Een Aarde zonder Zon – Het einde van Mama Gaia?

Door Edwin Bruinooge gepubliceerd in Weird Science

Een gedachtenexperiment. Wat als de Zon ineens verdwijnt? Wat gebeurt er met ons en met het leven op Aarde? Sterft alles uit? Laten wij een intens koude levenloze klomp steen achter? Of is er nog hoop?

 

Don’t let the Sun go down on me

 

65acd80ea80a5d06ca2a8e2c97317a01_medium.

Een visioen over de Zon

Soms krijg ik een dagdroom, een soort visioen, meestal bij het luisteren naar bepaalde muziek. Ik zie mezelf dan als een antieke Egyptenaar, staand voor een piramide, of aan de voet van de Sfinx, vlak voor zonsopkomst. De wereld is nog omhuld door nachtelijk grijs, de woestijnwind voelt koud, maar aan de horizon zie ik de hemel langzaam helderder en kleurrijker worden. De eerste zonnestralen striemen over de heuveltoppen, ik zie langgerekte schaduwen, die kleiner worden als ik maar lang genoeg kijk. Het woestijnzand kleurt langzaam van blauwgrijs naar geelbruin. De kleuren lijken het grauwe op te eten. Aroma’s komen los uit het zand en strelen me. Ik adem ze diep in. Langzaam zie ik in de nabijgelegen oase de eerste vlinders het luchtruim kiezen, vogels hoor ik zingen en vliegen zoemen om mijn gelaat. Ik knijp de ogen toe als de eerste stralen mijn ogen treffen. Tegelijk voel ik de warmte op mijn huid. De schoonheid van een nieuwe dag overweldigt me. Ik kan niet anders dan op mijn knieën zinken, in gebed tot de Ultieme Levensbrenger, mijn Zonnegod Amon-Ra.

7422280a3295b49a8c13875b9f929813.jpg

Terug naar het heden

Maar ik ben geen Egyptenaar. Ik ben een vent uit de 21e Eeuw, met een wetenschappelijke achtergrond en interesses. Ik zie de Zon en vraag me af: “Wat gebeurt er als jij er niet meer bent?”
Ik weet het. Over 4 tot 5 miljard jaar is het afgelopen met Moeder Aarde, Mama Gaia. Op dit moment is de Zon van middelbare leeftijd, een energieke dame van een jaar of  37 tot 40, in de bloei van haar leven. Maar op een gegeven moment, heel ver in de toekomst, gaat alles veranderen. De zon gaat opzwellen tot een Rode Reus. Hoogstwaarschijnlijk tot waar wij ons nu bevinden. Ze zal de Aarde opslokken, in stukken rijten, maar voordat dit gebeurt, zijn alle oceanen al verdampt en is de oppervlaktetemperatuur van onze mooie wereld gestegen tot een paar honderd graden. Er is niets aan te doen; het is de normale gang van zaken die zich dagelijks overal in het Heelal afspeelt.
Maar wat zou er gebeuren als de Zon zomaar ineens, als door een Godswonder oplost in niets, als ware het door magie? Theoretisch schijnt het te kunnen, maar de kans is zo idioot klein dat je gerust mag zeggen dat het onmogelijk is. Alleen iets wat letterlijk bovennatuurlijk is zou dit kunnen doen. De natuurlijke gevolgen die dit zou hebben, kunnen we wel op een wetenschappelijk verantwoorde manier beredeneren. Een gedachtenexperiment. Filosoferen over een worst case scenario dat wij nooit hopen mee te maken.

f52e0d7f4d6fb14486e742b66fb43fbf.jpg

Een Aarde zonder Zon - Het Einde der Dagen

Letterlijk. Want als de Zon er niet meer is, is er ook geen verschil meer tussen dag en nacht. Overal op de hele wereld zal het nacht zijn, misschien wel voor altijd. Maar in eerste instantie hebben we het nog niet door.
De Zon staat zo ver van ons vandaan dat zonlicht 8 minuten en 20 seconden nodig heeft om ons te bereiken. De dood van de Zon merken wij dus pas na iets meer dan acht minuten. Afhankelijk van de stand van de Maan op dat moment zal ook het maanlicht een seconde of twee daarna voorgoed uitdoven. Immers, de Maan geeft zelf geen zichtbaar licht, maar reflecteert alleen maar zonlicht. Net als alle andere hemellichamen in het Zonnestelsel. Als we door een telescoop naar Jupiter kijken, kunnen we hem nog zien. Jupiter staat zo ver van de Zon dat zonlicht er een half uur over doet om hem te bereiken. En het gereflecteerde licht van Jupiter doet er ook ongeveer 30 minuten over om ons te bereiken. Dus een uur of wat na de dood van de Zon, zal ook Jupiter voorgoed voor ons onzichtbaar zijn.
Zwaartekracht van de Zon valt weg. Persoonlijk zullen we er niets van merken, maar voor de Aarde als geheel is het een ander verhaal. De Aarde zal in een rechte lijn wegschieten uit haar baan om een niet meer bestaande Zon. De snelheid waarmee de Aarde om de Zon draait, is 30 kilometer per seconde, of 108.000 kilometer per uur. Niets remt die snelheid af; de ruimte is praktisch een vacuüm; er is geen luchtweerstand die de Aarde tot stilstand zal dwingen. Onze wereld gaat dus met een enorme snelheid richting onbekend gebied, richting een onzekere toekomst. Hierover later meer.

b5b24b4607d188da2b127ce1e054f7c7.jpg

Een wereld zonder Zon - Totale chaos

Geen leven, maar slechts het rauwe overleven, dat is wat ons te wachten staat. Zo gauw wij doorkrijgen wat er aan de hand is zal er een wereldwijde paniek uitbreken, anarchie, relletjes, moord en doodslag. Winkels zullen op grote schaal geplunderd worden door mensenmenigtes, die allemaal zoveel mogelijk willen hamsteren voor zichzelf en hun gezin. Politie en leger zullen machteloos toekijken, als ze zelf al niet meedoen.
Maar misschien blijft er nog wel een rudiment van een staat over, de eerste tijd. Gelukkig maar. ’s Nachts kunnen wij ons wel aanpassen aan sterrenlicht, dat ongeveer 1/300 is van het verloren gegane maanlicht, maar een beetje straatverlichting blijft toch essentieel. Wij zijn geen nachtdieren, al hebben we nu geen keuze meer. Elektriciteit en gas hebben we keihard nodig om te overleven. Op dat moment zullen we blij zijn dat er nog fossiele brandstoffen op voorraad zijn. Zonder die brandstoffen hadden we geen enkele kans om de komende tijd door te komen. Want er gebeurt nog zoveel meer…

a59206180f8506016f99a3919939bcf3.jpg

Een Aarde zonder Zon - Ineenstorting van ecosystemen

Planten hebben onze wereld gemaakt. Dit is absoluut niet overdreven; wij mensen en dieren hebben alles aan ze te danken. Niet alleen staan zij aan de basis van elke voedselketen, het is juist die uniek plantaardige uitvinding die het mogelijk maakt dat wij kunnen leven. Fotosynthese. Dát proces heeft de Aarde in het verre verleden volkomen veranderd. Planten zetten zonlicht en kooldioxide, CO2, om in suiker en zuurstof. Zonder zuurstof kunnen wij niet leven. Maar dit proces valt nu geheel stil, behalve misschien in onze broeikassen, waar wij zonlicht kunnen nabootsen. Betekent dit dat wij langzaam zullen stikken, omdat er geen nieuwe zuurstof wordt aangemaakt? Zo acuut is dat probleem niet. Wetenschappers hebben berekend dat alle zeven miljard mensen jaarlijks 6.000.000.000.000 kilogram zuurstof verbruiken. Zesduizend miljard kilo. Zes biljoen kilo. Dat is een hoop. Zeg maar 600.000 maal het gewicht van de Eiffeltoren. Maar onze atmosfeer bevat ongeveer 1.000.000.000.000.000.000 kilogram zuurstof. Dat is 1 triljoen kilo! Een simpele rekensom laat zien dat we nog voor vele duizenden jaren genoeg zuurstof hebben. Zelfs als alle zeven miljard mensen en miljarden dieren de Grote Ramp overleven. En dat gaat dus niet gebeuren.
Zonder fotosynthese geen plantengroei. Geen nieuw vers plantaardig voedsel, geen nieuw graan, geen nieuw fruit. We zullen het moeten doen met wat er op dat moment is. Maar ook dat gaan we niet redden. Want het zal koud worden.

d59b59fe7eff4b8e2fdc72fd9957717d_medium.

De koude van de Eindeloze Nacht

De gemiddelde temperatuur op Aarde is 15 graden Celsius. Maar zonder zonnewarmte komt hier snel een einde aan. De Aarde zal afkoelen, exponentieel. Dat betekent in het begin heel snel, in de jaren later een stuk langzamer. Hoe ziet onze toekomst er uit?
Na één week ligt de gemiddelde temperatuur rond het vriespunt. Winter, overal op Aarde. Grote bomen hebben in principe genoeg suiker in hun weefsel om nog jaren zonder Zon te leven, maar niet als het sap in hun stammen bevriest. Goed warm gekleed kunnen we het weken of maanden uithouden. Strenge winters zijn ons niet vreemd. Maar na een jaar is de gemiddelde  temperatuur al gedaald naar –73 graden Celsius. Dit is geen temperatuur om buiten te zijn. Op slechte dagen tijdens de winter op de Zuidpool kan het zo koud worden. Maar nu is het overal zo. Of toch niet?
Er zijn een aantal plekken op de wereld, waar vulkanische bronnen en geisers genoeg warmte vanuit het binnenste van de Aarde afgeven om het toch redelijk aangenaam te houden. Denk aan IJsland, Yellowstone Park of een aantal plekken in Indonesië. Het is te verwachten dat mensen hier massaal heen zullen trekken, zolang het nog kan. Maar hoogstwaarschijnlijk geldt dit alleen voor de happy few. De elite waartoe jij en ik waarschijnlijk niet behoren. Face it, we’re screwed! Of we trekken massaal schuilkelders en mijnschachten in en proberen er het beste van te maken. Misschien met minibroeikassen om toch nog vers voedsel te kunnen eten. Echter, ook deze ondergrondse oases zullen ruim onvoldoende zijn voor alle mensen op de wereld. Het overgrote deel van de mensheid sterft binnen een aantal maanden.
De volgende tien tot twintig jaar laat iets geks zien. Het wordt nat op Aarde. Dauw slaat neer. Maar geen dauwdruppels zoals wij die kennen. Geen waterdruppels, maar druppels vloeibare lucht. Zo koud wordt het dan. Druppels, en later ook sneeuw. Kooldioxidesneeuw, zuurstofsneeuw. Als er nog mensen leven – en dat zou echt wonderbaarlijk zijn - zullen ze regelmatig naar buiten moeten, goed beschermd, om scheppen zuurstofsneeuw mee te nemen om het in hun schuilplaatsen op te warmen.
Na een tot drie jaar zijn alle oceanen tot kilometers diep bevroren. Maar er is een kans dat er nog vloeibaar water is. Daar kom ik later op terug.

613670b894dd405c99f403a491b8cd52.jpg

De Aarde als Vliegende Hollander

Eeuwen geleden kende elke zeeman de legende van de Vliegende Hollander, een spookschip dat gedoemd was om voor altijd stuurloos over de oceanen te varen, zonder bemanning. De Aarde wacht een vergelijkbaar lot. Met iets meer dan honderdduizend kilometer per uur baant ze zich een weg door de Melkweg. Als wij naar de Melkweg kijken, zien we een hoop sterren die heel dicht bij elkaar lijken te staan. Maar schijn bedriegt. Als je de afstand van de zon tot de dichtstbijzijnde ster wilt uitbeelden, leg dan een bowlingbal neer op het strand van Scheveningen en plaats een andere bowlingbal in Nairobi, in Kenia. Is dat te ver, te onvoorstelbaar? Neem dan een peperkorrel i.p.v. een bowlingbal. Dan mag het andere perperkorreltje verhuizen naar Utrecht. Een peperkorreltje in Scheveningen, een peperkorreltje in Utrecht. Dat is een beeld van de afstand tussen twee sterren in onze Melkweg. En dan reist er een miniscuul stofje tussen die peperkorrels…Wat is de kans dat dit stofje ooit in de buurt van een peperkorreltje komt?
Na ongeveer één miljard jaar reizen heeft ze de Melkweg doorkruist. Wat is er in die tussentijd op Aarde gebeurd?

3b19c7993d514e9f1990033625421202.jpg

Een Aarde zonder Zon - Hoop doet leven?

Een dode planeet, met een afschuwelijk koude oppervlakte en een bevroren atmosfeer. Oceanen bedekt met kilometers dik ijs. Is dat het? Waarschijnlijk niet.
Er is een redelijke kans dat er onder die ijslaag nog steeds vloeibaar water aanwezig is, misschien slechts op een paar geïsoleerde plekken. Hoe komt dat? De warmte die de Aarde zelf opwekt is de oorzaak. Met het feit dat een kilometers dikke laag ijs verrekte goed isoleert.
Het binnenste van de Aarde heeft een temperatuur van ongeveer 5000 graden Celsius. Die warmte komt niet van de Zon. Het is voor 20% nog een overblijfsel van de vorming van de Aarde; de overige 80% komt door radioactieve straling. Dat kan nog miljarden jaren doorgaan, ook op een wereld zonder Zon.
Continenten verschuiven. Een bekend feit; de aardkorst is verdeeld in grote platen, die langs elkaar schuiven, onder elkaar duiken of gewoon botsen. Het verklaart waarom op sommige plekken veel vulkanen voorkomen, het verklaart aardbevingen en het is de oorzaak van het ontstaan van bergketens. Op die plekken waar de platen van elkaar af bewegen, waar continu nieuwe aardkorst wordt gemaakt, komt het hete binnenste van de Aarde heel dicht aan de oppervlakte. Meestal op de bodem van een oceaan. Het verhit water tot wel 400 graden Celsius. Op die plekken, onder de isolerende ijslaag, kunnen hele stukken zee nog gewoon vloeibaar zijn. Gloeiend heet op sommige plekken, met vulkanische gassen die ontsnappen. En het mooie is, wij kunnen daar misschien niet tegen, maar een heleboel micro-organismen nou juist wel! Die leven daar. Alleen daar.

e9261a1ebdf77f1c46ff2b03053050e2_medium.

Dat doen ze al miljarden jaren, nog voordat er planten of dieren waren. Zij hebben voor hun energie geen fotosynthese nodig. Zij halen hun energie uit de chemicaliën die uit het binnenste van de Aarde ontsnappen. Zuurstof is voor hen puur vergif. Zij zijn de oorspronkelijke aardbewoners; nu hebben ze de Aarde geërfd en vormen hun eigen plaatselijke ecosysteem, zoals ze al miljarden jaren doen. Ze hebben er geen benul van dat de Zon is verdwenen. Sterker nog, zij hebben nooit van het bestaan van de Zon geweten. Hun leven heeft zich altijd hier afgespeeld.

f6aea6118677028578f0d966d1c5879a.jpg


Een kans op wedergeboorte van de Aarde

En dan komt Mama Gaia op haar lange reis toch nog in de buurt van een ster. Zo dicht dat de zwaartekracht van die ster grip op haar krijgt. Een nieuwe Zon adopteert de goede oude Aarde, die dankbaar om haar heen gaat draaien.  En als ze dicht genoeg in de buurt is, zal langzamerhand de bevroren atmosfeer opwarmen, verdampen en weer “lucht” worden. De oceanen zullen langzaam ontdooien. Het overgebleven leven, verstopt in de peilloze dieptes van de oceanen, krijgt een tweede kans. Evolutie kan opnieuw beginnen. Misschien zijn er nog plantensporen bevroren in het ijs, misschien ook niet. Als het wel zo is, en ze zijn nog levensvatbaar, kan het leven een veel snellere start maken. Misschien, vele eeuwen later, lopen er weer intelligente wezens op onze wereld, ons kerkhof. En vragen ze zich af waar ze vandaan komen. Zullen ze onze sporen vinden? Na al die jaren is het vrijwel ondenkbaar dat ze iets zullen vinden dat wijst op het bestaan van dat vreemde wezen “mens”. Ik kan me maar één ding voorstellen.

11fdcc43358c21b81518702a69aa9082_medium.

Op een aantal plekken in de wereld, zoals Fort Knox en de kluizen van de Federal Reserve Bank in New York, hebben wij enorme hoeveelheden goud opgeslagen. Omdat goud vrijwel niet reageert met andere elementen, verwacht ik dat het zelfs na miljarden jaren terug te vinden is. Tenminste, als de huidige opslagplaatsen niet door de werking van plaattektoniek opgeslokt zijn in het binnenste van de Aarde, wat natuurlijk heel goed mogelijk is. De nieuwe aardbewoners zullen dan proberen te verklaren waarom dit zeldzame metaal nou juist hier in zo’n grote concentratie voorkomt. Misschien concluderen ze dat dit door intelligente wezens neergelegd moet zijn. Worden wij dan de inspiratie voor hun legendes, complottheorieën en religie? Of komen ze tot de verbijsterende ontdekking dat zij een tweedehands wereld hebben geërfd?

Gelukkig gaat dit alles niet gebeuren. De Zon komt elke dag op, nog een aantal miljard jaar. Wij blijven op ons plekkie in het Universum. En als ik de zonnewarmte op mijn gezicht voel, snap ik hoe belangrijk onze eigen ster voor ons is en begrijp ik heel goed waarom de Egyptenaren, de Maya’s en zoveel andere volkeren niet anders konden dan aanbidden.

a0a685b7499902848c291f7ea1f6bbb6_medium.

Michael Stevens van Vsauce


Ere wie ere toekomt - Bedankt, Vsauce!

Het idee voor dit verhaal heb ik gevonden in een video op Youtubekanaal Vsauce. Vsauce is gecreëerd door Michael Stevens, een heerlijk “nerdy” Amerikaan met een enorm prethoofd, die op boeiende en vooral humoristische wijze wetenschap promoot. Zulke mensen zouden collectief leraar moeten worden. De woorden in dit stuk zijn mijn eigen woorden; het idee en een aantal wetenschappelijke feiten heb ik “geleend” van Vsauce. En ook nog even gecheckt.
Mijn Egyptisch ‘visioen’ is veroorzaakt door het nummer “Communion with the Sun’ van de Seventies-band Utopia. Lekkere “freaky” muziek, je houdt er van of je haat het. Ik sluit af met dit nummer. Het gaat met name om de eerste 2.30 minuut.
 

 

13/12/2015 11:23

Reacties (23) 

26/12/2016 14:23
Elke avond verdwijnt de zon. Het wordt dan donker en de temperatuur daalt een graad of 7 a 8. Best uit te houden. ;)
1
15/12/2015 18:20
Graag gelezen ,filosoferen over wat er kan gebeuren.
Toen de zon kleiner werd was ik al in gedachten rechtdoor geschoten de aarde verliet zijn cirkel en raasde als een komeet door het universum.

IK citeer even uit je verhaal.

""Theoretisch schijnt het te kunnen, maar de kans is zo idioot klein dat je gerust mag zeggen dat het onmogelijk is. Alleen iets wat letterlijk bovennatuurlijk is zou dit kunnen doen. ""

Alleen Iets was bovennatuurlijk is?

Verbrand een ping-pong balletje,
het smeult op en er blijft niets van over.
1
17/12/2015 21:50
Echt in het niets verdwijnen, dat kan door 'quantum tunneling', maar dat werkt alleen op subatomair niveau. De kans dat de zon dit overkomt is zo idioot klein dat het wel op bovennatuurlijke manier zou moeten.
18/12/2015 08:06
Bij de zon zou het bovennatuurlijk zijn.

Bij het pingpong balletje zie je het gebeuren, probeer maar eens, Het laat geen as achter.
is dat dan ook subatomair niveau? (kleiner dan een atoom)
18/12/2015 15:09
Ik neem aan dat je niet serieus bent nu.

Een pinpgpongballetje is gemaakt van celluloid. Natuurlijk laat dat geen as achter als het verbrandt.
18/12/2015 16:14
Serieus. maar inderdaad met een lach.
ik weerleg alleen deze woorden van jou.

" Alleen iets wat letterlijk bovennatuurlijk is zou dit kunnen doen. ""

2
15/12/2015 09:31
Prachtig (fantasie?) verhaal. Geleend of niet, het is fijne kost om de dag mee te beginnen. Ik vind het wel grappig dat de wetenschapper in zijn fantasie 'magie' nodig heeft om de zon te laten verdwijnen.
Doet me ergens denken aan een aflevering van 'Ben & Holly's little kingdom', waar de wetenschappelijke Elf (schurfthekel aan magie) magie nodig heeft als krachtbron van zijn energiecentrale :)

Het stuk over hoe toekomstige wezens de goudvoorraden al dan niet ontdekken, en daar complottheorieën over maken; hilarisch. Laat me denken aan de inleiding van het boek 'Don Ca...
1
Josh tegen MrcRts
15/12/2015 18:29
Als ik zulke goudbaren zou ontdekken zou ik er echt niet aan twijfelen dat een intelligent volk het daar neergelegd had.
Zou het gesmolten zijn tot een grote klomp dan is twijfel niet zo vreemd..
Wie weet is het al ooit gebeeurd , een (fort knox) in de oudheid door een aardverzakking door de aarde opgenomen en weer uitgebraakt waardoor men goudaders kon ontdekken.
1
17/12/2015 21:48
Theoretisch kan de zon verdwijnen door 'quantum tunneling', maar de kans dat dat gebeurt met een voorwerp dat groter is dan een elementair deeltje (en de zon is dat best wel heel erg ;-) ) is letterlijk astronomisch klein. Dan helpt alleen magie. ☻☻

Ik kon me echt niks anders voor de geest halen. De piramides zijn dan allang verdwenen en ook radioactief afval is dan nauwelijks meer radioactief.
13/12/2015 18:16
Mooie analyse van wat ons, nou ja ons niet meer, achter achter achter kleinkinderen te wachten staat. Misschien wel beter voor moeder aarde om zo snel mogelijk van het alles om zich heen verslindende monster genaamd mens verlost te zijn.
13/12/2015 19:28
Ik krijg de indruk dat je het verhaal niet begrepen hebt.
1
13/12/2015 13:13
Uiteindelijk is de zon de bron van alle energie op aarde: dus einde verhaal voor de mensheid zo dunkt mij.
1
14/12/2015 13:15
In ieder geval op Aarde. In ieder geval voor het het overgrote deel van het voetvolk. ☺☺
14/12/2015 13:40
Vreemd, moet ineens denken aan van die gekke Amerikanen die een bunker in hun achtertuin bouwen en het ding vervolgens volstorten met eten en drinken om zo een eventuele atoomoorlog te kunnen overleven.
1
13/12/2015 12:02
Echt prachtig en we zullen het inderdaad niet meer gaan meemaken, tenzij ik een kolossale blunder bega als ik een ruimtereisje ga maken. -))
Maar nee, zulke blunders bega ik niet eens.
(Al krijg ik nu wel inspiratie voor een verhaal.)
1
13/12/2015 12:16
Ga lekker los in je fantasie, zou ik zeggen! ☺
1
13/12/2015 12:30
Maar het me niet aanrekenen als we inderdaad ineens zonder zon komen te zitten. -))
Heb niet veel zin in een kwade menigte van 7 miljard mensen die me ervoor willen straffen. -))
1
13/12/2015 13:50
Zorg dat je een jaartje op een veilige en warme plek zit met voldoende voedsel en het zullen er echt heeeeeeel wat minder dan 7 miljard zijn om je druk over te maken.
Het is dan wel koud buiten...
1
13/12/2015 13:56
Ik heb net even gekeken, maar kon niet echt snel een veilige plek vinden waar ik geen last van de gevolgen ga hebben.
Hoor jij overigens bij de mensen die het mij een beetje kwalijk zouden nemen of zie je er naar uit?
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert