Hunebedden, grafkamers uit de prehistorie

Door Ingrid gepubliceerd in Wetenschap en onderwijs

Hunebedden, grafkamers uit de prehistorie

Typerend voor Drenthe zijn de hunebedden, grafkamers uit de prehistorie.

Hunebedden

Een tijdje terug heb ik een paar dagen in de wonderschone provincie Drenthe doorgebracht. Wat typerend is voor Drenthe zijn de hunebedden. Er staan er nog zo’n 52 die je kunt bezichtigen, vermoedelijk zijn er meer dan 100 geweest. Eenmaal thuis wilde ik er toch iets meer over te weten komen en is dit artikel geboren.

5d0a73fee9aa6a632d57a85220c14cca.jpg

 

Een hunebed is een prehistorische grafkamer gebouwd door het Trechterbeker volk zo’n 5000 jaar geleden. Er is bijzonder weinig bekend van dit volk. We weten dat het jagers waren die zich ontwikkelde tot boeren toen zij zich ongeveer 3400 v C vestigde in Drenthe. Het volk is later vernoemd naar het aardewerk wat ze maakten. Ze maakten potten met een soort trechter die teruggevonden zijn in de hunebedden. Tevens gebruikten ze hun vee niet alleen voor het vlees maar ook voor hun melkprodukten wat in die tijd nieuw was.

 

3afcfc1349da0e5b298a7617d3c39080.jpg

 

Waar komt de naam hunebed vandaan?

Vroeger dacht men dat de hunebedden gebouwd moesten zijn door reuzen want sommige stenen wegen meer dan 20 ton. Hunen zijn reuzen vandaar hunebedden.

 

Hoe heeft het Trechterbekervolk ze dan gebouwd?

Hijskranen e.d. bestonden toen uiteraard nog niet. De stenen die ze er voor gebruikt hebben kwamen uit Scandinavie. Deze zijn voortgestuwd door de voorlaatste ijstijd en toen het ijs smolt bleven de zwerfstenen achter. Wat nu vermoed wordt is dat de stenen op boomstammen werden geplaatst door middel van hefbomen en dat deze boomstammen met touwen en ossen en mankracht naar hun plek van bestemming zijn gezeuld. Een aardig karwei! De draagstenen werden rechtop in een van te voren gegraven sleuf geplaatst en daar bovenop kwamen dan de dekstenen te liggen. Over dit gehele bouwsel kwam een laag aarde te liggen en de grafkamer was klaar. Van alle hunebedden in Drenthe is er nog één die nog gedeeltelijk onder zijn zandheuvel verborgen ligt en dat is de D13 te Eext. Van alle anderen zijn alleen de stenen nog over.

Prof. Dr. E.A. van Giffen, archeoloog (1884-1973) heeft onderzoek verricht naar alle hunebedden in Nederland en hij is verantwoordelijk voor de officiele nummering ervan.

 

3996136871a93b9f1a7b332a5797b69d.jpg

 

De hunebedbouwers droegen hun doden in de grafkamer en er werden ook voorwerpen van aardewerk bijgezet. Een hoop potscherven zijn hiervan teruggevonden. In een latere tijd hebben ze hun doden verbrand en zette men alleen de urn met de as nog in de grafkamer. Er zijn geen restanten van skeletten gevonden, men gaat uit van het feit dat door de zuurgraad van onze bodems daar niets van is overgebleven. Naast de potscherven zijn er ook wapens zoals hamers, bijlen en pijlpunten aangetroffen.
Ook zijn bij sommige hunebedden aan de binnenzijde op de stenen gebeitelde inscripties en versierselen gevonden. Naast de functie van grafkamer is er ook een groep van archeologen die denkt dat de hunebedden tevens een ceremoniele, godsdienstige en rituele functie hadden.

 

 

De hunebedden zijn in gebruik gebleven tot ongeveer  2850 v C.
Helaas is in de middeleeuwen de afbraak begonnen, men zag het toen als heidense tempels en veel van de stenen werden gebruikt voor de fundering van kerken, wegen en zeedijken. Hierdoor zijn er vele totaal verdwenen en van de overgebleven hunebedden is er geen één meer compleet. Er is één hunebed in particulier bezit, dat is de D44 in Emmen Westenesch, alle anderen zijn inmiddels opgekocht door het Rijk en de Provincie. Ze zijn in beheer bij Staatsbosbeheer en respectievelijk Stichting Het Drentse Landschap.

 

Bodemscans

Het grootse hunebed in Nederland is de D27 te Borger. Hier zijn bodemscans verricht en daaruit is gebleken dat de bodemvloer nog geheel intact is maar dat eronder drie nog onbekende objecten zijn te zien. Men weet nog niet wat de objecten zijn en of de hunebedbouwers wisten dat ze er lagen toen ze daar gingen bouwen. De objecten vertonen sterke overeenkomsten met de grootte van een gehurkt mens.

Deze scans zijn verricht in mei 2010 en ik ben geen verdere onwikkelingen op dit gebied tegenkomen in mijn speurtocht naar informatie hierover. Omdat men de hunebedden niet wil opgraven komen we er misschien nooit achter.

 

2f4762f492972f5ced4d74b0169c58c5.jpg

 

Misschien is deze voorzichtigheid toch te preferen. In juli 2011 is de D45 in Emmen ingestort wegens brandstichting. De grootste deksteen is gebroken omdat er boven en onder de steen brand is gesticht. Hoe kunnen mensen zo lichtvaardig omspringen met deze ongelofelijk unieke en prachtige stenen bouwwerken uit de prehistorische geschiedenis?

07/12/2015 14:01

Reacties (2) 

1
08/12/2015 22:28
Ik ken de D13 wel hoor! ;)
08/12/2015 22:42
I know :-))
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert