De zin van het leven

Door Nonnie gepubliceerd in Wetenschap en onderwijs

Soms begrijp ik mezelf niet, want God weet waarom ik mijn neus in dit wespennest steek, temeer daar in de loop der tijd wel meer mensen zich hebben beziggehouden met de vraag ‘wat is de zin van het leven?’. Wie heeft zich dat nou nooit eens afgevraagd?

f18b23bb50eb8246fc598ea96ce61589_medium.

In veel discussies over de zin van het leven kom je vroeg of laat, en waarschijnlijk eerder vroeg dan laat, terecht bij het geloof. Kennelijk vervult het geloof op zich al de rol van zingeving. Zoek niet verder, want je leven krijgt vanzelf zin als je maar gelooft. Maar wat als religie niet datgene is waar je warm voor loopt, verdwijnt dan automatisch de zin van jouw leven? Is de zin van het leven een privilege van de gelovige medemens en heb je als niet-gelovige het nakijken? Ik ben geneigd deze uitsluitende stellingname naar het rijk der fabelen te verbannen.


Shakespeare over de zin van het leven

Wat zeggen de groten der aarde hierover? Om deze vraag te beantwoorden heb ik niemand minder dan William Shakespeare geraadpleegd. In Macbeth, act 5, scene 5, vinden we Macbeth, die zojuist de boodschap heeft gekregen dat zijn vrouw, Lady Macbeth, is overleden. Zijn visie op het leven zal hier zeker door gekleurd zijn. Niettemin laat Macbeth zijn gedachten gaan over de zin van het leven:


Life's but a walking shadow,
a poor player, that struts and frets his hour upon the stage,
and then is heard no more;
it is a tale told by an idiot, full of sound and fury,
signifying nothing.


Vrij vertaald: Het leven is niets anders dan een wandelende schaduw, een armzalige acteur, die een uur lang kniezend rond paradeert over het podium, waarna niets meer van hem vernomen wordt. Het is een verhaal, dat wordt verteld door een idioot, vol razernij en lawaai, maar het betekent allemaal niks.


Natuurlijk moeten we er rekening mee houden, dat Shakespeare deze woorden binnen het karakter van Macbeth op papier heeft gezet in een uitzichtloze situatie, maar hij is niet de eerste die botweg concludeert dat het leven niet meer is dan een exercitie die verder niet per se zin hoeft te hebben. Zijn wij allemaal toneelspelers die onze tijd op het toneel verdoen om vervolgens voorgoed te verdwijnen?
Het leven dat Shakespeare zelf geleid heeft, lijkt zijn eigen woorden te logenstraffen. Heeft hij ons met zijn schrijftalent en hoge mate van mensenkennis niet een schat aan literatuur nagelaten? Zelfs als we alles verder buiten beschouwing laten, is deze erfenis dan niet voldoende waardevol om aan te nemen dat het leven, of meer specifiek zijn leven, zin heeft gehad?


Het hedonisme

Gelukkig bestaan er ook nog positieve geluiden:


Geniet van het leven
het duurt maar even


Hoewel ik hier een heel stuk in mee kan gaan, vraag ik me af of dit dan de zin van het leven moet zijn: een zoektocht naar het geluk, waarbij we vooral niet moeten vergeten om te genieten. Het hedonisme dat de jacht op het plezier tot hoogste goed verheft is een visie die me oppervlakkig en al te makkelijk lijkt. Ook enkele filosofen struikelden hierover, waarna de definitie werd aangescherpt binnen het relatief hedonisme: al het goede bevat een genotsaspect. Wikipedia meldt dat de filosoof Nietzsche vond dat dit genotsaspect dat aan al het Goede verbonden zou zijn, iedere moraal en zingeving verdacht maakte en reduceerde tot "slechts" genotsbeleving. Kennelijk is de diepere betekenis van het leven toch niet zo makkelijk te vinden.
In de context van de immer wroetende filosofen voel ik ook wel wat voor de nuchtere visie van Theo Maassen:


Filosofen zijn mensen die de hele dag nadenken over de zin van het leven.
Ik weet niet wat de zin van het leven is, maar volgens mij in ieder geval niet
om daar de hele dag over na te lopen denken.


In al die jaren dat hele knappe koppen zich over deze vraag hebben gebogen is er nog steeds niet één bevredigend antwoord gevonden. Misschien is dat ook niet cruciaal. De vraag stellen is waarschijnlijk al voldoende. Toch wil ik proberen om dichter bij het antwoord te komen, niet door me stoïcijns op de vraag te richten, maar juist door de antivraag te stellen. Deze tegenstelling kan mijns inziens worden gesplitst in twee vragen:


1. Wat is de zin van de dood?
2. Wat is de onzin van het leven?

Ik ben van mening dat bovenstaande vragen ons dichter bij de zin van het leven brengen dan het navelstaren waar we ons tot nu toe mee bezig hebben gehouden.


Wat is de zin van de dood?

De dood zorgt ervoor dat onze tijd op aarde beperkt is. Jazeker, we worden geboren en vanaf dat moment loert Magere Hein al stiekem om het hoekje. Niemand heeft het eeuwige leven en we zijn ons allemaal bewust dat er op zeker moment een punt achter wordt gezet. Juist dit onherroepelijke en onomkeerbare leesteken zorgt ervoor dat we de tijd daarvoor goed willen gebruiken, dat we een invulling aan ons leven willen geven, die bij ons past. Voor elk van ons kan dit anders zijn en velen van ons zullen gewoon hun leven leven zonder zich druk te maken om een diepere betekenis of niet, als ze maar de kans krijgen om hun leven af te maken, d.w.z. dat ze hebben gedaan wat ze wilden doen voordat de dood hun komt halen. In die zin is de dood significant en geeft betekenis aan het leven.


Wat is de onzin van het leven?

Paradoxaal genoeg is deze vraag cruciaal voor een begrip van de diepere betekenis van het leven. Misschien ben ik vooringenomen met mijn voorliefde voor onzin, maar ik maak me sterk dat door onzin te definiëren we steeds dichter komen bij de zin van het leven. Daarvan ben ik overtuigd. Voor voorbeelden van onzin hoef ik slechts te verwijzen naar het volledige werk van Monty Python. Niet voor niets hebben zij een film gemaakt met de titel ‘The meaning of life’.

eaa2e2daf5bc73a833a3b7576a5fe297.jpg

 Meer Nonnie?
http://www.nonniegelezen.nl

 

Stap over naar Oxxio

Help deze website en onze schrijvers, stap over naar Oxxio als energieleverancier.
08/12/2015 11:38

Reacties (1) 

Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden. Tallsay.com is onderdeel van Plazilla Ltd.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert