Valse uitspraken van Albert Einstein

Door Edwin Bruinooge gepubliceerd in Wetenschap en onderwijs

Is het goed als ik mijn product, dienst of visie met een quote promoot? Hij is fijn! Maar dan moet het natuurlijk wel kloppen!

 

Het is toch waar? Het staat toch op Internet?

afba7507b45f05cf51f8234b249ed329.jpg

Span een beroemdheid voor je karretje

Jaren geleden was ik bij een concert van Sting. In het voorprogramma speelde een kerel, zijn naam ben ik kwijt, die werd aangekondigd met de zin: “Sting vindt hem geweldig! Als jullie échte fans van Sting zijn, vinden jullie dat ook!” Dit werd beantwoord met luid Boe-geroep. Dat maken we zelf wel even uit, ja! De man begon misschien in een onbedoeld negatief sfeertje, maar dat sloeg binnen de minuut om. Hij was écht goed en had die aanprijzing, die verkeerd overkwam, helemaal niet nodig.
En toch zie je het vaak. Producten of diensten die door beroemdheden worden aangeprezen. Het werkt. Het werkt zelfs heel goed.
Als je eerste boek uitkomt en op de achterflap staan lovende recensies van Arnon Grunberg en A.F. Th. van der Heijden, reken maar dat je dat op positieve wijze gaat merken in je verkoopcijfers. Je uitnodiging bij DWDD en Pauw heb je bij wijze van spreken dan al in je achterzak.
Je bent een groot fan van Christiano Ronaldo of Lionel Messie. Natuurlijk wil je dan voetballen met hetzelfde merk en model schoenen als jouw idolen ook dragen. Beroemde filmacteurs als Tom Cruise, John Travolta en Kirstie Alley bekeren zich tot een door een SF-auteur verzonnen religie. Natuurlijk zijn er dan een hoop fans die denken: “Dan is het voor mij misschien ook interessant!”
Het kan natuurlijk ook de andere kant op werken. Als een nationale bekendheid een bepaald alcoholvrij biertje tot de grond toe affakkelt, storten de verkoopcijfers ineen. Ik kan me zo voorstellen dat de marketing manager, verantwoordelijk voor Buckler, nog steeds badend in het zweet wakker wordt, als hij over Youp van ’t Hek droomt.

745c430a2767adf7cf50fa9875a12168.jpg

Wel de lusten, niet de lasten

Beroemdheden voor jouw product, dienst of visie interesseren en het laten aanprijzen, dat kan aardig wat kosten. Toen ik supervisor was in een van de call centers van Dutchtone, waren de posters met Leslie Nielsen overal in het gebouw te zien. Hij zal er aardig wat voor gevraagd hebben; niet iedereen kan zich zo’n reclamecampagne veroorloven. Hoeft ook niet. Er zijn genoeg andere mogelijkheden om extra cachet aan jouw verkoopverhaal te geven. Wat dacht je van een bijpassende quote? Stel, je begint een zaak als auteursbegeleider, tekstadviseur of schrijfcoach. En op je webpagina staan drie prachtige en toepasselijke citaten van Shakespeare, Homerus en Dante Alighieri. Het wekt meteen de indruk dat jij belezen bent, een literaire smaak hebt en je klassiekers kent. Als dat voor jouw doelgroep interessant is, heb je de quotes goed gekozen en is het te verwachten dat de juiste mensen interesse in jouw aanbod krijgen.

Quotes van iemand die synoniem is voor wijsheid, buiten de geijkte kaders denken, logisch én creatief denken, een onafhankelijke en vrije geest en ook nog eens een autoriteit…dan komt de naam Albert Einstein toch al snel in ons collectieve geheugen. Einstein, een van de grondleggers van de kwantummechanica, de ontdekker van de speciale en algemene relativiteitstheorie. Revolutionaire ontwikkelingen in de natuurkunde, begin 20e Eeuw, die in feite aan de wieg stonden van de hele elektronica, computertechnologie, ruimtevaart, moderne astronomie, het feit dat wij hier elkaars artikelen kunnen lezen, het feit dat je TomTom werkt, dat is nog eens iemand! Zijn quotes zie je dan ook overal op het Internet. Zijn naam geeft je dienst, je visie en je product cachet en autoriteit. Helaas zijn er een aantal hele bekende die nooit door Einstein zijn uitgesproken of opgeschreven.

dc6b71736c769002437251de0ae35e32_medium.

1.    Einstein’s quote over de vis en genialiteit

De tekst van deze beroemde uitspraak, die vaak voorkomt in zelfhulpboeken, zelfhulpcursussen of op websites gericht op zelfmotivatie en –inspiratie is de volgende:
“Everybody is a genius. But if you judge a fish by its ability to climb a tree, it will live its whole life believing that it is stupid.”

En laten we eerlijk wezen, het is natuurlijk een hele aardige en inspirerende uitspraak. Maar komt deze uit het brein en de mond van Albert Einstein? Hier is helaas geen enkel bewijs voor.
Deze quote kwam voor het eerst voor in het boek “The Rhythm of Life: Living Every Day with Passion and Purpose” uit 2004. Het boek is geschreven door Matthew Kelly. Hij is naast partner bij het management consulting bureau Floyd Consulting ook een ‘motivational speaker’ met katholieke achtergrond. Zijn doel is er voor zorgen dat mensen zich ontwikkelen tot de beste versie van zichzelf.

Het is niet duidelijk waar Kelly de quote vandaan heeft gehaald. Het zou heel goed kunnen dat hij of iemand anders de inspiratie heeft gehaald uit een boek uit 1940, “The Animal School” van George Reavis. In 1999 werd dit boek namelijk opnieuw uitgegeven. In dat boek moet een vis op school hard werken aan zijn prestaties op het gebied van ‘rennen en klimmen’. Het mag duidelijk zijn dat zijn talent daar niet ligt.

Einstein schreef in 1936 in een essay de volgende zin:
 “What is significant in one’s own existence one is hardly aware, and it certainly should not bother the other fellow. What does a fish know about the water in which he swims all his life?”

Het is goed mogelijk dat de beroemde, maar dus foute, uitspraak een combinatie is van beide.

De quote op zich geeft een mooie boodschap. Elk mens is uniek, elk mens heeft eigen, vaak verborgen talenten. Helaas wordt de quote vaak misbruikt. Je ziet het vaak als ondersteuning van de zogenaamde "applaus-voor-jezelf-want-iedereen-is-helemaal-toppie-zoals-hij-is!"-mentaliteit. Niet iets dat Albert Einstein zou onderschrijven. Ja, hij had een speciaal talent. En hij heeft er wat mee bereikt. Door keihard te werken. De enige manier.

d1ce2a8418df40b68e9075aa3fa073cc.jpg

2.     Einstein’s quote over Joden, Nazis en Palestina

Wat is er nou mooier als je een politiek doel nastreeft en iemand van aanzien, maar wel lid van “de vijand” of “je tegenstanders” is het helemaal met je eens?  De volgende quote, toegeschreven aan Einstein, komt vaak voor in publicaties of op websites van anti-Israëlbewegingen of pro-Palestinagroeperingen. Er zitten heel wat grijstinten tussen beide uitersten, maar er is bij hen in elk geval consensus over de herkomst van deze beroemde uitspraak. Die is van Albert Einstein, toch?:
It would be my greatest sadness to see Zionists do to Palestinian Arabs much of what Nazis did to Jews.”

Einstein heeft dit nooit gezegd. Sowieso lijkt het mij stug dat een Joodse man als Einstein Joden zou aanduiden met de term “Zionisten” in die context. Dat is toch meer een term uit de anti-Joodse traditie. Zoals een Amerikaan van zichzelf niet zal zeggen: “Ik ben een kapitalistische imperialist”, een term die je vroeger in communistische geschriften kon lezen.
Einstein was wel een aanhanger van het zogenaamde Labor Zionism, de meer links georiënteerde vleugel, die er vooral van uit ging dat de werkende klasse het nieuwe Israël zou opbouwen, bijvoorbeeld door kibbutzim. Belangrijke personen binnen die beweging waren onder andere David Ben-Goerion en Golda Meir.

Einstein heeft wel een open brief van Joodse intellectuelen mede ondertekend. Deze brief, uit 1948, refereert o.a. aan het ontstaan van een nieuwe politieke beweging, die de ondertekenaars dubieus vonden: “Among the most disturbing political phenomena of our times is the emergence in the newly created state of Israel of the “Freedom Party” (Tnuat Haherut), a political party closely akin in its organization, methods, political philosophy and social appeal to the Nazi and Fascist parties.

df04744cc487a8b85455d82e61c0daac.jpg

3.     Einstein’s quote over logica en verbeelding

Een bekende slogan, veel te lezen in boeken die als doel hebben je te motiveren en te inspireren. En wat is die beroemde uitspraak dan? Logic will get you from A to B. Imagination will take you everywhere.”

Dit citaat is voor het eerst op papier gezet in 2010, in het boek “The Ultimate Quotable Einstein”, maar het staat wel in het gedeelte “waarschijnlijk niet van Einstein afkomstig.” Het lijkt ook niet logisch dat Einstein zoiets zou hebben gezegd. Einstein dacht in heel logische en wiskundige termen; bij hem gingen logica en verbeelding hand in hand. De schijnbare tegenstelling uit de slogan zou voor hem onbestaanbaar zijn; ik geloof niet dat hij daar achter zou staan.

91fe7ed56eaf3dc3dd1d922de4c343d2.jpg

4.     Einstein’s quote over wonderen

Deze is voor mij een beetje pijnlijk. Ik gebruik deze uitspraak al jaren en ik was er rotsvast van overtuigd dat ome Albert het gezegd had. En wat dan precies? Nou, deze hele beroemde uitspraak: There are only two ways to live your life. One is as though nothing is a miracle. The other is as though everything is.

Waar komt dit citaat vandaan? Het schijnt dat het voor het eerst voorkwam in de “Journal of France and Germany (1942-1944)" van een zekere Gilbert Fowler Wright. Hoogstwaarschijnlijk liet hij zich inspireren door een interview dat Einstein had met David Reichenstein, opgetekend in “Die Religion der Gebildeten”, uit 1941. Daarin vroeg Reichenstein – en nou wordt het een beetje technisch – of het indeterminisme en het onzekerheidsprincipe, dat onderdelen zijn van het kwantummechanisch model, ruimte overlaten voor het bestaan van wonderen. Einstein ontkende dit. Einstein geloofde in een wereld, beheerst door wetmatigheden en te begrijpen met rationaliteit. In een wereld zonder wetmatigheden heeft de uitzondering op wetmatigheid, het wonder, geen enkele betekenis. Het is goed mogelijk dat Wright op basis van zijn eigen begrip van dit interview de bovenstaande quote heeft ‘verzonnen’.

Maar hoe dacht hij er dan over, over wonderen, over mysteries, over een religieus gevoel? Ik vond een mooie passage van Einstein uit 1932. Eentje die mijn eigen gevoel heel goed omschrijft:
The most beautiful and deepest experience a man can have is the sense of the mysterious. It is the underlying principle of religion as well as of all serious endeavour in art and in science…He who never had this experience seems to me, if not dead, then at least blind. The sense that behind anything that can be experienced there is a something that our mind cannot grasp and whose beauty and sublimity reaches us only indirectly and as feeble reflexion, this is religiousness. In this sense I am religious. To me it suffices to wonder at these secrets and to attempt humbly to grasp with my mind a mere image of the lofty structure of all that there is.

Verwondering? Jazeker, maar verwondering zonder de noodzaak van wonderen. Een werkelijkheid die misschien slechts een afspiegeling is, maar wel gedeeltelijk te bevatten en te begrijpen. Zo voel ik het. Zo heb ik het altijd gevoeld.

e6fcd13826c5f0ec093b98e49358e8d8.jpg

5.     Einstein’s quote over anders denken

Ook deze is een beetje pijnlijk, omdat ik hem regelmatig gebruik. Voor mij blijft het een waarheid als een koe. Ook al komt die koe niet uit de wei van Albert Einstein: The definition of insanity is doing the same thing over and over and expecting different results.

Er is geen enkel bewijs dat Einstein dit ooit heeft gezegd. Vrijwel 100% zeker komt het uit de Basic Texts van Narcotics Anonymous, te vergelijken met AA (Anomieme Alcoholisten).
Een vergelijkbaar citaat, ook toegeschreven aan Einstein is de volgende: “We can't solve problems by using the same kind of thinking we used when we created them.”

Ondanks het feit dat dit citaat nooit door Einstein is gebezigd, maar een variant is van de eerste, is ook deze uitspraak voor mij een waarheid als een koe.

d40677857ce96ee559d9b7f2c9a2ca7e_medium.

6.     Einstein’s quote over ‘de andere richting op gaan’

Ook weer een hele mooie uitspraak, veel gelezen, meestal in de context “We moeten op een andere manier gaan leven; onze huidige manier leidt nergens toe.” En dit is hem dan: Any intelligent fool can make things bigger, more complex, and more violent. It takes a touch of genius—and a lot of courage to move in the opposite direction.

Albert Einstein heeft dit nooit gezegd. Sterker nog, deze uitspraak stamt uit 1973, toen Einstein al 18 jaar overleden was. De werkelijke auteur heet E.F. Schumacher. Hij schreef zijn uitspraak in 1973, in zijn essay “Small is beautiful”, in het tijdschrift “The Radical Humanist”. Vanaf 1997 kwam het steeds vaker voor dat deze uitspraak circuleerde met Einstein als auteur.

671034320598d3a5b9547323317a84d2.jpg

7.     Einstein’s quote over oneindigheid

Mijn persoonlijke favoriet. Helaas hoogstwaarschijnlijk niet van Einstein afkomstig, maar uit boeken van de psychiater Frederick S. Perls. Perls zei wel dat hij het had gehoord van “een bekende astronoom”, maar het is nog maar de vraag of dit Einstein was. Einstein zou hebben gezegd: “Two things are infinite: the universe and human stupidity; and I’m not sure about the universe.”

 

72e88b5d420e443e88b5e2da16092902.jpg

Einstein staat niet alleen

Nee, zeker niet. Ook andere beroemdheden krijgen uitspraken in de schoenen geschoven die ze in werkelijkheid nooit hebben gezegd. Wat dacht je van Marilyn Monroe? Haar uitspraak “Well behaved women rarely make history”, het past wel een beetje bij het beeld dat een hoop mensen, meestal van het mannelijk geslacht, bij haar willen hebben. Uitdagend, een beetje “stout”. Maar het is niet van haar, maar van professor Laurel Thatcher Ulrich. Valt dat even tegen! Trouwens, deze quote is ook vaak toegeschreven aan Anne Boleyn, Margaret Thatcher, Hillary Clinton en Meryl Streep. Aardige collectie dames, dacht ik zo. En wat dacht je van Marilyn’s geweldige uitspraak, waar – ik weet het 100% zeker! – veel vrouwelijke lezers het volledig mee eens zullen zijn? “Give a girl the right shoes and she can conquer the world.” Er is geen enkel bewijs dat ze dit ooit heeft gezegd. Maar de echte auteur, die ken ik ook niet.

Is dat niet het uiteindelijke lot van alle beroemdheden? Een vertekend beeld van wie ze werkelijk waren, wat ze werkelijk wilden en wat ze werkelijk gedaan en gezegd hebben? En dat vertekende beeld, dat blijft voortleven. En dat vertekende beeld, dat mogen wij lekker gebruiken om alles wat we willen aanprijzen te verkopen!

bc8831128957da21e9eafc9c51201f9f.jpg

Het zal wel bij het leven horen. Onze collectieve herinnering is, net als het hele universum zelf, gewoon een afspiegeling van de werkelijkheid. Laten we er maar om lachen. Ik geef graag het laatste woord aan Einstein zelf. En ik gooi er een schepje bovenop, om dit artikel meer cachet te geven. Een beroemde uitspraak van een van de belangrijkste presidenten van de Verenigde Staten, Abraham Lincoln.

0e4545629ce723c351f54fcba5d027e1_medium.

 

 

 

06/12/2015 11:41

Reacties (8) 

1
21/01/2016 20:52
Geloof moet je beredeneren.

en dat is zeker mijn quote.
1
21/01/2016 21:58
Om op een tegeltje te zetten! ;-)
1
06/12/2015 13:30
Prachtig artikel. Mooie opbouw; leuke zijsprongen naar Youp en persoonlijke ervaringen om vervolgens een paar 'wereldberoemde uitspraken van...' aan een kritische blik onderworpen. Persoonlijk zit ik nu in de (nasleep van de?) fase om alles in twijfel te trekken, is dit artikel een leuke steun in de rug.

Abraham Lincoln was een echte visionair: Internet én de 'believing-mentality' correct voorspellen! Of zou er dan echt een complot zijn? ;-)
2
06/12/2015 14:19
Wat dacht jij dan? Dacht je nou werkelijk dat Lincoln vermoord is om die redenen die in de geschiedenisboekjes vermeld staan? ;-) ☻☻
1
06/12/2015 20:07
^^

Of ... omdat hij belastingvrij geld wilde (laten) drukken?

Maar dat is te populair onder de complottheoretici om waar te kunnen zijn ;-)

1
06/12/2015 20:57
Belastingvrij geld drukken? Dat verhaal kende ik nog niet.
Maar als er weer de zogenaamde Rothschild-connectie of andere vieze anti-semitische propaganda bij komt kijken, weet ik inderdaad wel genoeg.
1
06/12/2015 13:12
“Logic will get you from A to B. Imagination will take you everywhere.”
Dat is één van mijn 'all time favorites'. Jammer dat die niet van de grote meester is - maar degene die hem bedacht heeft verdient zeker een pluim.
Let wel: dat vat ik dan zo op dat zoeken van de weg van A naar B het enige is wat je verder brengt, en dat enkel verbeelding, anders dan als inspiratie om naar deze weg te zoeken, alleen maar 'in die Irre führt'. Elke theorie dient immers uiteindelijk bewezen te worden voordat zij als waarheid kan worden geaccepteerd.
De mens als denkend wezen heeft té...
1
06/12/2015 14:33
Verbeelding als inspiratie en de verdere weg vervolgen door een methodiek met checks and balances? Zo zie ik het ook. De resultaten van die werkwijze bewijzen het succes ervan.

Ik ben het helemaal met je betoog eens.

Elke andere methode van "waarheidsvinding" heeft maar bar weinig resultaten opgeleverd. Wel veel doodlopende zijpaden.

Een onderwerp waar ik uren mee bezig kan zijn en misschien nog tientallen artikelen over kan schrijven. ;-)
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert