De pavlov reactie: kwijlen op de automatische piloot

Door Nonnie gepubliceerd in Wetenschap en onderwijs

'Dat is een pavlov reactie' hoor je wel eens, maar wat is nou eigenlijk een pavlov reactie?

Ivan Petrovitsj Pavlov

9e6bc03970c47b5183cb2ee13799dccaUGF2bG92Ivan Petrovitsj Pavlov werd geboren in 1849. Hij studeerde farmacologie en fysiologie aan de academie in Sint Petersburg, waar hij later hoogleraar werd. Hij was een behaviourist, wat betekent dat hij vooral geïnteresseerd was in het gedrag van mens en dier. Gedrag was immers objectief meetbaar. In 1904 ontving hij de Nobelprijs voor de Fysiologie of Geneeskunde. Deze prijs kreeg hij niet voor de pavlov reactie, waarmee hij later zo bekend is geworden, maar voor zijn onderzoek naar de spijsvertering. In 1915 ontving hij de Copley Medal. Zijn invloed op de wetenschap was bijzonder groot. Zijn theorieën werden vooral belangrijk geacht op het gebied van de ontwikkeling van kinderen. In 1936 stierf hij.


Wat is een pavlov reactie?

Pavlov deed onderzoek naar automatische uiterlijke reacties, reflexen. Deze worden veroorzaakt door prikkels van buitenaf en zijn veelal aangeboren, zoals knipperen met je ogen of de zuigreflex. Op een bepaalde manier kan dit reflexgedrag worden gemanipuleerd. Dit heet conditioneren.


Hij gebruikte een hond voor zijn experiment, dat hij stapsgewijs opbouwde:
Allereerst onderzocht hij het effect van het eten zelf op de hond. Die begon te kwijlen, een natuurlijke reflex. Het eten noemde hij een ongeconditioneerde stimulus. De reactie, het kwijlen, noemde hij een ongeconditioneerde respons. In dit stadium werd nog niks gemanipuleerd, vandaar dat het nog allemaal ongeconditioneerd is.

In een volgend stadium conditioneerde Pavlov de hond. Dat deed hij door telkens als de hond eten kreeg aangeboden, een belletje te laten rinkelen. De hond had de gebruikelijke reactie op het voedsel en de bel. Hoewel een bel in principe een neutrale stimulus is, werd het in dit experiment gekoppeld aan het aanbod van voedsel. Daarmee was de bel een geconditioneerde stimulus. Zodra de hond de bel hoorde en het voedsel kreeg aangeboden, begon hij te kwijlen.

In het laatste stadium van zijn experiment haalde Pavlov het voer weg en liet alleen de bel rinkelen. De hond begon te kwijlen, zelfs zonder dat er voedsel werd aangeboden. Het kwijlen van de hond als reactie op het geluid van de bel noemde Pavlov een geconditioneerde respons, wat later een pavlov reactie werd genoemd.

Wat een ontdekking! Kennelijk kunnen bepaalde reacties worden aangeleerd. Ja, zo’n stomme hond, denk je dan. Die kun je natuurlijk op die manier voor de gek houden, maar wij, mensen, zijn veel slimmer. Daar trappen wij natuurlijk niet in. Weet je dat wel zeker?

Vakantie

d34b265ec889c175e2a1ade81d393d94dmFrYW50Ben je wel eens op vakantie geweest, waar ze een bepaald liedje vaak draaiden? Je geniet van de zon, de zee, je vrije tijd en je zingt luidkeels mee als dat ene liedje langskomt. Je geniet uitbundig van je vrijheid, maar aan alle goede dingen komt een eind en op een dag ben je weer gewoon thuis en is de vakantie een mooie, maar alras verre herinnering. Maanden later zit je op je werk, hartje winter, met de radio zacht aan op de achtergrond. Dan komt opeens dat vakantienummer langs en hup: instant vakantiegevoel. Je loopt weer op blote voeten door het warme zand en geniet van de zonnestralen, die een glimlach op je gezicht toveren.


Voedselvergiftiging

Of een ander, misschien minder prettig voorbeeld. Je hebt net heerlijk gegeten in een restaurant, maar diezelfde avond hang je misselijk boven de pot. Onmiddellijk denk je dat dat vast komt door die mosselen, ook al zijn er tientallen andere oorzaken aan te wijzen. Hierdoor bouw je zo’n enorme aversie op tegen mosselen, dat je dit in geen jaren meer eet.

Die ene collega

In een vergadering oppert een bepaalde collega een idee en hij is amper uitgesproken of je hebt al een negatieve reactie gegeven. Waarom? In het verleden heeft hij alleen maar dingen te berde gebracht, waar je het niet mee eens was. Nu hoeft hij zijn mond maar open te doen of je staat alweer op je achterste benen. Je luistert niet eens meer naar wat hij zegt.


Tallsay

Je kijkt op Tallsay tussen de nieuwe artikelen en er staat een artikel tussen van een bepaalde schrijver. Leuk! Die ga je lezen, want hij schrijft altijd zulke grappige stukken. Deze keer blijkt het niet een artikel te zijn dat je bijzonder aanspreekt. Toch geef je een positieve reactie, op basis van de kwaliteit die je van hem gewend bent. Komt voor, toch?


Reclame

Reclame maakt ook driftig gebruik van de pavlov reactie. Zo worden producten gekoppeld aan een positieve omgeving, die gevoelens als blijheid en geluk oproepen. In de winkel herinnert de consument zich het reclamegevoel en koopt het product en daarmee eigenlijk het gevoel dat de reclame heeft geprojecteerd. Missie van de reclame geslaagd!

3694abb75a030b02173a0d67009e4a83cmVjbGFt


Ook al zijn we geen honden, we kwijlen allemaal wel eens op de automatische piloot. Dat had Pavlov toch maar goed gezien.

 

Meer Nonnie?
http://www.nonniegelezen.nl

fef01920c033eb72302a9484d6d0ddf1_medium.

 

19/11/2015 11:40

Reacties (14) 

1
21/11/2015 11:43
Goed artikel!
1
Nonnie tegen ZiaRia
22/11/2015 09:38
Dank je wel.
2
19/11/2015 13:26
Het tweede deel van je titel is briljant gevonden! ☺
1
19/11/2015 15:40
Dank je wel.
1
19/11/2015 17:38
Maar ik moet wel zeggen, de combinatie van kleine letters en een wel heel breed tekstblok, maakt makkelijk lezen bijna onmogelijk. Ik vraag me af of dit wel mobile friendly is.
19/11/2015 17:46
Oh, kennelijk zie jij iets wat ik niet zie. Zowel op de computer als nu op de mobiel krijg ik prettig leesbaar mijn eigen tekst voorgeschoteld. Wat is er aan de hand?

Zie jij ook mijn andere teksten in piepkleine lettertjes en in brede lay-out?
1
19/11/2015 17:54
Yep. Letters zijn wel hetzelfde, maar het tekstblok is twee keer zo breed.
1
19/11/2015 13:11
Mooi weergegeven. Ja Pavlovzag het zo verkeerd nog niet.
Nonnie tegen Yneke
19/11/2015 15:40
En zo kunnen we getraind/geconditioneerd worden zonder dat we iets doorhebben.
1
19/11/2015 12:08
Helemaal mee eens. Zo herkenbaar.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert