Het Godsbeeld van een verstokte atheïst

Door Edwin Bruinooge gepubliceerd in Religie en levensbeschouwing

Ik ben een atheïst, maar heel soms twijfel ik. Eigenlijk wil ik graag twijfelen. Maar ik kan met geen mogelijkheid geloven in een letterlijke interpretatie van de Bijbel. Of de Koran.

 

Het Godsbeeld van een verstokte atheïst

 

Hoe ik van mijn geloof viel

Ik zal een jaar of zes oud geweest zijn toen ik ‘van mijn geloof viel’. Ik weet nog precies waar ik was, bij een begrafenis. Ik ben katholiek gedoopt, maar ging nooit naar de kerk. Kinderen uit onze buurt deden Communie, maar mijn moeder had me duidelijk gemaakt dat ik dan ook elke zondag naar de kerk zou moeten gaan. “Anders doe je het alleen maar voor de cadeautjes. En denk je dat God dat niet snapt?” Ik was het met haar eens en leerde en passant een belangrijke les over het geloof, eentje waar ik nog steeds achter sta: het gaat om jouw persoonlijke relatie met God. Wat andere mensen vinden, doet niet zoveel ter zake.

Het was een mooie Katholieke mis, met veel Weesgegroetjes. En ik snapte er geen hout van. Ik kende de uitdrukking ‘ vrucht van Uw schoot’ niet; ik vond het maar bizar dat Jezus vergeleken werd met een mandje appels, op de schoot van Maria. ‘Heilige Maria, moeder van God’..toen ging bij mij het licht uit.  Dit was toch onzin? Maria was toch de mama van Jezus, en God de papa? Hoe kan je nou moeder zijn van de vader van je kind? Dat is toch vies? Ik concludeerde dat God, net als de kerstman en Sinterklaas, gewoon een mooi sprookje was. In de kerk vroeg ik aan God of hij met me wilde praten om het mij uit te leggen. Het bleef angstvallig stil. Ik wist genoeg.

b48def55967e1aaf53422807ea09ccca_medium.

Mijn interesse in religie keert terug

Het kleine ventje werd ouder en ontwikkelde een grote belangstelling voor natuurwetenschappen. Ik moest mijn leraren op de basisschool uitleggen hoe het Zonnestelsel in elkaar zat, ik hield op mijn tiende spreekbeurten over de evolutie van het leven, compleet met geologische tijdsschaal en fossielen. En ik wist wie God was: gewoon een ander word voor de Natuur. Ik geloofde niet in een persoonlijke God en na mijn dood zou ik er doodeenvoudig niet meer zijn. Soms vond ik dat een eng idee, maar ik was nog jong. Nadenken over de dood en een eventueel leven daarna, dat was nog ver van mijn bed.

In mijn tijd waren er rond Kerst altijd mooie films op tv. Bijbelse films, over het leven van Jezus. Tegenwoordig niet meer. Nu worden wij doodgegooid met sentimentele en flauwe films over de door Coca Cola verzonnen mythologie rond Santa Claus. Lekker Amerikaans, vol ‘group hugs’ en ‘wholesome family values’. Ook al geloofde ik niet in God, ik was gek op die Bijbelse films. Ik kreeg altijd een brok in mijn keel bij de kruisiging van Jezus, het raakte me, ik wist niet precies waarom. Was het alleen het thema van zelfopoffering dat ik zo aantrekkelijk vond? Of was er toch iets meer?

59c95cfd6b6266c890704da98274cc96_medium.

In mijn studententijd groeide mijn interesse in de Bijbel. Vooral vanwege literatuur en songteksten, waarin Bijbelse uitdrukkingen voorkwamen. Ook leerde ik mensen kennen die gelovig waren, op hun eigen manier. De Bijbel was voor hen duidelijk een leidraad in hun leven, maar ze namen niet alles letterlijk. Wel het bestaan van God en Jezus als Zijn Zoon. Vele avonden doorgebracht, met kratjes bier, pratend over alles wat ons bezighield, ook op moreel gebied. Ik merkte dat gelovige christenen en ik heel vaak op een lijn zaten, alleen had ik God niet nodig. Als atheïst kwam ik vaak tot gelijke conclusies als mijn christelijke vrienden.

 

Ik word geconfronteerd met fundamentalisten

Dit veranderde toen ik een beginnende relatie kreeg met een meisje, dat lid bleek van Jehovah’s Getuigen. Mensen die de Bijbel zo letterlijk interpreteerden kende ik eigenlijk niet. Natuurlijk wist ik wel dat ze bestonden; ik keek ook wel eens naar de EO, in die tijd nog onder het bewind van de ultraconservatieve Glashouwers. Maar dat de consequenties van een extreem letterlijke interpretatie zo allesomvattend waren, had ik nooit kunnen vermoeden. Omdat ik graag met het meisje in kwestie verder wilde, was het voor mij van groot belang om ‘common ground’ te vinden. Dat bleek onmogelijk. Alles wat ik geloofde, zou ik van me af moeten werpen, alles wat ik geleerd had, was niet meer van toepassing. Het enige wat er toe deed was de letterlijke lezing van de Bijbel. Dat was het fundament; alles wat hiermee in tegenspraak was, MOEST wel fout zijn, een domme vergissing, oogkleppenpolitiek van intellectuelen of gewoon geïnspireerd door Satan.

 

2530e1018208485b7e52c54dc6864de2_medium.

Ik en Jehovah’s Getuigen

Uiteraard werd het niks tussen ons. Maar ik kreeg wel contact met andere Getuigen.En toen besloot ik tot een experiment. Ik ging ze binnenlaten, ik ging hun programma volgen, ik ging met ze mee naar bijbelstudies in hun Koninkrijkszaal, naar congressen en ik zou wel zien in hoeverre ze mij konden overtuigen. Ik ging me bewust blootstellen aan hun boodschap. En ik heb dat jaren volgehouden.

Zo’n eerste bijbelstudie in een Koninkrijkszaal was voor mij een openbaring. Maar dan wel eentje die zij niet zo gepland hadden. Je voelt je meteen welkom in een warm nest, mensen tonen interesse en ik ben er van overtuigd dat ze oprecht het beste met me voor hadden. Maar Bijbelstudie is geen bijbelstudie; het is Wachttorenstudie. Er wordt een artikel behandeld en de vragen die bij dit artikel staan worden letterlijk aan de gemeente gesteld. De antwoorden staan overigens ook vermeld, onder het artikel zelf. En als een jongetje van acht dit exact, woord voor woord opleest, is het vertederend. Als een vrouw van 45 hetzelfde doet, bezorgt me dat hevige jeuk.

 

eefa0254923c00133dfae85fce9f61cc_medium.

Ik krijg het niet voor elkaar

Uit de Griekse mythologie ken ik het verhaal van Prokrustes, een reus die vreemde denkbeelden had over gastvrijheid. Kleine reizigers kregen van hem een reusachtig bed. Op de pijnbank maakte hij ze passend. Grote reizigers kregen een klein bed. Alles wat er uit stak, hakte hij af. Ik voelde me steeds meer in een Prokrustes-bed belanden. Als ik deze vorm van geloof zou moeten aanvaarden, kon dat alleen als ik me zelf geweld aandeed.

Afwijzen van evolutie voelt voor mij net zo ridicuul als accepteren dat de Aarde plat is, of hol. Net zo achterlijk als het idee dat onze overheden, of de Illuminati, ons met chemtrails onder de duim houden. Net zo absurd als het idee dat de Maya’s of hun voorouders het piramidebouwen hebben geleerd van inwoners van Atlantis (stel je voor…Maya’s, niet-blanken, die dit zelfstandig zouden hebben geleerd!). Moest ik de zondvloed aanvaarden zoals zij beschreven? En er dan van uit gaan dat heel toevallig alle buideldieren (op 1 soort na) samen naar Australië trokken, zonder andere zoogdieren? Dat om op tijd de piramides in Egypte te kunnen bouwen Noach en zijn gezin als bezetenen nakomelingen hebben geproduceerd? Dat de zandsteen die daarvoor nodig was en uiteraard tijdens de Zondvloed was ontstaan, op wonderlijke manier in honderd tot tweehonderd jaar keihard was geworden? Dat leeuwen in het paradijs gras aten? Dat het voor de Zondvloed nooit regende? Dat alle olie en aardgas gevormd zijn tijdens de Vloed? Waar Noach de pek vandaan haalde om zijn Ark mee waterdicht te maken, is mij dan een raadsel.

96f197f1bc53f9135cc7363813f10048_medium.

Ik neem afscheid van het geloof

Ik verdiepte me in het creationisme en kwam tot de verbijsterende conclusie dat creationisten geen gebruik maken van argumenten, alleen van argumentatie. Een verkooppraatje opbouwen aan de hand van het (foutief) citeren van wetenschappers. Een wetenschapper gaat uit van argumenten en bouwt een logisch consistent betoog. Zodat iedereen kan zien hoe hij tot zijn conclusies komt en eventuele fouten kan opsporen. Om te verbeteren. Een creationist maakt gebruik van retorische trucjes. Om zijn visie te verkopen. Een visie die in feite niets meer is dan een politieke. En laat je niet voor de gek houden. Zij die zeggen dat christendom en evolutie niet samengaan, zijn veruit in de minderheid. Het grootste deel van de christenen, de meeste kerkgroeperingen hebben hier totaal geen moeite mee. Omdat zij niet kijken naar de letter van de wet, maar de geest van de wet. En ik kan de individuele creationist best begrijpen, maar heb geen goed woord over voor de organisaties achter hen, die willens en wetens uitgekauwde en aangetoond onzinnige argumentaties blijven herhalen. Omdat hun toehoorders toch niet checken. En omdat het politieke doel de middelen heiligt.

Wat mij nog veel meer stoorde was de exclusiviteit van fundamentalistische christenen. Alleen als je bij de juiste kerk bent aangesloten, kan je gered worden. Jammer voor alle boeddhisten, jammer voor alle hindoes, jammer voor alle moslims, jammer voor de katholieken. Jammer voor de Bosjesmannen en de Eskimo’s. Geen redding voor Mahatma Gandhi, niet voor Albert Einstein en niet voor Anne Frank. Een God die dit werkelijk van plan is, is mijn aanbidding niet waard. Sterker nog, ik wil dan eigenlijk wel weten wat zijn tegenstander te zeggen heeft.

Na een tijd zijn we elk ons weegs gegaan. Als God echt bestond, zou Hij zich niet van goedkope trucjes bedienen. Dus, vond ik, konden Jehovah’s Getuigen en andere fundamentalisten geen aanspraak maken op de titel God’s volk. Mijn interesse voor religie was weer op de achtergrond geraakt. Als ik nog discussieerde over het geloof, bleek toch dat ik aardig wat had opgestoken en dat ik ook leerstellingen van Jehovah’s Getuigen verdedigde. Zoals het afwijzen van de Drie-eenheid, de onmogelijkheid van een Hel, het afwijzen van de onsterfelijkheid van de ziel. En waarom deed ik dit? Het bleek dat ik hun argumentatie eigenlijk wel aannemelijk vond, omdat het in mijn straatje paste. Dat liet mij realiseren hoe gevaarlijk het is om iets aan te nemen alleen maar omdat het mooi klinkt. En hoe goed het was om juist dan een wetenschappelijke en sceptische zienswijze te hanteren. Informatie, bewijzen en dan pas oordelen. Zo komen we verder.

cc8e176a030b24be3f90532c907a53e2_medium.

Alleen een materialistisch wereldbeeld?

En toch. Een zuiver wetenschappelijke manier van kijken bevredigde me niet. Maar mijn ervaringen met het fundamentalisme hadden er voor gezorgd dat ik de ware boodschap van de Bijbel lange tijd niet meer serieus nam. Tot voor kort. Want de wetenschap kan mij prima vertellen waar de mens vandaan komt, maar niet waar hij naar toe moet. Dat valt buiten zijn domein. De Bijbel, de Koran, daar kan ik dit wel lezen. Daar kan ik inspiratie uit halen, zelfs al geloof ik niet in hun God. Fundamentalisten, in hun overijver om alles met het Boek in de hand te willen verklaren, brengen de essentie van hun geloof schade toe. En dat is jammer, maar de ergste dingen gebeuren vaak vanuit de beste intenties.

 

Hoe zie ik als atheïst God? Welke God is voor mij acceptabel?

Is er dan geen enkele manier waarop ik een God kan aanvaarden? In ieder geval niet als een ‘Ietsist’. Je kent ze wel, meestal kunstzinnige types die zeggen: “Er is meer tussen hemel en aarde, ik geloof wel dat er (en nu draaien ze hun ogen omhoog en maken theatrale gebaren) Ieetssss is!” Als er een God is, dan zie ik onmetelijke wijsheid. Iemand die het Heelal en alles er in heeft geschapen, zoals de wetenschap het kan achterhalen. Een God die zo groot is dat hij de harmonie van de natuurwetten heeft bedacht, wetend dat dit genoeg is om alles te creëren, verder te ontwikkelen en in stand te houden. Niet de God van de letterlijke interpretatie, die telkens moet ingrijpen om Zijn doelen te bereiken. Niet de God als beeldhouwer of horlogemaker, zoals ze in de 18e Eeuw dachten. Meer een God als programmeur, die alleen de begincondities hoeft te verzinnen. Want daarna gaat alles vanzelf, zoals Hij heeft bedacht. En er zijn wetenschappelijke aanwijzingen. Elektronen hebben een bepaalde lading. Voor zover ik weet is niemand in staat te verklaren waarom nou juist die exacte lading. Maar ‘men’ (ik niet!) kan berekenen dat met een andere lading het onmogelijk is om atomen te vormen. En dus geen sterren, planeten en leven.
Einstein heeft aangetoond dat in ons heelal geen ruimte kan bestaan zonder tijd en geen tijd zonder ruimte. Maar God staat daarbuiten, Hij is letterlijk Bovennatuurlijk. Op Zijn plek, buiten ons heelal, heeft tijd geen betekenis. Hij kan waarschijnlijk verleden, heden en toekomst tegelijkertijd zien. En wij ook, als we naast Hem zouden staan. Alleen kan Hij alles zien, terwijl wij ons maar op een paar dingen kunnen concentreren. God als Universeel Kampioen Multitasken.

9d30f06d62324c2bb8ce6ebc912c5573_medium.

Mijn beginnend geloof, of is het gewoon een verzinsel?

Leuk ideetje, maar ik ga verder. Maar nu kom ik op een gebied dat ik absoluut niet kan bewijzen. Wetenschap schiet hier tekort, dit is zuiver een kwestie van geloof. Mijn geloof. Er ontstaat een Heelal. Eerst is alles energie, daarna vormt zich materie, volgens E=mc2. Deze materie vormt sterren, planeten, sterrenstelsels. Op sommige planeten krijgt materie extra eigenschappen; het gaat zich organiseren, in stand houden, voortplanten, kortom, leven. Het leven ontwikkelt zich tot miljarden vormen. Sommige vormen worden zo zelfbewust, dat ze zich gaan afvragen waar ze vandaan komen. Hun zelfbewustzijn zoekt manieren om te communiceren. Wij mensen hebben hiervoor onze talen. Wij communiceren, ideeën ontstaan. En de ideeënwereld groeit als kool. Soms lijkt het of overal tegelijkertijd dezelfde inzichten groeien. Een soort collectief Bewustzijn. Ik voel het, het lijkt of we op het punt staan van grote veranderingen. En op een of andere manier geloof ik, wil ik geloven, dat dit Bewustzijn de volgende stap is. En ooit zal communiceren en samengaan met het Bewustzijn van andere intelligente wezens. En ik weet hoe afschuwelijk zweverig dit klinkt. En ik weet dat het er sterk op lijkt dat ik toch stiekem een Ietsist ben. So be it.

Stel dat ooit al het Bewustzijn samenkomt? Dan is in feite een nieuwe God ontstaan. De Bijbel zegt dat God ons heeft geschapen naar Zijn evenbeeld. Maar wat is evenbeeld? Twee armen, twee benen? Of bewustzijn, dat op zoek is naar Hem? Zou het zo kunnen zijn dat Hij behoefte heeft aan een soortgenoot, een metgezel. En dat deze hier langzaam aan het ontstaan is?

Ik kan het niet bewijzen. Met geen mogelijkheid. Ik vind het gewoon een mooi idee. Maar of ik er nou echt in geloof, in mijn verzinsel…?

10/11/2015 17:55

Reacties (30) 

1
16/12/2017 22:07
Wat een goed stuk zeg van je dat direct tot doordenken aanzet.
17/12/2017 08:46
Thank you! Dit stuk is een jaar of vijf oud. Ik denk er nog steeds over na en het blijft in ontwikkeling.
1
05/06/2017 21:54
Vreemd dat ik dit artikel nu nog maar ontdek. Zoals je weet ben ik eveneens een atheist en wel om de simpele reden dat er geen ondersteunende wetenschappelijke basis bestaat voor de fabeltjes die zijn opgeschreven door mensen in de beruchte en bekende religieuze boeken. Het onlogische in de doctrines is voor mij zo afstotelijk en beledigend voor het menselijk intellect dat geen enkele prediker of (valse) profeet maakt een greintje kans maakt om me te doen twijfelen. Is er emeer tussen de hemelen en de aarde, misschien, maar hoogstwaarschijnlijk totaal niet. Wat voor mij onbegrijpelijk is, is d...
1
18/06/2017 09:44
Jeetje, dit is een stuk uit mijn eerste Xead-jaar, dat nooit teruggeplaatst is op Plazilla.
Ik zette het hier om Tallsay uit te proberen en het beviel me wel. ;-)

Ik roep al jaren dat ofwel elke vorm van religie en magisch denken (ook spirituele ascendentie-theorieën) een beperkend anker en doodlopende weg is, of dat de mensheid nog niet rijp is voor religie.

Het feit dat God al tweeduizend jaar niet meer spreekt, zou wel eens op het laatste kunnen duiden.;-)
Zou jij er ook niet meer dan kotsbeu van worden als je telkens weer opnieuw een kerkscheuring zie...
05/03/2017 12:49
Over die zaken ben ik ook nog volop aan het denken. Door dit artikel denk ik dat ik mijn zicht daarop weer ga veranderen. Vroeger dacht ik dat ik een ietsist was, maar nu vind ik dat te vaag. Ik denk nu eerder dar "God" een pijl is, die de hele mensheid en een bepaalde richting duwt. Zie maar dat geniale ideeën vaak bij meerdere mensen tegelijkertijd komen, een conjectuur in gedachtegoed (eerst geloven mensen iets, dan weer iets helemaal anders, tot het stabiliseert en zo verder), alles dat te toevallig is (net die harmonie van natuurwetten),... Je idee van een evolutie naar een gemeenschappe...
1
31/01/2017 18:29
Mooi dat je dit opnieuw publiceert want het is het waard om gelezen te worden. Ik kan het allemaal wel plaatsen, heb mijn eigen zoektocht binnen verschillende religies achter de rug. God is voor mij iets als liefde, de vaag om te omschrijven, maar te intens om te missen.
31/01/2017 21:56
Bij mij is het allemaal nog in ontwikkeling, als ik mezelf de tijd gun om erover na te denken.

ik kan me nog iets herinneren van je zoektocht. Ik zag je bijvoorbeeld ooit positief en geïnteresseerd reageren op artikelen over een geloof dat aantoonbaar - en aangetoond - is gesticht door een veroordeelde charlatan. Ik had wel door dat je veel te slim was om daarin te trappen. ☻☻

Voor mij is God een ideaalbeeld. Een soort baken aan de horizon die zich blijft verplaatsen naarmate we meer te weten komen over de werking van de reële wereld en onze rol daarin. Daarom ...
01/02/2017 08:03
Dat is een argument die ik binnen opleidingen ook vaak naar voor breng. Ze evolueren niet mee met de tijd, zelfs niet met de veranderingen van de natuur en de mens. Alles om ons heen groeit, zelfs een steen... Dus waarom de religieuze geschriften niet?
Ach, ik heb geleerd om me respectvol open te zetten voor hun gedachtegoed, ik pik er altijd wel iets uit dat mij helpt bij mijn groei.
28/09/2016 20:46
wat een prachtig artikel
We blijven nadenken er wordt ook veel misleid
1
02/09/2016 19:19
mooi doordacht artikel
02/09/2016 20:31
ik denk er al mijn hele leven over na, vanaf mijn vijfde levensjaar. ;-)
02/09/2016 22:21
Vind ik erg knap
1
13/11/2015 21:37
heel graag gelezen!
Er zitten zaken in, die ik als kind ook herkende en dingen die ik me afvroeg.

Ik begreep nooit wat mijn meter 'aframmelde' toen ze het weesgegroet las'. Toen ik uitleg vroeg, moest ik het stellen met 'dat begrijp je wel als je groter bent'
Mijn moeder was streng katholiek en wij werden ook zo opgevoed.
Vraag me niet waarom het moest maar er waren bepaalde dagen op een kalenderjaar dat we naar de kerk gingen .. 10 minuten 'bidden' ... naar buiten gaan in stilte, rond de kerk wandelen ... weer naar bidden 10 min 'bidden' ... weer naar buiten .....
1
21/11/2015 19:04
Ik moet toch erg lachen om "Jezus zou bloeden". Ik weet van kindertjes uit de buurt dat ze net zo lang moesten wachten tot de hostie 'gesmolten' was en dat dit altijd veeeeel te lang duurde. Dus deden ze het met veel tegenzin. Niet echt de bedoeling natuurlijk. ☺
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert