito inkomen, zij plukken ook andere vruchten van hun opleiding.. Hoogopgeleide mensen leven over het algemeen gzonder, hebben minder last van overgewicht en worden ouder dan laag opgeleide mensen. Daarnaast zien ze zich beter vertegenwoordigd in de politiek, waar hoogopgeide parlemenstsleden de bevolking vertegenwoordigen. Hoogopgeleiden stemmen vaker en zijn vaker lid van een politieke partij. Een trend die enigszins is doorbroken met de opkomst van populistische partijen. Veel mensen kunnen zich goed vinden in deze meritocratische indeling van de samenleving. Maar wat beloon je eigenlijk in een meritocratische samenleving? Verschillen in de genetische blauwdruk veroorzaken naar schatting   een kleine 50% van de variatie in intelligentie tussen mensen. Daarnaast geven hoog opgeleide ouders hun kinderen ook een stimulerende omgeving mee met veel discussie, verhaaltjes voor het slapengaan en uitjes naar het wetenschapsmuseum.

Het zijn dus niet alleen iemands verdiensten die beloond worden in een meritocratie, maar ook het genen- en omgevingspakket waar een kind toevallig mee geboren wordt. Dit wetende, zou je als overheid, onderwijs dus als gelijkmaker moeten inzetten, die de invloed van die toevallige factoren zoveel mogelijk wegpoetst.

 

Volgens van de Werfhorst moet je de beste leraren naar een vmbo sturen in plaats van naar de gymnasia waar ze nu doorgaans belanden. Daarnaast zou hij de brede brugklas weer terug invoeren, zodat leerlingen langer de kans krijgen zich te bewijzen op school. Het is juist de politiek die deze vernauwing van de middelbare scholen heeft doorgevoerd. De solidariteit met kansarme leerlingen is ver te zoeken, iedereen probeert individualistisch de kansen van de eigen kinderen te vergroten.

Inmiddels ben ik zelf afgestudeerd aan de universiteit de uva in Amsterdam, hiermee heb ik aangetoond dat ik in 1962 aan de raamkant had horen te zitten, niet vanwege mijn afkomst maar vanwege mijn intelligentie en leergierigheid.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

18/12/2015 17:42

Reacties (9) 

21/12/2015 19:49
I Write ben het met je eens hoor. Vroeger weinig keus, en nu te veel keus, waar kinderen niet uit kunnen kiezen.. Interessant artikel
1
22/12/2015 10:47
dank je Mysticlady
21/12/2015 16:36
Vroeger had je weinig keus of werd er voor je gekozen. Tegenwoordig is er veel keus en kan er niet gekozen worden. Goed artikel!
21/12/2015 16:58
daar zit veel waars in, dank je Iwrite
20/12/2015 19:26
dank je Mereltje
1
19/12/2015 09:25
Het is dus nog steeds zo en start al vroeg in het onderwijs: iedereen is gelijk, maar sommigen zijn wat meer gelijk. Eerlijk is het van geen kant.
19/12/2015 10:50
ja erg genoeg is het nog steeds zo, dank je ZiaRia
18/12/2015 19:22
Heel goed en herkenbaar artikel. Tja, ben ik helemaal met je eens......wij van het internaat Steenentrappen hadden ook aan de raamkant moeten zitten, alleen al vanwege onze leergierigheid:-)xx
1
18/12/2015 19:44
inderdaad♥♥♥
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert