Boeken uit de Derde Wereld - De Geus en Oxfam Novib

Door Edwin Bruinooge gepubliceerd in Boeken en recensies

Een serie boeken, uitgegeven door Oxfam Novib en uitgeverij De Geus. Schrijvers, verhalen en ervaringen uit de Derde Wereld. Een blik op verre landen en andere culturen. Een opvolger van de Derde Sprekerserie.  

 

Stemmen uit alle windstreken

 

04d01a047d34320cdb05e08e11a9054e_medium.

Voortzetting van een traditie

In de jaren zeventig van de vorige eeuw besloot Novib, de Nederlandse Organisatie voor Internationale Bijstand, in samenwerking met uitgeverijen boeken te verspreiden van schrijvers uit de Derde Wereld. Het doel was bewustwording door educatie en een veelgehoord motto was: 'Ze hebben wel over ons geschreven, maar ons nooit aan het woord gelaten.'  De boeken stonden bekend als de Derde Sprekerserie. 

Novib gaf de boeken uit via uitgeverij Het Wereldvenster in samenwerking met het Belgische NCOS, het Nationaal Centrum voor Ontwikkelingssamenwerking. Begin jaren negentig verviel de term 'Derde Sprekerserie', in de tijd dat Ambo het uitgeven overnam van Het Wereldvenster. Over de Derde Sprekerserie, de invloed ervan, de ontwikkelingen in het aanbod van niet-westerse literatuur en de literatuur van migranten, heb ik een uitgebreid artikel geschreven met bibliografie

Aan het eind van dat artikel schreef ik dat Oxfam Novib een samenwerking was aangegaan met uitgeverij De Geus, tot op de dag van vandaag. De boeken die het levenslicht zagen door deze samenwerking had ik niet opgenomen in de bibliografie, omdat ik op dat moment nauwelijks zicht had op de titels die in dat fonds zijn verschenen. Dat overzicht heb ik nu wel, hoewel ik twijfel of het honderd procent volledig is. Het zal niet veel schelen overigens.

Het wordt tijd om deze boeken in de schijnwerpers te zetten. Want net zoals de Derde Sprekerserie bevat ook deze serie een aantal juweeltjes, die ons blikveld kunnen verruimen. Net zoals in de Derde Sprekerserie geven deze boeken wijde uitzichten, spreken onbekende stemmen en laten ze je kennis maken met landen en volkeren waar de meesten van ons geen directe ervaringen mee hebben. 

 

0e0f9ea4e4e13b77f5aa9b5aea0fc363_medium.

Uitgeverij De Geus

Als er in Nederland één uitgeverij is die multiculturele literatuur, of literatuur uit andere windstreken als speerpunt heeft, is het wel uitgeverij De Geus uit Breda. Zelf melden ze dat in hun fonds boeken uit vijftig verschillende landen, vertaald uit twintig talen, zijn opgenomen. Een ander belangrijk speerpunt is literatuur geschreven door vrouwen, niet alleen uit ons gebied, maar ook uit niet-westerse landen. Uiteraard brengen ze ook oorspronkelijk Nederlandse literatuur uit.

In hun fonds verschenen bijvoorbeeld werken van Pramoedya Ananta Toer, de belangrijkste Indonesische schrijver, die jarenlang door het Suharto-regime het zwijgen werd opgelegd. Toer is een 'oude bekende' uit de Derde Sprekerserie. Winnaars van de Nobelprijs voor Literatuur als Mo Yan en Nagieb Mafouz geven ze uit en in ons taalgebied zijn ze uitgever voor onder meer Kristien Hemmerechts, Kader Abdollah, Marek van der Jagt (pseudoniem van Arnon Grunberg), Esther Gerritsen en Charles den Tex.

In het eerste decennium na de millenniumwisseling begonnen ze een samenwerking met Novib, later Oxfam Novib. Net zoals in de tijd van de Derde Sprekerserie is het mogelijk om via Oxfam Novib een abonnement te nemen, dat je jaarlijks vijf boeken oplevert. De meeste boeken van niet-westerse schrijvers geeft De Geus overigens uit los van deze samenwerking. 

 

38c428ee1ebb42ff3d017ce4ce915cd6_medium.

De Geus en Oxfam Novib - Uiterlijke kenmerken van de boeken

Waar de uitgaven van de Derde Sprekerserie en de serie van Novib en Ambo bijna allemaal in paperback verschenen, geeft De Geus ze meestal in gebonden vorm uit. Van een aantal titels is er ook een paperbackversie te krijgen. De nieuwere titels geven ze ook uit als e-book. De gebonden boeken (voor zover je in Nederland nog kan spreken over 'gebonden', nu de meeste uitgeverijen toch de voorkeur geven aan plakken boven binden) worden uitgegeven met een stofomslag. De achterflap geeft extra informatie over de schrijver. Wat herkenningtekens betreft, ik heb drie vormen gezien:

  • logo van De Geus in rood met witte letters; logo van Novib in wit met rode letters, onder het logo van De Geus;
  • logo van De Geus in rood met witte letters; Beeltenis van Oxfam Novib in het groen ernaast;
  • logo van De Geus in rood met witte letters; naam en beeltenis van Oxfam Novib in het wit en groen onder het logo van De Geus.

4f90eb00131b557aaf91989bdae4d924_medium.23630450f4d2345b7d09cc4bd6470f36_medium.

Hieronder zie je een drietal voorbeelden van boeken uit hun samenwerkingsverband.

7cd30a43904bd020a079cbc39fdb7bd5_medium.ec87ce5fa40dc8073d2d5d6ea7310fd7_medium.db7978c9bc1580f3af6a02548ff36638_medium.

Veel titels zijn maar een beperkte tijd in druk. Via de website van De Geus zijn ze te bestellen, voor zover leverbaar. Op de website van Oxfam Novib zijn er ook een aantal te bestellen, sommige tegen sterk gereduceerde prijs

De meeste boekhandels, zowel online als fysiek, hebben ze ook in hun assortiment. Voor de niet meer leverbare titels is het aanbod van antiquairs en kringloopwinkels vaak een ware goudmijn.

 

De Geus en Oxfam Novib - Een aantal schrijvers

In deze paragraaf wil ik een aantal schrijvers extra toelichten, om een beeld te geven welke stemmen tot de geïnteresseerde lezer gaan spreken.

 

0b05a302e96ec7d330b6a09fef033061_medium.

1.     Ayu Utami

Ayu Utami is een Indonesische schrijfster, radiomaakster en journaliste. Ze groeide op in Jakarta en heeft een tijd ondergedoken moeten werken, vanwege haar kritiek op het Suharto-regime. Met haar debuutroman 'Saman's Missie', uitgegeven door De Geus, gaf ze een stem aan de veranderende cultuur en politiek, vlak voor de val van Suharto. Ze wordt gezien als een van de belangrijkste hedendaagse schrijfsters in Indonesië. In 2000 won ze de Prins Claus Prijs. 
Haar romans 'Larung' en 'Het getal Fu' verschenen in het fonds van De Geus en Oxfam Novib.

 

2535024b86d633fd34671c84cd2a8dc0_medium.

2.     Duong Thu Huong

Duong Thu Huong is een Vietnamese schrijfster, geboren in 1947. Ooit lid van de communistische partij heeft ze jaren aan het front gediend in de strijd tegen de Verenigde Staten en Zuid-Vietnam. Na de machstovername door de communisten in heel Vietnam werd ze echter steeds kritischer over de repressie en corruptie die ze om zich heen zag. Ze werd uit de partij gezet, kreeg huisarrest, werd gevangen gezet en kreeg een uitreisverbod. Uiteindelijk is ze toch in 2006 in Parijs terechtgekomen. Haar werk is in haar geboorteland nauwelijks beschikbaar vanwege de censuur, maar in Frankrijk en de Verenigde Staten worden haar romans veel gelezen.

In het fonds van De Geus en Oxfam Novib is ze met twee werken vertegenwoordigd.

 

51d152ffc08c93effe2b12e277e890a4_medium.

3.     Emmanuel Dongala

Wie de naam Congo hoort, denkt vaak in eerste instantie aan de oud-kolonie van België, dat jaren Zaïre heette. Er is nog een ander Congo, Congo-Brazzaville, dat ooit deel uitmaakte van Frans Equatoriaal Afrika. Uit dat land komt Emmanuel Dongala.
Tijdens de burgeroorlog vluchtte hij naar de Verenigde Staten, waar hij nu scheikunde en Afrikaanse literatuur doceert op college-niveau.

In de Derde Sprekerserie verscheen een werk van hem; in het fonds van De Geus en Oxfam Novib is hij met één roman vertegenwoordigd, die ik iedereen kan aanraden.

 

2ae660c6198f8da9f0a2d849990c0b85_medium.

4.     Evelio Rosero

Wie denkt aan Colombia en literatuur, denkt uiteraard aan de onlangs gestorven Nobelprijswinnaar Gabriel Garcia Márquez, bekend van onder meer 'Honderd jaar eenzaamheid'. Evelio Rosero wordt gezien als een van de belangrijkste Colombiaanse schrijvers sinds Márquez. Naast schrijver is hij journalist. Zijn oeuvre bestaat uit een zestien romans, drie kinderboeken, twee gedichtenbundels en een toneelstuk. 

Twee van zijn meer recente werken zijn opgenomen in het fonds van De Geus en Oxfam Novib.

 

f090a18eb1ef144a39bfa0ba0802c665_medium.

De Geus en Oxfam Novib - Een aantal thema's

Namen van schrijvers en landen van herkomst, dat is leuk en aardig. Maar de geïnteresseerde lezer wil misschien juist wat weten over de onderwerpen en de thema's waarover ze schrijven. Net zoals in mijn artikel over de Derde Sprekerserie geef ik hieronder een klein overzicht.

  • De vreemde relatie tussen een gevlucht meisje en een ex-kindsoldaat (Emmanuel Dongala - Johnny, valse hond)
  • Persoonlijke bewustwording in de chaos van de grote stad, met de onlusten op de Molukken in de achtergrond (Nukila Amal - Maia's nachtlied)
  • Satirische roman over de kunstwereld (César Aira - De nachelijke invallen van ambtenaar Vasamo)
  • Ontboezemingen en bekentenissen van een vrouw in Afghanistan (Atiq Rahimi - Steen van geduld)
  • Op zoek naar je persoonlijke roots en je echte ouders (Tao Yue - Schemering boven Shanghai)
  • De moeilijke strijd om te overleven en de invloed op persoonlijke en plaatselijke politieke verhoudingen (Henna Goudzand-Nahar - Hele dagen in de regen)
  • Het leven onder het schrikbewind van de Duvaliers in Haïti (Kettly Mars- Wrede seizoenen)
  • Dilemma tussen persoonlijke vriendschap en culturele conflicten (Sylvia Iparraguirre - Vuurland)
  • Liefde in tijden van de heksenjacht op communisten in Brazilië van de jaren dertig (Ronaldo Wrobel - Hannah)
  • Kunst en de seksuele moraal op het platteland van Syrië (Daad Kajo - De verleider van Damascus)

Als boekenliefhebber en verzamelaar heb ik een aardige collectie van de Derde Sprekerserie opgebouwd. De boeken uit het samenwerkingsverband tussen De Geus en Oxfam Novib heb ik grotendeels links laten liggen, op een paar titels en schrijvers na, ook omdat ik nog zoveel te lezen heb. Maar eigenlijk horen ze in mijn beleving in dezelfde categorie thuis: wijde uitzichten, onbekende stemmen, mooie verhalen en een verrijking van mijn blikveld. 

Ik hoop dat ze nog jaren doorgaan. Ik blijf ze met interesse volgen, ik blijf ze lezen en het onderstaande overzicht bijhouden. Al was het maar voor de verzamelaars die nét dat ietsje fanatieker zijn dan ik.

 

5bea9141c70ab6e6bde7681d0a6e39f5_medium.

Nuruddin Farah

De Geus en Oxfam Novib - Alfabetisch overzicht

Naam Titel Land
Abad, Hector Het vergeten dat ons wacht Colombia
Abad, Hector De geheime droom van het land Colombia
Abouela, Leila De vertaalster Soedan
Abouela, Leila Minaret Soedan
Abulhawa, Susan Het litteken van David  Palestina / USA
Adodehman, Ahmed Riem Saoedi-Arabië
Aira, César De nachtelijke invallen van ambtenaar Varamo Argentinië
Amal, Nukila Maia's nachtlied Indonesië
Attah, Ayesha Harruna Saturdays kinderen Ghana
Barakat, Hoda Koninkrijk der aarde Libanon
Berka, Lamia Kant en het rode jurkje Frankrijk/ Marokko
Bilal, Parker De donkere straten van Caïro Soedan
Bilal, Parker Engel van de stad Soedan
Bilal, Parker Moord in de oase Soedan
Birmajer, Marcelo Drie Argentijnse musketiers Argentinië
Bofane, In Koli Jean Congolese wiskunde Congo
Choden, Kunzang Tsomo's karma Bhutan
Chudori, Leila Naar huis Indonesië
Dickie, Tenzin (editor) Oude demonen, nieuwe goden (verhalen) Tibet
Dongala, Emmanuel Johnny, valse hond Congo- Brazzaville
Doulatabadi, Mahmud Zonder Soloetsj Iran
Duiker, K. Sello Het stille geweld van dromen Zuid-Afrika
Durrani, Tehmina Vrouw in Pakistan Pakistan
Farah, Nuruddin Geheimen Somalië
Farhi, Moris Jonge Turk Turkije
Feiyu, Bi Maanopera China
Ghose, Sagarika De gindrinkers India
Gordimer, Nadine Een tijd als nooit tevoren Zuid-Afrika
Goudzand-Nahar, Hanna Hele dagen in de regen Suriname
Guerra, Wendy Revolutionaire zondag Cuba
Hachtroudi, Fariba Oevers van bloed Iran
Hampâté Bâ, Amadou Jawel, commandant Mali
Hoai, Pham Thi De lachende Boeddha Vietnam
Humaydân, Imân Andere levens Libanon
Huong, Duong Thu
De hemel boven Vietnam Vietnam
Huong, Duong Thu
De schim van mijn liefde Vietnam
Iparraguirre, Sylvia Een wintervertelling uit Buenos Aires Argentinië
Iparraguirre, Sylvia Vuurland Argentinië
Jin, Ha Wachten China
Jung-hee, Oh Vogel Zuid-Korea
Kajo, Daad De verleider van Damascus Syrië
Khalifa, Khaled Er zijn geen messen in de keukens van deze stad Syrië
Khalifa, Khaled De dood is een zware klus Syrië
Khedairi, Betool De hemel leek nabij Irak
Kulin, Ayse De laatste trein naar Istanboel Turkije
Laroui, Fouad Requiem voor de eerste generatie Marokko / Nederland
Liking, Werewere Afgesneden herinnering Kameroen
Maathai, Wangari Ongebroken Kenia
Mabanckou, Alain Prins Peper Congo
Maghrabi, al-, Razan  Vrouwen van de wind Libië
Malik, al, Ahmad Met Safaa komt de regen Soedan
Mars, Kettly Wrede seizoenen Haïti
Mda, Zakes Het rode hart Zuid-Afrika
Mitchell, Pratima Een zomer in India India
Mokeddem, Malika Een vrouwelijke Odysseus N'Zid Algerije
N'Diaye, Marie Drie sterke vrouwen Senegal
Néspolo, Matías Zeven manieren om een kat te doden Argentinië
Obioma, Chigozie De verboden rivier Nigeria
Omotoso, Yewande Die van hiernaast Zuid-Afrika
Pepetela Roofdieren Angola
Rahimi, Atiq Steen van geduld Afghanistan
Rosero, Evelio De drie Lilia's Colombia
Rosero, Evelio De vertrapten Colombia
Sansal, Boualem 2084 Algerije
Shafak, Elif Het huis van de vier winden Turkije
Shafak, Elif Het luizenpaleis Turkije
Shalmani, Abnousse Khomeiny, Sade en ik Iran
Shaogong, Han  Woordenboek van Maqiau China
Singh, Shantie Vervoering Nederland
Sjaikh, as-, Hanaan Alleen in Londen Libanon
Skármeta, Antonio De dans van Victoria Chili
Tejpal, Tarun J. De alchemie van het verlangen India
Tsjelisjewa, Oksana Ze volgden me op straat Rusland
Ungar, Antonio De presidentskandidaat Colombia
Utami, Ayu Larung Indonesië
Utami, Ayu Het Getal Fu Indonesië
Vera, Yvonne De stenen maagden Zimbabwe
Wainaina, Binyavanga Op een dag zal ik schrijven over Afrika Kenia
Wrobel, Ronaldo Hannah Brazilië
Ying, Hong De pauw huilt China
Yu, Hua De zevende dag China
Yue, Tao Schemering boven Shanghai China

 

Nog meer boekenpraat?

Wat dacht u van:

 

 

 

23/11/2015 16:06

Reacties (0) 

Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert