Nederlandse streekkeuken: griesmeelpudding met bessensap

Door AsmaysRecepten gepubliceerd in Asmay's Recepten

403fa33d49b3d12da93befd61674bf4d_medium.Vanuit eigen ervaring en de verhalen uit de streek waar ik woon, weet ik, dat griesmeelpudding met bessensap vooral op het platteland lange tijd gold als een typisch zondags nagerecht. Of dat nu in de griesmeelpudding zat of in het lekkere bessensap is niet bekend. Misschien was het wel de voor vroeger tijden luxueuse combinatie van beide, die dit nagerecht zo speciaal maakte. Het recept voor griesmeelpudding maakt overigens al heel lang deel uit van de Nederlandse keuken. Zo is het recept al in oude kookboeken en in handgeschreven kookschriftjes (bij rijke families) gevonden, die dateren uit de 16e en 17e eeuw: een teken dat deze kookpudding ook toen al een vaste plaats op de Nederlandse tafel had verworven – zij het in die tijd nog vrijwel uitsluitend bij de rijke burgerij.

f29b5b9ae4e5764653add2eb9dd60b36_medium.Tegenwoordig kennen veel mensen de griesmeelpudding met bessensap wellicht alleen als een kant-en-klare pudding uit het zuivelschap van de supermarkt. De befaamde toetjesfabrikant Mona nam de griesmeelpudding met rode saus al in 1975 op in haar puddingreeks. Tot op heden is deze aloude pudding het best verkochte toetje van de fabrikant; een teken dat dit vertrouwde nagerecht ook nu eigenlijk nog niets aan populariteit heeft ingeboet.

Wat is griesmeel eigenlijk?

Griesmeelpap en -pudding wordt gemaakt van tarwegriesmeel: dit is een grovere maling van het tarwe, waarbij de korrels meer in kleinere stukjes worden opgebroken dan tot fijn meel worden vermalen. e35388818d031ad1a2ed8b13c95444b7_medium.Wanneer je griesmeel kookt in melk, verkrijg je een lobbige pap of (bij gebruik van wat meer griesmeel of minder melk) een stevige pudding. De aloude griesmeelpap of -pudding is het meest bekend met een zoete (rode) vruchtensaus, maar andere, regionale variaties hierop (bijvoorbeeld met kaneel en suiker, honing, stroop, amandelsnippers of kleine bitterkoekjes) zijn evenmin te versmaden. Koude griesmeelpap of -pudding wordt stevig; deze werd vroeger (dan in een versie zonder zoetigheden) ook wel in repen of plakken gesneden en dan in (spek-) vet opgebakken. De hartig gebakken griesmeelplakken werden wel gegeten met (bloed-) worst, aardappelen of peulvruchten, of bij de soep.

Griesmeel ook in andere landen bekend

a756691aacdfb97eff4e1aaf4a94ae70_medium.Behalve in Nederland kennen andere Noord- en West-Europese landen ook een soortgelijke pap, zij het dat daar wellicht niet de versie met bessensap bekend is, maar een andere vorm van het nagerecht. In Zweden en Noorwegen kookt men griesmeelpap bijvoorbeeld met de bessen, rozijnen of krenten er gelijk in. In Denemarken kies men voor het koken van griesmeel ín het bessensap, terwijl men in (Zuid-) Duitsland, Oostenrijk en Italië ook soortgelijke pappen of puddings maakt, maar dan niet van tarwe-, maar van maïsgriesmeel (oftewel polenta).

In Vlaanderen kende men de griesmeelpap vanouds als smoelpap; deze benaming kwam oorspronkelijk van sémoule, het Franse woord voor griesmeel (in Italië heet dit semolina). In Franrkijk wordt sémoule meestal van tarwe, maar ook wel van (gebroken) rijst gemaakt. De naam ‘sémoule’ werd in Vlaanderen echter al snel verbasterd tot ‘smul’- of ‘smoelpap’ en stond voor een dikke griesmeelpap, die lekker werd gemaakt met suiker, karamel en/of fruit, zoals bijvoorbeeld (een saus van) rode bessen of krieken (zure kersen).

Bessensap als vaste begeleider van griesmeel

359482d50ca8764882770b106b5d63d3_medium.Vroeger werd het bessensap altijd zelf gemaakt en dat was op zich best een heel karwei. Men moest de bessen (of het rode fruit naar keuze) tenslotte eerst plukken en wassen, dan rissen en kneuzen, voordat het fruit (met een beetje water) kon worden gekookt. Vervolgens werd het fruit òf door een kaasdoek gedrukt òf door een roerzeef vermalen, zodat het bessensap van de bessenpulp (schilletjes, pitjes e.d.) kon worden gescheiden. Het geconcentreerde bessensap kon dan worden ingemaakt en/of gelijk als basis worden gebruikt voor de rode puddingsaus. Tegenwoordig hebben echter nog maar weinig mensen een paar bessenstruiken in tuin of moestuin staan met voldoende fruit om er sap van te bereiden. Gelukkig zjn er nu kleine flesjes geconcentreerd bessensap (van rode, zwarte of rode èn zwarte bessen) te koop, die precies genoeg zijn voor een portie puddingsaus. Alleen nog suiker toevoegen en licht binden en de bessensapsaus voor de traditonele griesmeelpudding is gereed.

Ingrediënten

4da3b845e41fdc8bd01056c9e798fae7_medium.Voor de griesmeelpudding:

  • 120 gram (tarwe-) griesmeel
  • 1 liter melk
  • 75 gram suiker
  • Snufje zout

Voor het bessensap:

  • 250 milliliter bessensap
  • 75 gram suiker
  • 2-3 eetlepels maïzena.

196a62cc886ec467bbda2e276ebca3a5_medium.Garnering: gewassen rode (aal-) bessen.

Verder nodig: een kookpan, een steelpan, een houten lepel of spatel, een puddingvorm, een eetlepel, een schaaltje, een grote schaal (of groot bord).

Bereiding

Voor de griesmeelpudding:

Zet de kookpan op het vuur en giet er de melk in

79c0958a664047373dc15889e499b44b_medium.Breng de melk aan de kook

Meng de griesmeel met de suiker en het snufje zout goed door elkaar

Zodra de melk kookt, kan het griesmeelmengsel er al roerend aan worden toegevoegd

Laat het geheel – onder regelmatig roeren – koken volgens de kookaanwijzingen op de griesmeelverpakking

Spoel intussen de puddingvorm om met koud water

4c42ff4d7a388c6eb1a0cca07842374c_medium.Giet de gare griesmeel vervolgens in de puddingvorm

Laat de griesmeelpudding geheel afkoelen – reken hiervoor tenminste 3 uur, maar liever nog langer

Leg dan de grote schaal met de binnenkant bovenop de puddingvorm

Keer deze in één keer om, om de griesmeelpudding vanuit de puddingvorm op de grote schaal te storten

Voor het bessensap:

Giet het bessensap in de steelpan en roer er de suiker doorheen tot deze geheel is opgelost

d147da937ff5e29a79909216968f6080_medium.Breng het bessensap langzaam aan de kook

Neem 2-3 afgestreken eetlepels maïzena en doet deze in het schaaltje

Voeg er dezelfde hoeveelheid eetlepels bessensap aan toe

Roer de maïzena en het bessensap door elkaar tot een glad papje ontstaat (bij gelijke hoeveelheden maïzena en vocht is de kans op klontjes het geringst)

Zodra het bessensap kookt, kan het maïzenapapje er al roerend aan worden toegevoegd

0edf5f88929516e10391168eb7819f31_medium.Laat het bessensap, dat zich nu zal verdikken, nog kort doorkoken (blijf wel roeren!) en haal het dan van het vuur; je kunt het bessensap zowel warm als koud bij de griesmeelpudding serveren

Schenk het bessensap (gedeeltelijk) over of rondom de griesmeelpudding op de grote schaal, of geef het er apart bij

Garneer de griesmeelpudding verder met enkele takjes (gewassen) rode aalbessen.

Variatie

1d2518313f7dd19b89b50a01747a2087_medium.Maak in plaats van griesmeelpudding eens griesmeelpap: neem voor laatstgenoemde slechts 80 gram griesmeel op een liter melk, zodat het resultaat een dunnere en meer vloeibare (griesmeel-) pap is.

Gebruik in plaats van tarwegriesmeel eens maïsgriesmeel of polenta.

Neem in plaats van gewone (koe-) melk eens sojamelk, amandeldrink of (voor een tropischer griesmeelpudding) kokosmelk.

32a1a53d647d0f9349ae92628108235f_medium.In plaats van gewone kristalsuiker kan ook rietsuiker of (witte) basterdsuiker worden gebruikt. Vervang eventueel (een deel van) de suiker door zoetstof om mee te koken (liefst niet meer dan 1/3 deel, opdat de ietwat bittere smaak van de zoetstof niet in de pudding of het bessensap gaat overheersen).

Gebruik in plaats van één grote puddingvorm vier of meer kleine puddingvormpjes of -schaaltjes (voor zoveel personen als waarvoor het nagerecht bedoeld is), zodat iedereen zelf de griesmeelpuddinkje op het bord kan storten.

41b8448b2c409f575966ecdf382cf1e8_medium.Er zijn verschillende smaken/combinaties van geconcentreerd bessensap te koop. Dit kan sap van alleen rode aalbessen, blauwe bessen, zwarte bessen of een combinatie ervan zijn. Echter, ook van andere bessen en bosvruchten (bijvoorbeeld kruisbessen, bramen, frambozen, (bos-) aardbeien of zelfs kersen) zou een vruchtensap kunnen worden bereid.

Kook eens een kaneelpijpje in het bessensap mee voor een diepere smaak (er weer uithalen en weggooien voordat het maïzenapapje wordt toegevoegd).

cbf92e4f8dd289b92b519206a027fa8d_medium.Voor iets heel anders: maak eens een andere vruchtensaus of -moes met bijvoorbeeld abrikozen, perziken, pruimen, mango, ananas, papaja, passiefruit, dadels of vijgen, en serveer deze bij de griesmeelpudding.

In plaats van maïzena kan ook een ander bindmiddel worden gebruikt, zoals bijvoorbeeld aardappelmeel, custardpoeder, arrowrootpoeder, agar agar of (Japanse) kuzu.

Gebruik voor de garnering eventueel de bessen of (bos-) vruchten, die ook in het bessensap zitten, of die je toevallig in huis hebt.

Serveren

c74b353314960cdc7819cdfdb0050c76_medium.Serveer de griesmeelpudding met bessensap als nagerecht na de warme maaltijd.

Serveer de griesmeelpudding met bessensap als traditioneel nagerecht op de zondag.

Serveer de griesmeelpudding met bessensap eventueel verder gegarneerd met toefjes slagroom.

Eet smakelijk!

 

ASMAY.

359541214a1dbdc8b23493f078147874_medium.© 2019 Foto's: Asmay, Office.microsoft.com, Pixabay.com.

 

Zie ook:

Venezolaanse-keuken-quesillo-de-pina-(ananaspudding)

Nederlandse-streekkeuken-bodding-(broodpudding)

Nederlandse-streekkeuken-karnemelkse-grutten-met-stroop

Nederlandse-streekkeuken-rozijnenmoes

f881ade937cf15cafab09de1dd098efb_medium.Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/

 

11/09/2019 07:36

Reacties (7) 

1
12/09/2019 16:20
O ja, dat ken ik maar al te goed en als je pech had moest je het met een mes eerst in hapklare brokjes snijden!
1
13/09/2019 08:26
Dat was dan wel een erg stevige pudding geworden!
1
11/09/2019 15:26
Ja, dit is een oudje, en een blijvertje. Het bessensap maak ik altijd zelf: van rode, zwarte en vlierbessen. Daar heb ik altijd een voorraadje van in de kelder en gebruik het voor van alles en nog wat: als limonade, op ijs en cake en als saus voor pudding en vla. Een deel maak ik wat steviger en gebruik het als jam.
Bij mijn grootouders thuis was griesmeelpudding vaste prik. Lekker! Om de pudding wat luchtiger te maken werd er op het laatst stijf geklopt eiwit doorgeroerd.
1
12/09/2019 07:31
Heerlijk om zelf het bessensap te maken (als je tenminste - zoals jij - voldoende bessen uit de tuin kunt oogsten). Goed idee, dat stijf geklopte eiwit. Mijn overgrootmoeder roerde wel eens (enkel op feestdagen) wat pure room door de griesmeel voor een vollere smaak. En zo blijken er nog tal van variaties in de klassieke griesmeelpudding te zitten.
1
11/09/2019 08:54
Mooi recept van deze - toch wel - puddingklassieker. Ziet er heerlijk uit!
1
11/09/2019 08:53
Lekker!
1
11/09/2019 08:52
In de reeks ouderwetse toetjes is dit helemaal mijn favoriet.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert